ឈប់ថ្នាំ statin អាយុ 70 ឆ្នាំឡើង៖ អ្វីដែលការសាកល្បង STREAM បង្ហាញ

តើអ្នកគួរបន្តលេបថ្នាំ statin ក្រោយអាយុ 70 ឆ្នាំ ដែរឬទេ ប្រសិនបើអ្នកមិនដែលគាំងបេះដូង ឬដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលសោះ? នៅថ្ងៃទី 7 វិច្ឆិកា 2026 ក្នុងសន្និសីទវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ American Heart Association ការសាកល្បង STREAM បានផ្ដល់ចម្លើយច្បាស់ជាងគេរហូតមកដល់ពេលនេះ។ ការសិក្សានេះ ដែលចុះផ្សាយនៅថ្ងៃដដែលក្នុងទស្សនាវដ្ដី The New England Journal of Medicine បានរកឃើញថា ការឈប់ថ្នាំ statin មិនអាក្រក់ជាងការបន្តលេប តាមរង្វាស់ចម្បងរយៈពេល 2 ឆ្នាំ ប៉ុន្តែការគាំងបេះដូង ការដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល និងការស្លាប់ កើតមានច្រើនជាងបន្តិចក្រោយពេលឈប់ថ្នាំ។

ប្រសិនបើអ្នក ឬឪពុកម្ដាយរបស់អ្នក បានលេបថ្នាំ statin អស់ច្រើនឆ្នាំ ខាងក្រោមនេះជាអត្ថន័យនៃលទ្ធផលនេះ អ្វីដែលវាមិនបានមានន័យ និងតេស្តឈាមណាខ្លះដែលគួរតាមដានជាមួយគ្រូពេទ្យរបស់អ្នក។

តើការសាកល្បង STREAM បានសាកល្បងអ្វីខ្លះ?

STREAM គឺជាការសាកល្បងដោយចាប់ឆ្នោត (randomized trial) ដែលធ្វើនៅប្រទេសស្វីស ហូឡង់ និងបារាំង។ វាបានជ្រើសរើសមនុស្សពេញវ័យជាង 1,880 នាក់ អាយុ 70 ឆ្នាំឡើងទៅ ដែលមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃយ៉ាងហោចណាស់ 2 មុខ គ្មានជំងឺបេះដូង និងសរសៃឈាមដែលគេដឹង ហើយបានលេបថ្នាំ statin យ៉ាងហោចណាស់ 1 ឆ្នាំ ដើម្បីការពារបឋម (មានន័យថា ការពារកុំឱ្យកើតព្រឹត្តិការណ៍លើកដំបូង)។ ការចាប់ឆ្នោតបានសម្រេចថា អ្នកណាត្រូវឈប់ ឬបន្តលេបថ្នាំ។ ការសាកល្បងនេះបើកចំហ (open-label) គ្មានថ្នាំក្លែងក្លាយ (placebo) ទេ ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញដែលមិនដឹងថាអ្នកចូលរួមម្នាក់ៗស្ថិតក្នុងក្រុមណា ជាអ្នកវាយតម្លៃព្រឹត្តិការណ៍បេះដូង និងសរសៃឈាម។ លទ្ធផលចម្បងរួមបញ្ចូលការគាំងបេះដូងមិនស្លាប់ ការដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលប្រភេទស្ទះមិនស្លាប់ និងការស្លាប់ ដោយមានកម្រិតអនុញ្ញាត (non-inferiority margin) កំណត់ទុកជាមុន 5.2 សប្ដាហ៍នៃរយៈពេលរស់នៅដោយគ្មានព្រឹត្តិការណ៍ ក្នុងរយៈពេល 2 ឆ្នាំ។

លទ្ធផល៖ «មិនអាក្រក់ជាង» ប៉ុន្តែមិនមែនគ្មានហានិភ័យ

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ HCPLive អំពីទិន្នន័យ NEJM អ្នកចូលរួមមានអាយុជាមធ្យម 77.5 ឆ្នាំ ហើយការឈប់ថ្នាំ statin នៅតែស្ថិតក្នុងកម្រិតអនុញ្ញាតដែលបានគ្រោងទុក៖ ភាពខុសគ្នានៃរយៈពេលរស់នៅដោយគ្មានព្រឹត្តិការណ៍ គឺប្រហែល 2 សប្ដាហ៍ ក្នុងរយៈពេល 2 ឆ្នាំ។ បើគិតតាមចំនួនព្រឹត្តិការណ៍ លទ្ធផលចម្បងបានកើតឡើងចំពោះ 12.7% នៃអ្នកដែលឈប់ថ្នាំ ធៀបនឹង 9.2% នៃអ្នកដែលបន្តលេប (hazard ratio 1.38)។ ក្រុមអ្នកនិពន្ធប៉ាន់ស្មានថា មានព្រឹត្តិការណ៍បន្ថែមប្រហែល 1 ករណី ក្នុងចំណោមមនុស្ស 40 នាក់ដែលឈប់ថ្នាំរយៈពេល 2 ឆ្នាំ។ គ្មានភាពខុសគ្នាច្បាស់លាស់ទេ ចំពោះគុណភាពជីវិត ការឈឺចាប់ ការដួល ឬ sarcopenia (ការបាត់បង់សាច់ដុំតាមវ័យ)។

ក្នុងក្រុមតូចមួយចំនួន 235 នាក់ កូឡេស្តេរ៉ុល LDL នៅ 1 ឆ្នាំ មានជាមធ្យមប្រហែល 176 mg/dL ក្រោយឈប់ថ្នាំ ធៀបនឹងប្រហែល 99 mg/dL ចំពោះអ្នកដែលបន្តលេប។ HCPLive ក៏រាយការណ៍ដែរថា គណៈកម្មការសុវត្ថិភាពនៃការសាកល្បង បានណែនាំឱ្យអ្នកក្នុងក្រុមឈប់ថ្នាំ ពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យរបស់ខ្លួនអំពីការចាប់ផ្ដើមលេបវិញ ហើយក្រុមអ្នកនិពន្ធ រួមទាំងវេជ្ជបណ្ឌិត Nicolas Rodondi នៃទីក្រុង Bern សង្កត់ធ្ងន់លើការសម្រេចចិត្តរួមគ្នារវាងគ្រូពេទ្យ និងអ្នកជំងឺ។

តើ STREAM ស៊ីគ្នានឹងការសាកល្បងផ្សេងទៀតយ៉ាងដូចម្ដេច?

STREAM មិនផ្ទុយនឹងការសាកល្បង SAGA/SITE របស់បារាំង ឬការសាកល្បង STAREE របស់អូស្ត្រាលី ដែលយើងបានសរសេរក្នុង ថ្នាំ statin ក្រោយអាយុ 70៖ លទ្ធផលការសាកល្បង STAREE ឡើយ។ ទាំងអស់រួមគ្នាបង្ហាញថា ជម្រើសត្រឹមត្រូវអាស្រ័យលើមនុស្សម្នាក់ៗ។ អ្នកចូលរួមក្នុង STREAM គឺជាអ្នកជំងឺដែលគ្រូពេទ្យជួបញឹកញាប់ជាងគេ៖ មនុស្សអាយុលើស 70 ឆ្នាំ ដែលមានជំងឺច្រើនមុខ។ ការវិភាគសង្កេត (observational) មុននេះរបស់ក្រុម Bern ក៏បានចង្អុលទៅទិសដៅដដែល ដោយមានព្រឹត្តិការណ៍ច្រើនជាង ភាគច្រើនជាការស្លាប់មិនមែនដោយសារបេះដូង ចំពោះអ្នកជំងឺវ័យចំណាស់ដែលឈប់ថ្នាំ statin។

នៅកម្ពុជា បញ្ហាកូឡេស្តេរ៉ុលមិនមែនជារឿងតូចទេ៖ យោងតាមការស្ទង់មតិ STEPS ឆ្នាំ 2023 ដែលអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានរាយការណ៍ មនុស្សពេញវ័យ 25.5% មានកូឡេស្តេរ៉ុលខ្ពស់ ឬកំពុងព្យាបាល (WHO)។

តើលទ្ធផលនេះផ្លាស់ប្ដូរអ្វីសម្រាប់អ្នក?

• កុំឈប់ថ្នាំ statin ដោយខ្លួនឯងដាច់ខាត។ STREAM មិនមែនជាភ្លើងខៀវឱ្យឈប់ថ្នាំទេ វាជាឧបករណ៍សម្រាប់ការពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យ។
• ការឈប់ថ្នាំអាចពិភាក្សាបានដោយសមហេតុផល ប្រសិនបើអ្នកមានផលរំខានធ្ងន់ធ្ងរ អាយុកាលរំពឹងទុកមានកំណត់ លេបថ្នាំច្រើនមុខពេក ឬមានអាទិភាពផ្សេង។
• ប្រសិនបើអ្នកបន្តលេប តេស្តឈាមជួយបញ្ជាក់ថាការព្យាបាលមានប្រសិទ្ធភាព ហើយវានៅតែមានប្រយោជន៍ សូម្បីតែនៅអាយុ 80 ឆ្នាំ។

តើតេស្តណាខ្លះអាចតាមដាន ឬពិនិត្យរកបញ្ហានេះ?

• តេស្តខ្លាញ់ក្នុងឈាម (Lipid profile) ជាមួយ កូឡេស្តេរ៉ុល LDL ដើម្បីពិនិត្យប្រសិទ្ធភាពថ្នាំ និងមើលការឡើងវិញក្រោយឈប់ថ្នាំ។ នៅវិទ្យាស្ថានប៉ាស្ទ័រកម្ពុជា គេស្នើឱ្យតមអាហារ 12 ម៉ោង មុនធ្វើតេស្តខ្លាញ់ក្នុងឈាម ដោយអាចផឹកទឹកមួយកែវ និងលេបថ្នាំធម្មតា (Institut Pasteur du Cambodge, Sampling Manual)។
• ApoB និង lipoprotein(a) ដែលគេបន្ថែមក្នុងករណីខ្លះ។
• HbA1c ព្រោះអ្នកចូលរួមជិតមួយភាគបីមានជំងឺទឹកនោមផ្អែម។
• Creatine kinase (CK) ប្រសិនបើអ្នកឈឺសាច់ដុំពេលលេបថ្នាំ statin (សូមអានអត្ថបទអំពីការឈឺសាច់ដុំដោយ statin) និង ALT ប្រសិនបើគ្រូពេទ្យរបស់អ្នកស្នើ។

វឌ្ឍនភាពវិទ្យាសាស្ត្រថ្មីៗ

អ្នកស្រាវជ្រាវនៅទីក្រុង Bern បានរាយការណ៍រួចហើយ ក្នុងការវិភាគសង្កេតមួយដែលចុះផ្សាយឆ្នាំ 2025 ថា អ្នកជំងឺវ័យចំណាស់ដែលលេបថ្នាំច្រើនមុខ មានព្រឹត្តិការណ៍ច្រើនជាង ភាគច្រើនជាការស្លាប់មិនមែនដោយសារបេះដូង ក្រោយពេលឈប់ថ្នាំ statin។ ឥឡូវនេះ STREAM បន្ថែមភស្តុតាងពីការចាប់ឆ្នោតពិតប្រាកដ។ អ្វីដែលនៅសល់ គឺការកំណត់ថាអ្នកណាអាចឈប់ថ្នាំដោយសុវត្ថិភាព ដែលការសាកល្បងនេះមិនទាន់អាចធ្វើបាន។ ក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្ដែង នេះមានន័យថា ការសម្រេចចិត្តផ្អែកលើអាយុតែមួយមុខនឹងថយចុះ ហើយការសម្រេចចិត្តតាមករណីនីមួយៗនឹងកើនឡើង។

តើពេលណាគួរជួបគ្រូពេទ្យ?

សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យរបស់អ្នក ប្រសិនបើអ្នកមានអាយុលើស 70 ឆ្នាំ ហើយឆ្ងល់ថាថ្នាំ statin នៅតែមានប្រយោជន៍ឬទេ ឬប្រសិនបើអ្នកឈឺសាច់ដុំ អស់កម្លាំងខុសធម្មតា ឬទឹកនោមពណ៌ខ្មៅ ពេលកំពុងព្យាបាល។ កុំឈប់ថ្នាំណាមួយដោយគ្មានការណែនាំពីគ្រូពេទ្យ។ សូមហៅរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់លេខ 119 ភ្លាមៗ ប្រសិនបើឈឺទ្រូង ពិបាកដកដង្ហើមភ្លាមៗ ឬមានសញ្ញាដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល (មុខរៀច ដៃខ្សោយ និយាយពិបាក)។

វាក្យសព្ទ

• Statin៖ ថ្នាំដែលបន្ថយកូឡេស្តេរ៉ុល LDL ដោយរារាំងការផលិតរបស់វានៅក្នុងថ្លើម។
• ការការពារបឋម៖ ការព្យាបាលដើម្បីការពារការគាំងបេះដូង ឬដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលលើកដំបូង ចំពោះអ្នកដែលមិនធ្លាប់មាន។
• ការសាកល្បង non-inferiority៖ ការសាកល្បងដែលរៀបចំឡើងដើម្បីបង្ហាញថា ជម្រើសមួយ (នៅទីនេះ គឺការឈប់ថ្នាំ) មិនអាក្រក់ជាងជម្រើសមួយទៀត លើសពីកម្រិតដែលកំណត់ទុកជាមុន។
• ជំងឺច្រើនមុខ (multimorbidity)៖ ការមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃពីរ ឬច្រើនមុខ។
• Sarcopenia៖ ការបាត់បង់ម៉ាសសាច់ដុំ និងកម្លាំងបន្តិចម្ដងៗតាមវ័យ។

សំណួរដែលសួរញឹកញាប់

តើអាចឈប់ថ្នាំ statin ក្រោយអាយុ 70 ឆ្នាំបានទេ?

នេះជាការសម្រេចចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន ដែលត្រូវធ្វើជាមួយគ្រូពេទ្យរបស់អ្នក។ STREAM បានរកឃើញថា ការឈប់ថ្នាំមិនអាក្រក់ជាង តាមលទ្ធផលចម្បងដែលបានកំណត់ទុកជាមុន ប៉ុន្តែក្រុមដែលឈប់ថ្នាំមានព្រឹត្តិការណ៍បេះដូង និងការស្លាប់ច្រើនជាងបន្តិច។

តើកូឡេស្តេរ៉ុលប្រែប្រួលយ៉ាងណា ពេលឈប់ថ្នាំ statin?

ជាធម្មតា វាឡើងវិញជិតដល់កម្រិតមុនពេលព្យាបាល។ ក្នុងក្រុមតូចនៃ STREAM ដែលបានវាស់ LDL មានជាមធ្យមប្រហែល 176 mg/dL ក្រោយឈប់ថ្នាំ 1 ឆ្នាំ។

តើ STREAM អនុវត្តចំពោះអ្នកដែលធ្លាប់គាំងបេះដូងដែរឬទេ?

ទេ។ វាគ្របដណ្ដប់តែការការពារបឋមប៉ុណ្ណោះ។ ក្រោយការគាំងបេះដូង ឬដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ជាទូទៅគេបន្តលេបថ្នាំ statin។

តើផលរំខានជាមូលហេតុឱ្យឈប់ថ្នាំដែរឬទេ?

វាអាចជាមូលហេតុបាន ប៉ុន្តែគេអាចសាកល្បងថ្នាំ statin ប្រភេទផ្សេង កម្រិតថ្នាំផ្សេង ឬរបៀបលេបផ្សេងជាមុនសិន។ សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យរបស់អ្នក មុននឹងផ្លាស់ប្ដូរអ្វីមួយ។

តើខ្ញុំគួរពិនិត្យកូឡេស្តេរ៉ុលក្រោយអាយុ 70 ឆ្នាំទេ?

គួរពិនិត្យ ប្រសិនបើអ្នកកំពុងព្យាបាល ឬមានកត្តាហានិភ័យ។ គ្រូពេទ្យរបស់អ្នកជាអ្នកកំណត់កាលវិភាគ។

ប្រភពឯកសារ

• Rodondi N, Haller ML, Bardoczi JB, et al. Discontinuing statins in multimorbid older adults without cardiovascular disease (STREAM). N Engl J Med. 2026. DOI: 10.1056/NEJMoa2606634
• HCPLive. STREAM: statin discontinuation noninferior in older adults without CVD. 7 វិច្ឆិកា 2026
• Aebi PS, et al. Rationale and design of STREAM: study protocol of a randomised non-inferiority clinical trial. BMJ Open. 2025. DOI: 10.1136/bmjopen-2024-093833
• ClinicalTrials.gov. STREAM, Statins in Multimorbid Older Adults Without Cardiovascular Disease, NCT05178420
• Aponte Ribero V, et al. Target trial emulation of statin discontinuation in multimorbid older adults with polypharmacy. Eur J Clin Invest. 2025. DOI: 10.1111/eci.70126
• Bonnet F, et al. Discontinuation of statins for primary prevention in adults aged 75 years or older (SAGA/SITE). Lancet Healthy Longev. 2026. DOI: 10.1016/j.lanhl.2026.100884
• Zoungas S, et al. Atorvastatin, cardiovascular events, and disability-free survival in older adults (STAREE). N Engl J Med. 2026. DOI: 10.1056/NEJMoa2607314
• MedlinePlus (NIH). Statins
• WHO Western Pacific. 1 in 5 Cambodian adults are at risk of stroke as noncommunicable disease risks increase
• Institut Pasteur du Cambodge, Medical Biology Laboratory. Sampling Manual, version 18 (2025)

អត្ថបទផ្សេងទៀត

• ថ្នាំ statin ក្រោយអាយុ 70៖ លទ្ធផលការសាកល្បង STAREE
• ការឈឺសាច់ដុំដោយ statin និងតេស្តឈាម CK
• កូឡេស្តេរ៉ុល LDL៖ គណនា ឬវាស់ផ្ទាល់
• កូឡេស្តេរ៉ុល LDL៖ និយមន័យ និងកម្រិត
• តេស្តខ្លាញ់ក្នុងឈាម (Lipid profile)

យល់ពីលទ្ធផលតេស្តឈាមរបស់អ្នក ជាមួយ AI DiagMe

កំពុងតាមដានកូឡេស្តេរ៉ុលពេលលេបថ្នាំ statin មែនទេ? ផ្ទុកឡើងលទ្ធផលតេស្តឈាមរបស់អ្នកទៅ AI DiagMe ហើយទទួលបានការពន្យល់ច្បាស់លាស់ និងផ្ទាល់ខ្លួន អំពីតម្លៃនីមួយៗ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទី ដើម្បីរៀបចំសំណួរសម្រាប់សួរគ្រូពេទ្យរបស់អ្នក។