Een longontsteking (pneumonie) is een infectie van één of beide longen waarbij de kleine longblaasjes zich vullen met vocht of pus. Meestal zijn bacteriën of virussen de oorzaak, soms schimmels. Typische klachten zijn hoesten (vaak met slijm), koorts of koude rillingen, kortademigheid en pijn op de borst bij ademen of hoesten. Bij ouderen kan het zich alleen uiten als verwardheid, zwakte of een lage lichaamstemperatuur.
De meeste mensen herstellen thuis met de juiste behandeling en voelen zich na ongeveer twee weken weer bijna normaal. Maar een longontsteking kan ernstig zijn: volgens de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC overleden er in 2024 in de Verenigde Staten 41.627 mensen aan. Artsen gebruiken eenvoudige middelen om te bepalen wie risico loopt: een longfoto, een zuurstofmeting, een paar bloedtests en een korte score voor de ernst.
Deze gids legt uit hoe een longontsteking wordt vastgesteld, wat je bloeduitslagen betekenen (witte bloedcellen, CRP, procalcitonine, ureum), of het besmettelijk is, wat een "atypische longontsteking" is en wat er veranderde met de richtlijn van 2025.
Belangrijkste punten
- Een longontsteking is een infectie van de longen met veel mogelijke verwekkers: pneumokokken, Mycoplasma, griep, COVID-19 en RSV komen vaak voor.
- De diagnose berust op de klachten, het luisteren naar de longen en een longfoto. Bloedtests laten zien hoe ernstig het is en of bacteriën waarschijnlijk zijn.
- Scores zoals CRB-65 en CURB-65 helpen kiezen tussen behandeling thuis, op een verpleegafdeling of op de intensive care.
- Sinds de ATS-richtlijn van 2025 kunnen veel volwassenen die snel opknappen na 3 tot 5 dagen stoppen met antibiotica.
- Vaccinaties verlagen je risico: pneumokokkenvaccin voor ouderen en risicogroepen, griep- en COVID-19-vaccin en RSV-vaccin voor ouderen.
Wat is een longontsteking?
Je longen eindigen in miljoenen kleine luchtzakjes, de longblaasjes (alveoli), waar zuurstof overgaat in het bloed. Bij een longontsteking raken deze blaasjes ontstoken door een infectie en vullen ze zich met vocht. Er komt minder lucht doorheen, dus je ademt sneller, je hoest en je zuurstofgehalte kan dalen.
Artsen delen longontsteking in naar de plek waar je het hebt opgelopen, omdat dat de waarschijnlijke verwekkers bepaalt:
- Buiten het ziekenhuis opgelopen pneumonie (CAP): opgelopen in het dagelijks leven. Dit is de meest voorkomende vorm en het onderwerp van deze gids.
- In de zorg opgelopen pneumonie: ontstaat tijdens of na een opname in het ziekenhuis of verpleeghuis.
- Beademingspneumonie: ontstaat bij iemand die aan de beademing ligt.
- Aspiratiepneumonie: ontstaat door het inademen van eten, drinken of speeksel, vaak bij mensen met slikproblemen.
Als je vooral last hebt van pijn in je rug of zij bij het ademen, legt onze gids over longontsteking en rugpijn uit wanneer die pijn op de longen wijst.
Oorzaken en risicofactoren
De CDC noemt voor de Verenigde Staten deze belangrijkste oorzaken, die ook in Nederland het vaakst voorkomen:
- Bacteriën: vooral Streptococcus pneumoniae (pneumokok) en Mycoplasma pneumoniae; minder vaak Haemophilus influenzae, Legionella en Chlamydia pneumoniae.
- Virussen: influenza, COVID-19, RSV, humaan metapneumovirus, parainfluenza en rhinovirus. Ons artikel over griepsymptomen en behandeling legt uit hoe griep tot een longontsteking kan leiden.
- Schimmels, zeldzamer en vooral bij mensen met een verzwakte afweer.
Vaak wordt er zelfs na onderzoek geen verwekker gevonden. Dat betekent niet dat de behandeling verkeerd is. Volgens de CDC en MedlinePlus zijn de belangrijkste risicofactoren:
- Leeftijd: volwassenen van 65 jaar en ouder en kinderen onder de 5 jaar.
- Een verzwakt afweersysteem, dat het grootste risico geeft.
- Chronische ziekten van hart, longen (COPD, astma), lever of nieren, en diabetes.
- Roken, veel alcohol drinken, contact met zieke mensen, en de herfst en winter.
Symptomen van longontsteking en alarmsignalen
De klachten kunnen plotseling beginnen of zich in een paar dagen ontwikkelen:
- Hoesten, vaak met geel, groen, roestbruin of bloederig slijm.
- Koorts, zweten en koude rillingen.
- Kortademigheid en snel ademen.
- Scherpe pijn op de borst die erger wordt bij inademen of hoesten.
- Moeheid, weinig eetlust, en soms misselijkheid, overgeven of diarree.
Bij ouderen en mensen met een verzwakte afweer kunnen de klachten verrassend mild zijn: verwardheid, zwakte of een lage temperatuur zijn soms de enige aanwijzing. Dringende alarmsignalen zijn blauwe lippen, benauwdheid in rust, verwardheid en klachten die erger worden nadat je eerst opknapte.
Atypische longontsteking
Een "atypische longontsteking" (in het Engels "walking pneumonia") is de gangbare naam voor een longontsteking door Mycoplasma pneumoniae. De CDC legt uit dat mensen zich vaak goed genoeg voelen om naar werk of school te blijven gaan. Het geeft een hoest die weken kan aanhouden, moeheid, koorts en kortademigheid; jonge kinderen hebben in plaats daarvan soms een loopneus of een piepende ademhaling. De klachten beginnen 1 tot 4 weken na besmetting. Mycoplasma is de meest voorkomende bacteriële oorzaak van longontsteking bij kinderen in het ziekenhuis en de op één na meest voorkomende bij volwassenen.
Is een longontsteking besmettelijk?
De verwekkers van een longontsteking zijn vaak besmettelijk. Griep, COVID-19, RSV, pneumokokken en Mycoplasma verspreiden zich via hoesten, niezen en nauw contact. De ene besmette persoon krijgt alleen een verkoudheid, terwijl een ander, vaak ouder of chronisch ziek, een longontsteking krijgt. Een aspiratiepneumonie is niet besmettelijk.
De CDC adviseert om uit de buurt van anderen te blijven zolang je ziek bent, in je elleboog te hoesten, je handen te wassen en gedeelde oppervlakken schoon te maken. Vraag je arts wanneer je weer naar werk of school kunt.
Diagnose en onderzoeken
Er bestaat niet één "bloedtest voor longontsteking". De diagnose combineert klachten, lichamelijk onderzoek en beeldvorming. Andere tests beantwoorden drie vragen: hoe ziek ben je, is de oorzaak bacterieel of viraal, en is behandeling thuis veilig?
Lichamelijk onderzoek en saturatiemeting
Je arts luistert naar crepitaties (knisperende geluiden) en meet temperatuur, hartslag, ademfrequentie en bloeddruk. Een saturatiemeter op je vinger meet de zuurstofverzadiging (SpO2). Volgens MedlinePlus is 95% tot 100% normaal; bij 92% of lager neem je contact op met je arts, en bij 88% of lager heb je direct hulp nodig. De metingen kunnen 2% tot 4% afwijken en overschatten de zuurstof vaak bij een donkere huid. Als je erg kortademig bent ondanks een normale waarde, geeft een arteriële bloedgas een precieze waarde.
Beeldvorming
Een longfoto (thoraxfoto) is meestal het eerste onderzoek. Die laat het ontstoken gebied zien en complicaties zoals vocht rond de long. De ATS-richtlijn van 2025 ondersteunt ook echografie van de longen door ervaren artsen. Een CT-scan is voor onduidelijke gevallen. Bij rokers moet een longontsteking die niet overgaat opnieuw gecontroleerd worden; zie onze gids over de diagnose van longkanker.
Bloedtests bij longontsteking
- Bloedbeeld: een hoog aantal witte bloedcellen, vooral neutrofielen, wijst op bacteriën; een heel laag aantal kan een ernstige infectie betekenen. Onze gids over het volledig bloedbeeld legt elke regel uit.
- C-reactief proteïne (CRP): een algemene ontstekingswaarde die ook het herstel volgt. Huisartsen in Nederland meten de CRP vaak met een sneltest in de praktijk.
- Procalcitonine: stijgt meer bij bacteriële dan bij virale infecties.
- Ureum, creatinine en natrium: een hoog ureum is een risicopunt in de CURB-65, en een laag natrium komt vaak voor bij een ernstige longontsteking.
- Bloedkweken: aanbevolen bij een ernstige longontsteking en bij risico op resistente bacteriën, niet bij iedereen.
Sputum, wattenstokjes en urine
- Sputumkweek: vooral voor opgenomen patiënten met een ernstige longontsteking.
- Neus- of keeluitstrijk: snelle moleculaire tests (PCR) op griep, COVID-19, RSV en soms Mycoplasma.
- Urine-antigeentests op pneumokokken en Legionella: geadviseerd bij een ernstige longontsteking, en op Legionella bij uitbraken of na een reis.
Bij een langdurige hoest, gewichtsverlies en nachtzweten kan je arts ook op tuberculose testen; zie onze gids over de tuberculosetest.
Referentiewaarden en grenzen voor ernst
Dit zijn de waarden waar artsen naar kijken. Normaalwaarden verschillen iets tussen laboratoria, dus vergelijk met de waarden op je eigen uitslag.
| Test of teken | Gebruikelijke waarde (mmol/L) | Zorgwekkende grens |
|---|---|---|
| Zuurstofsaturatie (SpO2) | 95% tot 100% | 92% of lager: bel je arts; 88% of lager: spoed |
| Leukocyten (witte bloedcellen) | 4,5 tot 11,0 × 10⁹/L (4.500 tot 11.000/µL) | Onder 4,0 × 10⁹/L door de infectie: criterium voor ernstige longontsteking |
| Trombocyten | 150 tot 400 × 10⁹/L | Onder 100 × 10⁹/L: criterium voor ernstige longontsteking |
| Ureum | Ongeveer 2,5 tot 7,1 mmol/L (7 tot 20 mg/dL BUN) | Ureum boven 7 mmol/L: 1 CURB-65-punt; 11 mmol/L of meer: PSI-punten |
| Natrium | 135 tot 145 mmol/L | Onder 130 mmol/L: PSI-punten |
| Arteriële pH | 7,35 tot 7,45 | Onder 7,35: PSI-punten |
| Procalcitonine | Laag bij gezonde mensen (ng/mL = µg/L) | 0,1 µg/L of lager: bacteriën minder waarschijnlijk; 0,25 µg/L of hoger: waarschijnlijker (grenzen uit studies, nooit alleen gebruikt) |
| Ademfrequentie (volwassenen) | Ongeveer 12 tot 20 per minuut | 30 of meer: 1 CURB-65-punt |
| Bloeddruk | Onder 120/80 mmHg | Bovendruk onder 90 of onderdruk 60 of lager: 1 CURB-65-punt |
| Temperatuur | Ongeveer 36,1 tot 37,2 °C | Onder 36 °C: criterium voor ernstige longontsteking |
Zo lees je je uitslagen
CURB-65
De CURB-65 geeft elk één punt voor verwardheid (Confusion), ureum (Urea) boven 7 mmol/L, een ademfrequentie (Respiratory rate) van 30 of meer, een lage bloeddruk (Blood pressure) en een leeftijd van 65 jaar of ouder. In de studie waarin de score werd ontwikkeld, was de sterfte na 30 dagen 0,7% bij een score van 0, 3,2% bij 1, 3% bij 2, 17% bij 3, 41,5% bij 4 en 57% bij 5. Bij een score van 0 of 1 kan behandeling thuis meestal; bij 3 of meer wijst het naar het ziekenhuis. De huisarts gebruikt vaak de CRB-65, dezelfde score zonder ureum.
De Pneumonia Severity Index
De PSI geeft punten voor leeftijd, andere ziekten, vitale functies en labwaarden zoals ureum, natrium en de pH van het bloed. De ATS/IDSA-richtlijn geeft de voorkeur aan de PSI, met de CURB-65 als alternatief, altijd samen met het oordeel van de arts. Iemand die geen vocht binnenhoudt of heel weinig zuurstof heeft, kan ook met een "lage" score een opname nodig hebben.
Witte bloedcellen, CRP en procalcitonine samen
Geen enkele waarde bewijst een bacteriële longontsteking. Een hoog aantal witte bloedcellen met veel neutrofielen, een duidelijk verhoogd CRP en een procalcitonine van 0,25 µg/L of hoger wijzen allemaal op bacteriën. Normale waarden maken een virus waarschijnlijker, maar sluiten bacteriën niet uit, vooral niet in het begin. Onze gidsen over verhoogde neutrofielen en de CRP-bloedtest gaan dieper in op dit onderwerp.
Volgens de ATS/IDSA-richtlijn moeten antibiotica starten zodra de longontsteking bevestigd is, wat de eerste procalcitonine-uitslag ook is. De test is later het nuttigst, om te beslissen wanneer je kunt stoppen. In een gepoolde analyse van 26 studies met 6.708 patiënten verkortte sturing op procalcitonine het antibioticagebruik met 2,4 dagen, gaf minder bijwerkingen en verlaagde de sterfte licht. Zie onze pagina over de procalcitoninetest.
Een stijgend ureum kan wijzen op uitdroging of belasting van de nieren; onze gids over de ureum-bloedtest legt uit waarom. Als de infectie zich naar het bloed verspreidt, wordt sepsis de zorg; daarover gaat ons artikel over de bloedtest voor sepsis.
Behandeling van longontsteking en nazorg
Antibiotica
Voor gezonde volwassenen die thuis worden behandeld, noemt de ATS/IDSA-richtlijn amoxicilline (een penicilline die de celwand van bacteriën remt), doxycycline, of een macrolide zoals azitromycine alleen waar de lokale resistentie van pneumokokken onder 25% ligt. In Nederland schrijft de huisarts meestal amoxicilline of doxycycline voor. Mensen met hart-, long-, lever- of nierziekte, diabetes of kanker krijgen meestal amoxicilline-clavulaanzuur of een cefalosporine plus een macrolide of doxycycline, of een fluorochinolon zoals levofloxacine, dat het bacteriële DNA-gyrase remt. In het ziekenhuis is de gebruikelijke keuze een bètalactam zoals ceftriaxon plus azitromycine, of een fluorochinolon alleen.
Hoe lang?
De duur hangt nu af van hoe snel je opknapt. "Klinische stabiliteit" betekent normale vitale functies, weer eten en normaal alert zijn. De ATS-richtlijn van 2025 adviseert minder dan 5 dagen (minstens 3) bij een niet-ernstige longontsteking zodra je stabiel bent, en 5 dagen of meer bij een ernstige longontsteking. Stop nooit op eigen houtje: volg het plan van je arts.
Virale longontsteking en ziekenhuiszorg
Antibiotica werken niet tegen virussen. Een longontsteking door griep wordt behandeld met een virusremmer zoals oseltamivir, die het enzym neuraminidase van het virus blokkeert; voor COVID-19 bestaan eigen virusremmers. In het ziekenhuis kunnen zuurstof, vocht via een infuus en ademhalingsondersteuning nodig zijn. Corticosteroïden zoals hydrocortison kunnen worden gebruikt bij een ernstige longontsteking, niet bij lichte gevallen. Thuis: rust, drink voldoende en neem paracetamol tegen koorts als je arts het goed vindt.
Herstel
Met behandeling voelen de meeste mensen zich binnen ongeveer 2 weken bijna normaal, maar moeheid en hoesten kunnen een maand of langer duren. Een controlefoto is niet standaard als je goed herstelt, maar kan worden gemaakt als klachten blijven of als je rookt. De longfoto is vaak pas na weken weer schoon, later dan je klachten.
Voorkomen
- Pneumokokkenvaccin: in de VS adviseren CDC-adviseurs sinds oktober 2024 een conjugaatvaccin (PCV20 of PCV21 alleen, of PCV15 gevolgd door PPSV23) voor alle volwassenen vanaf 50 jaar en voor volwassenen van 19 tot 49 met risicofactoren. In Nederland krijgen kinderen het via het Rijksvaccinatieprogramma; vraag je huisarts of jij als oudere of risicopatiënt in aanmerking komt. Slechts 25,8% van de Amerikaanse volwassenen had er in 2025 ooit een gekregen.
- Jaarlijkse griepprik; zie ons artikel over de griepprik 2026.
- RSV-vaccin voor ouderen, vooral vanaf 75 jaar en bij een verhoogd risico.
- Vaccins tegen COVID-19, kinkhoest, Hib en mazelen zoals aanbevolen voor je leeftijd.
- Handen wassen, in je elleboog hoesten, niet roken en chronische ziekten goed onder controle houden.
Longontsteking bij kinderen, zwangerschap en ouderen
Kinderen
De WHO adviseert om aan een longontsteking te denken bij een kind onder de 5 jaar met hoest of benauwdheid, en die te bevestigen bij snelle ademhaling of intrekkingen, wanneer de onderkant van de borstkas bij het inademen naar binnen trekt. Niet kunnen drinken, ongewone sufheid of stuipen zijn alarmsignalen. Amoxicilline is het antibioticum van eerste keus. In de Amerikaanse SCOUT-CAP-studie werkten 5 dagen antibiotica net zo goed als 10 dagen bij kinderen van 6 maanden tot 5 jaar.
Zwangerschap
Griep en COVID-19 kunnen tijdens de zwangerschap ernstiger verlopen, daarom is vaccinatie belangrijk. Een RSV-vaccin tijdens de zwangerschap beschermt de pasgeborene; anders kunnen baby's een injectie met antistoffen krijgen (nirsevimab of clesrovimab). Onze gids over bloedonderzoek tijdens de zwangerschap legt de standaardcontroles uit.
Ouderen
Mensen van 65 jaar en ouder moeten vaker worden opgenomen en krijgen vaker complicaties. De klachten zijn vaak atypisch: verwardheid, een val of weinig eetlust in plaats van hoge koorts. Veranderingen van de afweer met de leeftijd bespreken we in ons artikel over lymfocyten en veroudering.
Wanneer naar de huisarts?
Bel dezelfde dag je huisarts (of 's avonds en in het weekend de huisartsenpost) bij hoesten met koorts, rillingen of kortademigheid, pijn op de borst bij het ademen, of roestbruin of bloederig slijm. Bel ook dezelfde dag als je na 2 dagen antibiotica nog koorts hebt of na 3 dagen niet beter bent. Wees er sneller bij als je 65 jaar of ouder bent, zwanger bent, een chronische ziekte of een verzwakte afweer hebt, of als je kind snel ademt.
Bel 112 of ga naar de spoedeisende hulp bij:
- ernstige benauwdheid, of een borstkas die bij elke ademhaling naar binnen trekt;
- blauwe lippen of vingertoppen, of een saturatie van 88% of lager;
- verwardheid, of heel suf of moeilijk wakker te krijgen zijn;
- hevige pijn op de borst, een heel snelle hartslag of flauwvallen;
- verslechtering ondanks antibiotica, of eerst opknappen en dan plotseling slechter worden.
Nieuwste wetenschappelijke inzichten over longontsteking
De ATS-richtlijn van 2025: kortere kuren en een discussie
De American Thoracic Society vernieuwde haar richtlijn voor volwassenen in 2025 (gepubliceerd in januari 2026). Die ondersteunt longecho, adviseert 3 tot minder dan 5 dagen antibiotica bij een stabiele, niet-ernstige longontsteking, en stelt antibiotica voor bij patiënten met een positieve virustest als ze andere ziekten hebben of zijn opgenomen. De Infectious Diseases Society of America was het eens met 8 van de 10 aanbevelingen, maar steunde de update niet vanwege dat laatste punt: de meeste patiënten met een positieve virustest hebben geen bacteriën, en even afwachten is veilig bij niet-ernstige gevallen. Voor jou: kortere kuren zijn nu de standaard, en een positieve griep- of COVID-19-test beslist niet op zichzelf over antibiotica.
Corticosteroïden bij ernstige longontsteking
In de Franse CAPE COD-studie (NCT02517489) kregen 800 patiënten op de intensive care hydrocortison of een placebo; de sterfte na 28 dagen daalde van 11,9% naar 6,2%. Maar REMAP-CAP (NCT02735707), gepubliceerd in 2025, vond geen duidelijk voordeel van een vaste kuur van 7 dagen op de sterfte na 90 dagen. Corticosteroïden blijven een beslissing in het ziekenhuis, alleen bij ernstige gevallen.
Pneumokokkenvaccin vanaf 50 in de VS
In juni 2024 keurde de FDA PCV21 (Capvaxive) goed, dat acht serotypen toevoegt die in eerdere vaccins ontbraken. In oktober 2024 verlaagden de adviseurs van de CDC de leeftijd voor routinematige pneumokokkenvaccinatie van 65 naar 50 jaar. Ben je ouder en heb je nooit een pneumokokkenvaccin gehad, bespreek dan met je huisarts wat in Nederland voor jou geldt.
De terugkeer van de atypische longontsteking
Mycoplasma-infecties namen af tijdens de COVID-19-pandemie en stegen daarna sterk. In 42 Amerikaanse kinderziekenhuizen bereikte de Mycoplasma-longontsteking in 2024 12,5 per 1.000 opnames, tegen 2,1 in 2018 tot 2023, vooral bij kinderen van 6 tot 12 jaar; de gevallen waren niet ernstiger. In Ohio was de resistentie tegen macroliden laag (2,4%), maar stijgend. Een studie van de Mayo Clinic (NCT07164131) vergelijkt nu azitromycine met doxycycline bij opgenomen volwassenen.
Saturatiemeters en huidskleur
Een overzicht uit 2026 bevestigt dat saturatiemeters de zuurstof bij een donkere huid kunnen overschatten, vooral als de zuurstof al laag is. Let thuis op het verloop en op hoe je je voelt, niet alleen op het getal.
Welke tests kunnen helpen?
Na een bezoek aan de arts of een opname staat op je uitslag vaak een bloedbeeld, CRP, procalcitonine en een reeks stofwisselingswaarden. Als je ze kent, kun je je herstel volgen:
- Bloedbeeld: witte bloedcellen en neutrofielen horen weer normaal te worden als je herstelt. Onze vergelijking van bloedbeeld en stofwisselingspanel legt elk onderzoek uit.
- CRP: daalt binnen enkele dagen als de behandeling werkt; een CRP dat niet daalt, samen met aanhoudende koorts, is een reden om je arts te bellen.
- Procalcitonine: een dalende waarde ondersteunt het stoppen met antibiotica.
- Ureum, creatinine en natrium: controleren vochtbalans en nierfunctie.
- Er komt een sneltest om bacteriële van virale infecties te onderscheiden; lees over de bloedtest van 15 minuten voor bacteriële of virale infectie.
Als een waarde is gemarkeerd, legt onze gids over afwijkende bloeduitslagen uit wat meestal belangrijk is.
Woordenlijst
- Longblaasjes (alveoli): kleine luchtzakjes waar zuurstof in het bloed komt.
- CURB-65: een score voor ernst met vijf punten.
- Pneumonia Severity Index (PSI): een langere score op basis van leeftijd, ziekten, vitale functies en labuitslagen.
- Procalcitonine: een eiwit in het bloed dat vooral bij bacteriële infecties stijgt.
- CRP: een ontstekingswaarde die in de lever wordt gemaakt.
- Saturatiemeting: een clipje op de vinger dat de zuurstofverzadiging schat.
- Urine-antigeentest: toont stukjes van pneumokokken of Legionella in de urine aan.
- Sepsis: een levensbedreigende reactie van het lichaam op een infectie die organen beschadigt.
- Atypische longontsteking: lichte longontsteking, meestal door Mycoplasma pneumoniae.
Veelgestelde vragen
Is een longontsteking besmettelijk?
De verwekkers van de meeste longontstekingen, zoals griep, COVID-19, RSV, pneumokokken en Mycoplasma, verspreiden zich via hoesten en niezen, maar niet iedereen die besmet raakt krijgt een longontsteking. Een aspiratiepneumonie is niet besmettelijk. Blijf uit de buurt van anderen zolang je koorts hebt.
Hoe gevaarlijk is longontsteking?
De meeste mensen herstellen volledig. Het risico stijgt met de leeftijd en andere ziekten: in de CURB-65-studie was de sterfte na 30 dagen minder dan 1% bij een score van 0, maar 57% bij een score van 5. Daarom zijn alarmsignalen zoals benauwdheid in rust of verwardheid een reden om meteen te bellen.
Mag je zwemmen met een longontsteking?
Liever niet zolang je koorts, kortademigheid of een flinke hoest hebt. Zwemmen vraagt veel van je longen en je kunt de verwekker verspreiden. Wacht tot je je goed voelt en normaal ademt, bouw daarna rustig op, en overleg na een ziekenhuisopname met je arts.
Welke soorten longontsteking komen voor bij ouderen?
Vooral buiten het ziekenhuis opgelopen longontsteking door pneumokokken, griep, RSV of COVID-19; aspiratiepneumonie bij mensen met slikproblemen; en in de zorg opgelopen longontsteking in ziekenhuizen en verpleeghuizen. De klachten kunnen zo onopvallend zijn als verwardheid of een val.
Wat zijn de stadia van longontsteking bij kinderen?
Artsen delen in naar tekenen van ernst: eerst hoest of benauwdheid met snelle ademhaling; dan intrekkingen van de borstkas; dan alarmsignalen zoals niet kunnen drinken, ongewone sufheid of stuipen. Elke stap vraagt sneller hulp, tot aan de spoedeisende hulp.
Wat zijn de eerste symptomen van een longontsteking?
Meestal hoesten, koorts van 38 °C of hoger, je ziek voelen, sneller of zwaarder ademen en soms pijn bij diep inademen. Bij volwassenen zijn pneumokokken, luchtwegvirussen en Mycoplasma de belangrijkste oorzaken; roken, veel alcohol, chronische ziekten en een verzwakte afweer verhogen het risico.
Hoe kun je een longontsteking voorkomen?
Laat je vaccineren tegen pneumokokken als je daarvoor in aanmerking komt, haal elk jaar de griepprik en, als het voor jou geadviseerd wordt, een COVID-19- en RSV-vaccin, was je handen en rook niet.
Hoe lang duurt de genezing van een longontsteking?
De koorts zakt meestal binnen ongeveer 2 dagen na de start van antibiotica, en de meeste mensen voelen zich na ongeveer 2 weken bijna normaal. Hoesten kan 4 weken of langer duren en moeheid soms een paar maanden. In het ziekenhuis beschermen handhygiëne, mondkapjes en isolatie bij besmettelijke verwekkers zoals griep of COVID-19 andere patiënten; bezoekers maken hun handen schoon en blijven thuis als ze ziek zijn.
Bronnen
- Jones BE et al. — Diagnosis and Management of Community-acquired Pneumonia: An Official ATS Clinical Practice Guideline — Am J Respir Crit Care Med, 2026 — doi.org
- Metlay JP et al. — Diagnosis and Treatment of Adults with Community-acquired Pneumonia (ATS/IDSA) — Am J Respir Crit Care Med, 2019 — doi.org
- Klompas M et al. — Why IDSA Did Not Endorse the Community-Acquired Pneumonia Guidelines 2025 Update — Clin Infect Dis, 2026 — doi.org
- Long B, Gottlieb M — 2025 guideline updates for community-acquired pneumonia — Am J Emerg Med, 2026 — doi.org
- Dequin PF et al. — Hydrocortisone in Severe Community-Acquired Pneumonia — N Engl J Med, 2023 — doi.org
- REMAP-CAP Investigators — Effect of hydrocortisone on mortality in severe community-acquired pneumonia — Intensive Care Med, 2025 — doi.org
- Lim WS et al. — Defining community acquired pneumonia severity on presentation to hospital — Thorax, 2003 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Fine MJ et al. — A prediction rule to identify low-risk patients with community-acquired pneumonia — N Engl J Med, 1997 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Schuetz P et al. — Procalcitonin-guided antibiotic treatment and mortality in acute respiratory infections: a patient level meta-analysis — Lancet Infect Dis, 2018 — doi.org
- Williams DJ et al. — Short- vs Standard-Course Outpatient Antibiotic Therapy for Pneumonia in Children: SCOUT-CAP — JAMA Pediatr, 2022 — doi.org
- Kobayashi M et al. — Expanded Recommendations for Pneumococcal Conjugate Vaccines Among Adults Aged ≥50 Years (ACIP) — MMWR, 2025 — doi.org
- Kobayashi M et al. — Use of 21-Valent Pneumococcal Conjugate Vaccine Among U.S. Adults (ACIP) — MMWR, 2024 — doi.org
- Diaz MH et al. — Mycoplasma pneumoniae Infections in Hospitalized Children, United States, 2018-2024 — MMWR, 2025 — doi.org
- Macrolide-Resistant Mycoplasma pneumoniae Infections among Children after COVID-19 Pandemic, Ohio — Emerg Infect Dis, 2025 — doi.org
- Savorgnan F et al. — Pulse Oximetry, Skin Pigmentation, and Occult Hypoxemia — Pediatr Cardiol, 2026 — doi.org
- Moulia DL et al. — Use of Clesrovimab for Prevention of Severe RSV Infections in Infants (ACIP) — MMWR, 2025 — doi.org
- Mayo Clinic — Azithromycin Versus Doxycycline in Hospitalized Adults With Community Acquired Pneumonia (NCT07164131) — ClinicalTrials.gov, 2025 — clinicaltrials.gov
- CDC — About Pneumonia; Risk Factors; Prevention — CDC, 2025 — cdc.gov
- CDC National Center for Health Statistics — FastStats: Pneumonia — CDC, 2026 — cdc.gov
- CDC — About Mycoplasma pneumoniae Infection — CDC, 2025 — cdc.gov
- CDC — Pneumococcal Vaccines; RSV Vaccines — CDC, 2025-2026 — cdc.gov
- MedlinePlus — Community-acquired pneumonia in adults; Pulse Oximetry; WBC count — NLM, 2025 — medlineplus.gov
- Wereldgezondheidsorganisatie — Pneumonia in children (factsheet) — WHO, 2022 — who.int
- Thuisarts (NHG) — Ik heb longontsteking — Thuisarts.nl — thuisarts.nl
Verder lezen
- Longontsteking en rugpijn: oorzaken en alarmsignalen
- Verhoogd CRP: wat je uitslag echt betekent
- Te weinig neutrofielen: oorzaken en behandeling
- Natrium in het bloed: normale, lage en hoge waarden
- mRNA-griepvaccin: wat de eerste goedkeuring betekent
- Is een bijholteontsteking besmettelijk?
Begrijp je labuitslagen met AI DiagMe
Na een longontsteking vertellen je bloedbeeld, CRP, procalcitonine en nierwaarden het verhaal van je herstel. AI DiagMe leest je labuitslag in enkele minuten en legt elke waarde uit in begrijpelijke taal, met wat er verbeterd is en welke vragen je aan je arts kunt stellen. Upload je bloeduitslagen bij AI DiagMe voor een duidelijk, persoonlijk rapport.
