Një diagnozë e diabetit tip 2 në të 30-at ose në fillim të të 40-ave nuk do të thotë domosdoshmërisht një jetë me gjithnjë e më shumë ilaçe. Një studim i rastësishëm i botuar në tetor 2026 në The Lancet Regional Health – Americas gjeti se një program gjashtëmujor që kombinonte një dietë me shumë pak kalori me ushtrime të mbikëqyrura solli remisionin e diabetit tip 2 te pak më shumë se gjysma e të rriturve të rinj: HbA1c e tyre ra nën pragun e diabetit pa asnjë ilaç për uljen e sheqerit. Ja çfarë gjeti studimi, për kë vlen dhe si tregojnë analizat e gjakut nëse remisioni është i vërtetë.
Çfarë gjeti studimi RESET for Remission
Studimi gjeti se 54% e pjesëmarrësve në program ishin në remision pas gjashtë muajsh, kundrejt rreth 4% me kujdesin e zakonshëm. Studimi RESET for Remission u krye nga Universiteti i Leicester-it në Angli, Universiteti McGill në Montreal dhe Universiteti i Albertës në Edmonton. Ai përfshiu 96 të rritur 18 deri në 45 vjeç me diabet tip 2 të hershëm dhe obezitet, që nuk përdornin insulinë. Gjysma mori kujdesin e zakonshëm. Gjysma tjetër ndoqi një program të strukturuar:
- Javët 1 dhe 2: të gjitha vaktet u zëvendësuan me produkte formule ushqyese të plota, nën mbikëqyrje mjekësore.
- Javët 3 deri në 12: rreth 800 deri në 900 kalori në ditë me një vakt të zakonshëm, plus dy seanca ushtrimesh të mbikëqyrura në javë (aerobike dhe force) dhe një seancë vetë.
- Javët 13 deri në 24: një plan ushqimor për ruajtjen e peshës, me vazhdimin e ushtrimeve.
Ilaçet për diabetin u ndërprenë nga ekipi mjekësor në fillim. Remisioni ndoqi përkufizimin ndërkombëtar: HbA1c nën 6,5% (48 mmol/mol) në javën e 24-t, pa asnjë ilaç për uljen e sheqerit për të paktën 12 javë.
Rezultati: 27 nga 50 persona në program (54%) ishin në remision pas gjashtë muajsh, kundrejt 2 nga 46 (rreth 4%) me kujdesin e zakonshëm. Pjesëmarrësit në program humbën mesatarisht pak më shumë se 8 kg, kryesisht yndyrë, duke ruajtur masën muskulore dhe duke përmirësuar forcën dhe kondicionin. Nuk pati ngjarje të rënda të padëshiruara. Efektet anësore të hershme, si kapsllëku, dhimbja e kokës, marramendja dhe lodhja, u zbehën me vazhdimin e dietës.
Autorët janë të kujdesshëm për kufizimet: studimi ishte i vogël, i hapur (pjesëmarrësit e dinin në cilin grup ishin) dhe i shkurtër. Ai ende nuk na tregon sa zgjat remisioni pasi mbaron programi.
Pse ka rëndësi diabeti tip 2 që fillon herët
Diabeti që fillon në moshën 30 ose 40 vjeç do të thotë më shumë vite me sheqer të lartë në gjak, dhe për rrjedhojë një rrezik më të lartë gjatë jetës për ndërlikime të zemrës, veshkave, syve dhe nervave. Kjo është edhe faza kur sëmundja është më e kthyeshme, sepse pankreasi ende mund të prodhojë një sasi të konsiderueshme insuline. Studimet e mëparshme, si DiRECT në Mbretërinë e Bashkuar dhe DiRECT-Aus në Australi, treguan se një humbje e konsiderueshme peshe me dietë me pak kalori mund të sillte remisionin e diabetit tip 2 te rreth gjysma e pjesëmarrësve pas një viti. Ajo që shton RESET for Remission janë ushtrimet e strukturuara në një grup më të ri, me ruajtje më të mirë të muskujve.
Pragjet e HbA1c për diagnozën e diabetit janë të njëjta në udhëzimet ndërkombëtare: 6,5% ose më shumë, ose glicemi esëll 126 mg/dL (7,0 mmol/L) ose më shumë, sipas NIDDK-së amerikane. Prandaj pragu i remisionit lidhet drejtpërdrejt me analizën që mjeku juaj kërkon tashmë. Në Shqipëri, broshura e diabetit e Qendrës Spitalore Universitare “Nënë Tereza” (QSUT) u kërkon pacientëve të mbajnë HbA1c nën 7% dhe glicemin 70 deri në 110 mg/dL para ngrënies. Një program si ky nuk është plan për ta ndjekur vetë: një dietë me 800 kalori e kombinuar me ilaçe për uljen e sheqerit mund të shkaktojë rënie të rrezikshme të sheqerit, prandaj ndryshimet e ilaçeve duhet t’i bëjë mjeku juaj.
Remisioni nuk është shërim
Ekspertët përdorin fjalën remision, jo shërim, sepse diabeti mund të rikthehet, sidomos kur shtohet sërish pesha. Ndjekja pesëvjeçare e DiRECT e tregon qartë: disa persona që ishin në remision pas dy vjetësh ishin ende në remision pas pesë, por shumë të tjerë e kishin parë sheqerin të rritej sërish. Programi kombëtar i Anglisë NHS Path to Remission, që e zbaton këtë qasje në shkallë të gjerë, raporton norma remisioni më të ulëta se studimet, por konfirmon se remisioni është i arritshëm edhe jashtë kërkimit. Prandaj kushdo që është në remision ka ende nevojë për analiza të rregullta gjaku.
Arritjet e fundit të kërkimit: çfarë ndryshon për ju
Studimet e botuara që nga 2023 japin një mesazh mjaft të qëndrueshëm. Së pari, remisioni varet kryesisht nga sa peshë humbet dhe nëse ajo nuk rikthehet: sa më e madhe dhe më e qëndrueshme humbja, aq më shumë gjasa që sheqeri të mbetet normal. Së dyti, koha ka rëndësi: rezultatet janë më të mira kur diabeti është i kohëve të fundit, para se qelizat që prodhojnë insulinë të lodhen. Së treti, ushtrimet ndryshojnë cilësinë e humbjes së peshës: duke mbrojtur muskujt, ato e ndihmojnë trupin ta përdorë sheqerin më mirë, gjë që mund t’i bëjë rezultatet më të lehta për t’u ruajtur.
Në praktikë, nëse ju është diagnostikuar diabeti tip 2 kohët e fundit, është e arsyeshme ta pyesni mjekun nëse remisioni është një objektiv realist për ju. Përgjigjja varet nga mosha, sa kohë keni diabet, pesha, ilaçet që merrni dhe sëmundjet e tjera.
Cilat analiza mund ta ndjekin ose ta konfirmojnë remisionin?
Remisioni konfirmohet me analiza gjaku, jo nga mënyra si ndiheni.
| Analiza | Çfarë mat | Roli në remision |
|---|---|---|
| HbA1c (hemoglobina e glukozuar) | Sheqerin mesatar në gjak për rreth 3 muaj | Nën 6,5% të paktën 3 muaj pas ndërprerjes së ilaçeve |
| Glicemia esëll | Sheqerin në gjak pas një nate pa ngrënë | Matje rezervë kur HbA1c nuk është e besueshme (anemi, disa sëmundje të gjakut) |
| Insulina esëll dhe HOMA-IR | Sa rezistent është trupi ndaj insulinës | Nuk është kriter zyrtar, por e dobishme për të ndjekur përmirësimin metabolik |
| Profili lipidik | Kolesterolin dhe trigliceridet (në mg/dL) | Shpesh përmirësohet me humbjen e peshës |
| Albumina në urinë dhe eGFR | Shëndetin e veshkave | Ndiqen edhe gjatë remisionit |
Enzimat e mëlçisë si ALT (SGPT) pasqyrojnë gjithashtu yndyrën në mëlçi, që është e shpeshtë me diabetin tip 2 dhe zakonisht ulet me humbjen e peshës. Konsensusi ndërkombëtar për remisionin rekomandon kontrollin e HbA1c të paktën një herë në vit për këdo që është në remision. Në Shqipëri, glicemia është pjesë edhe e kontrollit mjekësor bazë falas për moshat 35 deri në 70 vjeç (VKM nr. 185/2014).
Kur duhet të shkoni te mjeku
- Para se të filloni një dietë me shumë pak kalori ose të ndryshoni trajtimin e diabetit. Mos i ndërprisni kurrë ilaçet vetë.
- Nëse keni vazhdimisht etje, urinoni shpesh, humbni peshë pa e dashur ose jeni jashtëzakonisht të lodhur, gjë që mund të sinjalizojë sheqer të lartë.
- Nëse jeni në remision dhe një HbA1c ose glicemi esëll e mëvonshme fillon të rritet.
- Nëse ndiheni sikur do t’ju bjerë të fikët, jeni të hutuar ose villni gjatë një diete të rreptë: kërkoni ndihmë urgjente ose telefononi 127.
Fjalorth
- Remisioni i diabetit: HbA1c nën 6,5% e matur të paktën tre muaj pas ndërprerjes së të gjitha ilaçeve për uljen e sheqerit.
- HbA1c: pjesa e hemoglobinës e lidhur me sheqerin, që pasqyron sheqerin mesatar në gjak gjatë tre muajve të fundit.
- Diabeti tip 2 i hershëm: diabeti tip 2 i diagnostikuar para moshës rreth 40 deri në 45 vjeç, sipas studimit.
- Dietë me pak energji: plan ushqimor me rreth 800 deri në 900 kalori në ditë, shpesh me zëvendësues vaktesh, i përdorur për një kohë të kufizuar nën mbikëqyrje mjekësore.
- Rezistenca ndaj insulinës: ndjeshmëri e ulur e qelizave ndaj insulinës, që e detyron pankreasin të prodhojë më shumë.
- Studim i hapur: studim në të cilin pjesëmarrësit dhe stafi e dinë cili trajtim jepet.
Pyetje të shpeshta
A mund të kthehet mbrapsht diabeti tip 2?
Mjekët preferojnë termin remision: sheqeri në gjak kthehet në normë pa ilaçe, por diabeti mund të rikthehet, sidomos kur shtohet sërish pesha. Analizat e gjakut duhen ende gjatë gjithë jetës.
A mund ta sjellë vetëm sporti remisionin e diabetit?
Ushtrimet e përmirësojnë qartë sheqerin në gjak, por remisionet e parë në studime mbështeten kryesisht te një humbje e konsiderueshme peshe. RESET for Remission testoi dietën dhe ushtrimet së bashku.
Cila analizë gjaku e provon remisionin?
Analiza HbA1c. Ajo duhet të jetë nën 6,5% të paktën tre muaj pas ndërprerjes së ilaçeve për diabetin, dhe pastaj duhet përsëritur rregullisht.
A është ky program i përshtatshëm për të gjithë?
Jo. Ai u testua te të rriturit 18 deri në 45 vjeç me obezitet dhe diabet të diagnostikuar së fundmi, që nuk merrnin insulinë. Të moshuarit, personat që përdorin insulinë ose ata me sëmundje të tjera duhet t’i diskutojnë mundësitë me mjekun.
A duhet t’i ndërpres ilaçet për të provuar remisionin?
Vetëm nën mbikëqyrje mjekësore. Në studim, ndryshimet e ilaçeve i menaxhoi ekipi mjekësor, sepse një dietë e rreptë e kombinuar me disa ilaçe për diabetin mund të shkaktojë rënie të sheqerit në gjak.
Burimet
- Dasgupta K, Yates T et al. Low energy diet plus supervised exercise vs. usual care alone in people with early-onset type 2 diabetes (RESET for Remission): a randomised, open-label, blinded-endpoint efficacy trial. The Lancet Regional Health – Americas, 2026. DOI: 10.1016/j.lana.2026.101664
- Lean MEJ et al. 5-year follow-up of the randomised Diabetes Remission Clinical Trial (DiRECT). The Lancet Diabetes & Endocrinology, 2024. DOI: 10.1016/S2213-8587(23)00385-6
- Valabhji J et al. Early findings from the NHS Type 2 Diabetes Path to Remission Programme. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 2024. DOI: 10.1016/S2213-8587(24)00194-3
- Hocking SL et al. Intensive Lifestyle Intervention for Remission of Early Type 2 Diabetes in Primary Care in Australia: DiRECT-Aus. Diabetes Care, 2024. DOI: 10.2337/dc23-0781
- Riddle MC et al. Consensus Report: Definition and Interpretation of Remission in Type 2 Diabetes. Diabetes Care, 2021. DOI: 10.2337/dci21-0034
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. The A1C Test & Diabetes
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Diabetes Tests & Diagnosis
- Healio. Low-energy diet plus exercise could help adults with type 2 diabetes achieve remission, 7 tetor 2026
- QSUT “Nënë Tereza”. Si të mbajmë diabetin në kontroll (broshurë për pacientët)
- FSDKSH. VKM nr. 185, datë 2.4.2014, për programin kombëtar të kontrollit mjekësor bazë (i ndryshuar)
Artikuj të tjerë
- Diabeti: simptomat, shkaqet, diagnoza dhe trajtimi
- Tabela HbA1c: nga HbA1c te glicemia mesatare
- Dieta për prediabetin dhe yndyra në mëlçi: çfarë gjeti një studim
- Rritja e sheqerit pas ngrënies: çfarë gjeti një studim për zemrën
- Rezistenca ndaj insulinës pa mbipeshë: çfarë tregojnë analizat
- Sensorët e glukozës dhe shëndeti i veshkave: çfarë tregon studimi
Kuptoni rezultatet e analizave tuaja me AI DiagMe
Keni një HbA1c, glicemi esëll ose profil lipidik dhe doni ta kuptoni? AI DiagMe ju ndihmon të kuptoni çdo vlerë brenda pak minutash, me fjalë të thjeshta, që të jeni gati për bisedën me mjekun tuaj.
