Дали треба да продолжите да го пиете статинот после 70-тата година ако никогаш не сте имале срцев удар или мозочен удар? На 7 ноември 2026 година, на Научната сесија на Американското здружение за срце (AHA), студијата STREAM го даде досега најсилниот одговор. Објавена истиот ден во The New England Journal of Medicine, студијата покажа дека прекинот на статинот не е полош од продолжувањето според главното мерило во тек на две години, но дека срцевите удари, мозочните удари и смртните случаи биле нешто почести по прекинот.
Ако Вие или некој од Вашите родители пиете статин со години, еве што значи тоа, што не значи и кои анализи на крв вреди да ги следите со Вашиот лекар.
Што испитуваше студијата STREAM
STREAM е рандомизирана студија спроведена во Швајцарија, Холандија и Франција. Вклучи повеќе од 1 880 возрасни на 70 и повеќе години што имале најмалку две хронични болести, без позната кардиоваскуларна болест, и што земале статин најмалку една година како примарна превенција (односно за да се спречи прв настан). Случаен избор, како фрлање паричка, одлучуваше дали ќе го прекинат или ќе продолжат со лекот. Студијата беше отворена, без плацебо, но кардиоваскуларните настани ги оценуваа експерти што не знаеја во која група е секој учесник. Главниот исход ги комбинираше несмртоносниот срцев удар, несмртоносниот исхемичен мозочен удар и смртта, со однапред утврдена граница на неинфериорност од 5,2 недели живот без настан во тек на две години.
Резултатите: „не е полошо“, но не и без ризик
Според извештајот на HCPLive за податоците објавени во NEJM, учесниците имале во просек 77,5 години, а прекинот на статинот останал во рамките на планираната граница: разликата во преживувањето без настан била околу 2 недели во тек на две години. Ако се гледаат настаните, главниот исход се јавил кај 12,7 % од луѓето што го прекинале лекот наспроти 9,2 % од оние што продолжиле (однос на ризици 1,38). Авторите проценуваат приближно еден дополнителен настан на секои 40 луѓе што го прекинале лекот во тек на две години. Немало јасни разлики во квалитетот на животот, болката, падовите или саркопенијата (губење мускулна маса поврзано со возраста).
Во мала подгрупа од 235 луѓе, LDL холестеролот по една година во просек изнесувал околу 4,55 mmol/L (176 mg/dL) по прекинот, наспроти околу 2,56 mmol/L (99 mg/dL) кај оние што продолжиле. HCPLive наведува и дека одборот за безбедност на студијата им препорачал на луѓето од групата што го прекинала лекот да разговараат со својот лекар за повторно започнување, а авторите, меѓу кои и д-р Nicolas Rodondi од Берн, нагласуваат заедничко одлучување со пациентот.
Како STREAM се вклопува со другите студии
STREAM не им противречи на француската студија SAGA/SITE ни на австралиската STAREE, за која пишувавме во Статини после 70: што покажа студијата STAREE. Заедно тие покажуваат дека вистинскиот избор зависи од личноста. Учесниците во STREAM се пациентите што лекарите најчесто ги гледаат: луѓе над 70 години со повеќе болести. Претходна опсервациска анализа на групата од Берн веќе укажуваше во иста насока, со повеќе настани, главно некардиоваскуларни смртни случаи, кај постарите пациенти што го прекинале статинот.
Што менува ова за Вас
- Никогаш не прекинувајте статин на своја рака. STREAM не е зелено светло за прекин; тоа е алатка за разговор со лекарот.
- Прекинот може разумно да се разгледа ако имате непријатни несакани ефекти, ограничен животен век, многу лекови или поинакви приоритети.
- Ако продолжите, анализата на крв потврдува дека лекувањето делува и останува корисна дури и на 80 години. Липидниот статус обично го бара Вашиот матичен лекар.
Кои анализи можат да го следат ова?
- Липиден статус со LDL холестерол, за да се провери ефектот на лекот и да се види повторниот пораст по прекинот.
- ApoB и липопротеин(а), во некои случаи.
- HbA1c, бидејќи речиси третина од учесниците имале дијабетес.
- Креатин киназа (CK) ако имате болки во мускулите додека пиете статин (видете ја нашата статија) и ALT ако Вашиот лекар го побара.
За липидниот статус крвта обично се зема наутро на гладно; Македонското здружение по медицинска биохемија и лабораториска медицина советува 12 часа без храна, а водата е дозволена (препораки EFLM на македонски).
Најнови научни достигнувања
Истражувачите од Берн веќе објавија, во опсервациска анализа од 2025 година, дека постарите пациенти што земаат многу лекови имале повеќе настани, главно некардиоваскуларни смртни случаи, по прекинот на статинот. STREAM сега додава докази од вистинска рандомизација. Останува да се утврди кој може безбедно да го прекине лекот, што студијата сè уште не може да го покаже. Во пракса тоа значи помалку одлуки донесени само според возраста и повеќе одлуки од случај до случај.
Кога да одите на лекар
Разговарајте со Вашиот лекар ако сте над 70 години и се прашувате дали статинот сè уште има смисла, или ако забележите болки во мускулите, необичен замор или темна урина за време на лекувањето. Не прекинувајте ниту еден лек без совет од лекар. Веднаш јавете се на 112 или на 194 (итна медицинска помош) при болка во градите, ненадејна задишаност или знаци на мозочен удар (искривено лице, слабост во раката, тешкотии во говорот).
Речник
- Статин: лек што го намалува LDL холестеролот со тоа што го кочи неговото создавање во црниот дроб.
- Примарна превенција: лекување за спречување прв срцев или мозочен удар кај човек што никогаш немал таков настан.
- Студија за неинфериорност: студија што треба да покаже дека едната можност (тука прекинот) не е полоша од другата повеќе од однапред утврдена граница.
- Мултиморбидитет: две или повеќе хронични болести истовремено.
- Саркопенија: постепено губење на мускулната маса и сила со возраста.
Најчесто поставувани прашања
Може ли да се прекинат статините после 70-тата година?
Тоа е лична одлука што ја носите со Вашиот лекар. STREAM покажа дека прекинот не е полош според однапред утврдениот главен исход, но со нешто повеќе кардиоваскуларни настани и смртни случаи во групата што го прекинала лекот.
Што се случува со холестеролот кога ќе се прекине статинот?
Обично повторно се враќа кон вредноста пред лекувањето. Во подгрупата на STREAM каде што бил мерен, LDL во просек изнесувал околу 4,55 mmol/L (176 mg/dL) по една година без лекот.
Дали STREAM важи за луѓе што имале срцев удар?
Не. Опфати само примарна превенција. По срцев или мозочен удар, статините обично се продолжуваат.
Дали несаканите ефекти се причина за прекин?
Можат да бидат, но прво може да се проба друг статин, друга доза или друг распоред. Разговарајте со Вашиот лекар пред да промените нешто.
Дали треба да го проверувам холестеролот после 70-тата година?
Да, ако сте на лекување или имате фактори на ризик. Вашиот лекар го одредува распоредот.
Извори
- Rodondi N, Haller ML, Bardoczi JB, et al. Discontinuing statins in multimorbid older adults without cardiovascular disease (STREAM). N Engl J Med. 2026. DOI: 10.1056/NEJMoa2606634
- HCPLive. STREAM: statin discontinuation noninferior in older adults without CVD. 7 ноември 2026
- Aebi PS, et al. Rationale and design of STREAM: study protocol of a randomised non-inferiority clinical trial. BMJ Open. 2025. DOI: 10.1136/bmjopen-2024-093833
- ClinicalTrials.gov. STREAM, Statins in Multimorbid Older Adults Without Cardiovascular Disease, NCT05178420
- Aponte Ribero V, et al. Target trial emulation of statin discontinuation in multimorbid older adults with polypharmacy. Eur J Clin Invest. 2025. DOI: 10.1111/eci.70126
- Bonnet F, et al. Discontinuation of statins for primary prevention in adults aged 75 years or older (SAGA/SITE). Lancet Healthy Longev. 2026. DOI: 10.1016/j.lanhl.2026.100884
- Zoungas S, et al. Atorvastatin, cardiovascular events, and disability-free survival in older adults (STAREE). N Engl J Med. 2026. DOI: 10.1056/NEJMoa2607314
- MedlinePlus (NIH). Statins
- МЗМБЛМ. Препораки на EFLM-COLABIOCLI за земање венска крв, превод на македонски. 2019
- Центар за управување со кризи. Единствен број за итни повици 112
Други статии
- Статини после 70: што покажа студијата STAREE
- Болки во мускулите од статини и анализата на CK
- LDL холестерол: пресметан или измерен
- LDL холестерол: дефиниција и вредности
- Липиден статус
Разберете ги резултатите од Вашите анализи на крв со AI DiagMe
Го следите холестеролот додека пиете статин? Прикачете ги Вашите анализи на крв на AI DiagMe и за неколку минути добијте јасно, лично објаснување за секоја вредност, за да ги подготвите прашањата за Вашиот лекар.
