Διάρροια: αιτίες, εξετάσεις κοπράνων και πότε να ανησυχήσετε

Διάρροια σημαίνει χαλαρές ή υδαρείς κενώσεις τρεις ή περισσότερες φορές την ημέρα, ή πιο συχνά απ' ό,τι είναι φυσιολογικό για εσάς. Τα περισσότερα επεισόδια είναι οξέα: οφείλονται σε ιό του στομάχου, τροφική δηλητηρίαση ή φάρμακο, διαρκούν λιγότερο από μία εβδομάδα και περνούν από μόνα τους. Ο πρώτος στόχος δεν είναι να σταματήσει η διάρροια με κάθε κόστος, αλλά να αναπληρωθούν το νερό και τα άλατα που χάνετε.

Η διάρκεια λέει πολλά. Η διάρροια που κρατά 2 έως 4 εβδομάδες λέγεται επίμονη, και αυτή που κρατά τουλάχιστον 4 εβδομάδες είναι χρόνια. Η χρόνια διάρροια αφορά περίπου το 6% έως 7% των ενηλίκων στις ΗΠΑ, και πάνω από το 90% αυτών των περιπτώσεων δεν οφείλεται σε λοίμωξη. Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, η κοιλιοκάκη, η διάρροια από χολικά οξέα, η μικροσκοπική κολίτιδα και οι ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου.

Παρακάτω: οι αιτίες, πώς σταματάει η διάρροια με ασφάλεια, τα σημάδια κινδύνου, και οι εξετάσεις κοπράνων και αίματος που βρίσκουν την αιτία, με τις τιμές τους.

Τα βασικά για τη διάρροια

• Οι περισσότερες οξείες διάρροιες είναι ιογενείς, κυρίως από νοροϊό, και υποχωρούν σε 1 έως 3 ημέρες.
• Πρώτα το διάλυμα επανυδάτωσης από το στόμα· η λοπεραμίδη ή το βισμούθιο βοηθούν τους περισσότερους ενήλικες, αλλά όχι όταν υπάρχει αίμα ή πυρετός.
• Δείτε γιατρό μετά από 2 ημέρες (1 ημέρα για παιδί), ή με 6 ή περισσότερες κενώσεις την ημέρα, αίμα, υψηλό πυρετό ή αφυδάτωση.
• Η επίμονη ή χρόνια διάρροια χρειάζεται εξετάσεις κοπράνων και αίματος: πάνελ PCR, Clostridioides difficile, καλπροτεκτίνη, tTG-IgA, ηλεκτρολύτες.
• Καλπροτεκτίνη κοπράνων 40 µg/g ή λιγότερο κάνει πολύ απίθανη μια ιδιοπαθή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου.

Τι είναι η διάρροια;

Το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Διαβήτη, Πεπτικών και Νεφρικών Νοσημάτων (NIDDK) ορίζει τη διάρροια ως χαλαρές, υδαρείς κενώσεις τρεις ή περισσότερες φορές την ημέρα, ή πιο συχνά από το φυσιολογικό για εσάς. Στην κλίμακα κοπράνων του Μπρίστολ, οι τύποι 6 και 7 (πολτώδεις ή εντελώς υγρές) θεωρούνται διάρροια· ο οδηγός μας για τη σύσταση των κοπράνων και την κλίμακα Μπρίστολ δείχνει κάθε τύπο.

Οι γιατροί κατατάσσουν τη διάρροια ανάλογα με τη διάρκεια:

• Οξεία διάρροια: συνήθως λιγότερο από μία εβδομάδα, συχνά 1 έως 3 ημέρες. Οι Αμερικανοί έχουν περίπου ένα επεισόδιο τον χρόνο.
• Επίμονη διάρροια: πάνω από 2 εβδομάδες αλλά λιγότερο από 4. Τα παράσιτα γίνονται πιο πιθανά.
• Χρόνια διάρροια: τουλάχιστον 4 εβδομάδες. Η λοίμωξη γίνεται σπάνια.

Βοηθά και η μορφή των κοπράνων. Τα υδαρή κόπρανα παραπέμπουν σε ιό ή τοξίνη, τα αιματηρά με πυρετό (δυσεντερία) σε διεισδυτικό βακτήριο, και τα λιπαρά, που επιπλέουν, σε κακή απορρόφηση του λίπους, όπως εξηγεί το άρθρο μας για τα λιπαρά κόπρανα.

Τι προκαλεί τη διάρροια;

Λοιμώξεις: η κύρια αιτία της οξείας διάρροιας

Ο νοροϊός είναι η κύρια αιτία εμέτων και διάρροιας, καθώς και τροφιμογενών νοσημάτων, στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα CDC εκτιμούν 19 έως 21 εκατομμύρια περιστατικά, 109.000 νοσηλείες και περίπου 900 θανάτους τον χρόνο, κυρίως σε άτομα 65 ετών και άνω. Τα συμπτώματα ξεκινούν 12 έως 48 ώρες μετά την έκθεση και συνήθως κρατούν 1 έως 3 ημέρες.

Τα βακτήρια προκαλούν τις περισσότερες αιματηρές ή «εκρηκτικές» διάρροιες με πυρετό: σαλμονέλα, καμπυλοβακτηρίδιο, σιγκέλα και E. coli που παράγει τοξίνη Shiga. Παράσιτα όπως η γιάρδια και η κυκλόσπορα προκαλούν διάρροια που κρατά εβδομάδες· διαβάστε το άρθρο μας για την εξέταση κοπράνων για κυκλόσπορα αν φάγατε εισαγόμενα φρούτα και λαχανικά ή ταξιδέψατε πρόσφατα.

Η διάρροια των ταξιδιωτών προσβάλλει το 30% έως 70% των ταξιδιωτών σε ένα ταξίδι 2 εβδομάδων, κυρίως από εντεροτοξινογόνο E. coli (ETEC).

Το Clostridioides difficile (C. diff) προκαλεί σχεδόν μισό εκατομμύριο λοιμώξεις στις ΗΠΑ κάθε χρόνο. Ο κίνδυνος είναι έως 10 φορές υψηλότερος όσο παίρνετε αντιβιοτικό, μένει υψηλός για έναν μήνα μετά, και αυξάνεται μετά τα 65.

Φάρμακα και διατροφή

Τα αντιβιοτικά, η μετφορμίνη, τα αντιόξινα με μαγνήσιο, τα καθαρτικά και κάποιες χημειοθεραπείες προκαλούν συχνά διάρροια, όπως και οι πολυόλες (σορβιτόλη, μαννιτόλη), η περίσσεια φρουκτόζης, η καφεΐνη και το αλκοόλ. Μετράνε και οι διατροφικές συνήθειες, όπως περιγράφει το άρθρο μας για τη διάρροια μετά από νηστεία, ενώ οι ορμονικές διακυμάνσεις εξηγούν τη διάρροια στην περίοδο.

Χρόνιες, μη λοιμώδεις αιτίες

Μια ανασκόπηση του JAMA του 2026 απαριθμεί τις πιο συχνές αιτίες χρόνιας διάρροιας που δεν οφείλεται σε λοίμωξη:

• Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου με διάρροια (IBS-D): υποτροπιάζων κοιλιακός πόνος που σχετίζεται με τις κενώσεις. Ο οδηγός μας για το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου καλύπτει συμπτώματα και εξετάσεις.
• Λειτουργική διάρροια: πάνω από 25% των κενώσεων χαλαρές ή υδαρείς για 3 μήνες, χωρίς σημαντικό πόνο.
• Κοιλιοκάκη: αυτοάνοση αντίδραση στη γλουτένη που βλάπτει το λεπτό έντερο, συχνά με απώλεια βάρους.
• Διάρροια από χολικά οξέα: η περίσσεια χολικών οξέων φτάνει στο παχύ έντερο και τραβά νερό, με συχνές, επιτακτικές κενώσεις.
• Μικροσκοπική κολίτιδα: φλεγμονή που φαίνεται μόνο στο μικροσκόπιο· αφορά το 13% των ατόμων με χρόνια διάρροια.
• Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου: η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα, συχνά με αίμα, νυχτερινές κενώσεις ή απώλεια βάρους.

Άλλες αιτίες είναι η βακτηριακή υπερανάπτυξη του λεπτού εντέρου, η δυσανεξία στη λακτόζη, η παγκρεατική ανεπάρκεια (πολύ λίγα πεπτικά ένζυμα), ο υπερθυρεοειδισμός και, πιο σπάνια, ο καρκίνος του παχέος εντέρου.

Συμπτώματα της διάρροιας και σημάδια κινδύνου

Κράμπες, φούσκωμα, επιτακτικότητα και ναυτία είναι συχνά. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι η αφυδάτωση. Το NIDDK αναφέρει τα εξής σημάδια στους ενήλικες:

• έντονη δίψα ή ξηροστομία·
• λιγότερη ούρηση από το συνηθισμένο, σκούρα ούρα·
• κόπωση, ζάλη ή αίσθημα λιποθυμίας·
• δέρμα που δεν επανέρχεται γρήγορα όταν το τσιμπήσετε·
• βυθισμένα μάτια ή μάγουλα.

Στα βρέφη και στα μικρά παιδιά, προσέξτε επίσης στεγνή πάνα για 3 ώρες ή περισσότερο, κλάμα χωρίς δάκρυα, βυθισμένη πηγή στο κρανίο και υπνηλία. Η αφυδάτωση μπορεί επίσης να ρίξει την πίεση και να προκαλέσει λιποθυμία στην όρθια θέση, όπως εξηγεί το άρθρο μας για την αφυδάτωση και την αρτηριακή πίεση.

Σημάδια κινδύνου που χρειάζονται γρήγορη φροντίδα είναι τα μαύρα, πισσώδη κόπρανα, το κόκκινο αίμα ή το πύον στα κόπρανα, ο έντονος πόνος στην κοιλιά ή στον πρωκτό, οι συχνοί έμετοι και ο υψηλός πυρετός. Για τη χρόνια διάρροια, η ανασκόπηση του JAMA του 2026 προσθέτει την ανεξήγητη απώλεια βάρους, τη νυχτερινή διάρροια, τα λιπαρά κόπρανα, τη σιδηροπενική αναιμία και την ηλικία 45 ετών και άνω ως λόγους για κολονοσκόπηση.

Διάγνωση: εξετάσεις κοπράνων, αίματος και άλλες

Οι περισσότερες οξείες διάρροιες δεν χρειάζονται καμία εξέταση. Η κατευθυντήρια οδηγία ACG του 2016 για τις οξείες διαρροϊκές λοιμώξεις συνιστά εξέταση κοπράνων κυρίως όταν υπάρχει δυσεντερία (αίμα και πυρετός), μέτρια έως βαριά νόσος ή συμπτώματα πάνω από 7 ημέρες. Μετά τις 2 εβδομάδες, οι εξετάσεις γίνονται χρήσιμες· το άρθρο μας για τις εξετάσεις κοπράνων που χρειάζεστε στην επίμονη διάρροια δίνει τις λεπτομέρειες.

Εξετάσεις κοπράνων

• Πολυπλεκτικά πάνελ PCR: ένα δείγμα ελέγχει για περίπου 20 μικρόβια σε λίγες ώρες, αλλά μπορεί να ανιχνεύσει και μικρόβια που φέρετε χωρίς να είστε άρρωστοι.
• Έλεγχος για C. difficile: PCR ή ανίχνευση τοξίνης, μόνο με 3 ή περισσότερες άμορφες κενώσεις σε 24 ώρες, ιδίως μετά από αντιβιοτικά.
• Καλλιέργεια κοπράνων: καλλιεργεί το βακτήριο για να ελεγχθούν τα αντιβιοτικά· δείτε τον οδηγό μας για την καλλιέργεια κοπράνων.
• Παρασιτολογική κοπράνων: εξέταση στο μικροσκόπιο, χρήσιμη μετά από ταξίδι ή κατανάλωση νερού πηγαδιού. Διαβάστε πώς διαβάζεται μια παρασιτολογική κοπράνων.
• Καλπροτεκτίνη κοπράνων (ή λακτοφερρίνη): πρωτεΐνη των λευκών αιμοσφαιρίων που αυξάνεται στη φλεγμονή του εντέρου· δείτε το άρθρο μας για την εξέταση καλπροτεκτίνης.
• Ελαστάση κοπράνων: παγκρεατικό ένζυμο· χαμηλή τιμή δείχνει παγκρεατική ανεπάρκεια.
• FIT (ανοσοχημική εξέταση κοπράνων): ανιχνεύει αφανή αιμορραγία· εξέταση προσυμπτωματικού ελέγχου για καρκίνο του παχέος εντέρου, όχι εξέταση για τη διάρροια.

Εξετάσεις αίματος

• Γενική αίματος: αναιμία, υψηλά λευκά σε λοίμωξη ή φλεγμονή. Δείτε τον οδηγό μας για τη γενική αίματος.
• Ηλεκτρολύτες: νάτριο, κάλιο, χλώριο και διττανθρακικά πέφτουν όταν χάνετε πολλά κόπρανα. Το άρθρο μας για τους ηλεκτρολύτες εξηγεί κάθε τιμή.
• Κρεατινίνη και ουρία: ανεβαίνουν όταν η αφυδάτωση μειώνει την αιμάτωση των νεφρών.
• tTG-IgA με ολική IgA: η εξέταση προσυμπτωματικού ελέγχου για κοιλιοκάκη, ενώ ακόμη τρώτε γλουτένη.
• TSH: χαμηλή TSH μπορεί να αποκαλύψει υπερθυρεοειδισμό που επιταχύνει το έντερο.
• CRP, φερριτίνη, λευκωματίνη: ενδείξεις φλεγμονής, απώλειας σιδήρου και κακής απορρόφησης.

Η οδηγία AGA του 2019 για τη χρόνια υδαρή διάρροια προτείνει καλπροτεκτίνη ή λακτοφερρίνη, ορολογικό έλεγχο για κοιλιοκάκη, εξέταση για γιάρδια και έλεγχο για διάρροια από χολικά οξέα. Προτείνει να μη γίνεται ρουτίνα παρασιτολογική κοπράνων όταν δεν υπάρχει ταξίδι ή έκθεση, και να μη στηριζόμαστε στην ΤΚΕ ή στη CRP για να αποκλείσουμε ιδιοπαθή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου.

Ενδοσκόπηση και απεικόνιση

Η κολονοσκόπηση με τυχαίες βιοψίες είναι ο μόνος τρόπος να βρεθεί η μικροσκοπική κολίτιδα, γιατί το παχύ έντερο φαίνεται φυσιολογικό. Η γαστροσκόπηση με βιοψίες επιβεβαιώνει την κοιλιοκάκη. Οι απεικονιστικές εξετάσεις δεν μπορούν να διαγνώσουν την παγκρεατική ανεπάρκεια.

Τιμές αναφοράς και όρια

Τα όρια διαφέρουν λίγο από εργαστήριο σε εργαστήριο. Συγκρίνετε πάντα το αποτέλεσμά σας με τα όρια που αναγράφει η δική σας εξέταση.

Πώς να διαβάσετε τα αποτελέσματά σας

Μερικά συχνά μοτίβα βοηθούν να καταλάβετε τις εξετάσεις σας:

• Χαμηλό κάλιο, χαμηλά διττανθρακικά και υψηλή κρεατινίνη δείχνουν μεγάλη απώλεια υγρών· το άρθρο μας για την εξέταση καλίου εξηγεί τα συμπτώματα.
• Ένα θετικό πάνελ PCR πρέπει να ταιριάζει με τα συμπτώματα: ορισμένα μικρόβια, μεταξύ αυτών και το C. difficile, υπάρχουν χωρίς να προκαλούν νόσο.
• Φυσιολογική καλπροτεκτίνη, αρνητικό tTG-IgA και φυσιολογική γενική αίματος κάνουν το IBS-D ή τη λειτουργική διάρροια την πιο πιθανή διάγνωση.
• Υψηλή καλπροτεκτίνη δείχνει φλεγμονή του εντέρου και συνήθως οδηγεί σε κολονοσκόπηση.
• Θετικό tTG-IgA υποδηλώνει κοιλιοκάκη· το άρθρο μας για την εξέταση tTG-IgA εξηγεί πότε χρειάζεται ακόμη βιοψία.
• Χαμηλή TSH με διάρροια, απώλεια βάρους και ταχυκαρδία υποδηλώνει υπερθυρεοειδισμό· δείτε τον οδηγό μας για την εξέταση TSH.

Θεραπεία: πώς σταματάει η διάρροια με ασφάλεια

Πρώτα η ενυδάτωση

Το διάλυμα επανυδάτωσης από το στόμα (ORS), που κυκλοφορεί στα φαρμακεία, είναι ένα μείγμα καθαρού νερού, ζάχαρης και αλατιού. Η γλυκόζη βοηθά το έντερο να απορροφήσει αλάτι και νερό. Για τα παιδιά, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προσθέτει ψευδάργυρο για 10 έως 14 ημέρες. Οι ενήλικες με ήπια διάρροια μπορούν να πιουν και ζωμούς ή αθλητικά ποτά. Οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με διαβήτη ή νεφρική νόσο πρέπει να ρωτήσουν τον γιατρό ποιο διάλυμα να χρησιμοποιήσουν.

Διατροφή: τι να φάω με διάρροια;

Δεν χρειάζεται αυστηρή δίαιτα: το NIDDK αναφέρει ότι συνήθως μπορείτε να επιστρέψετε στη συνηθισμένη διατροφή σας μόλις επανέλθει η όρεξη, ακόμη κι αν η διάρροια συνεχίζεται.

Φάρμακα χωρίς συνταγή

• Η λοπεραμίδη (Imodium) δρα στους μ-οπιοειδείς υποδοχείς του εντερικού τοιχώματος και επιβραδύνει το έντερο. Για τη διάρροια των ταξιδιωτών τα CDC δίνουν 4 mg αρχικά και μετά 2 mg μετά από κάθε χαλαρή κένωση, ποτέ πάνω από 16 mg σε 24 ώρες. Οι μεγαλύτερες δόσεις είναι επικίνδυνες: μια ανασκόπηση του 2026 σε 129 περιστατικά υπερδοσολογίας βρήκε σοβαρές αρρυθμίες ακόμη και με 20 έως 40 mg την ημέρα.
• Το υποσαλικυλικό βισμούθιο (Pepto-Bismol) περιέχει σαλικυλικό, ουσία συγγενική με την ασπιρίνη. Δεν συνιστάται σε παιδιά κάτω των 12, στην εγκυμοσύνη, ή σε άτομα με αλλεργία στην ασπιρίνη, ουρική αρθρίτιδα ή νεφρική ανεπάρκεια.

Μη χρησιμοποιείτε αυτά τα φάρμακα μόνοι σας όταν υπάρχει αίμα στα κόπρανα ή πυρετός, ούτε σε βρέφη και παιδιά, και δείτε γιατρό αν η διάρροια κρατά πάνω από 2 ημέρες ενώ τα παίρνετε.

Πότε βοηθούν τα αντιβιοτικά

Οι περισσότερες διάρροιες της κοινότητας είναι ιογενείς, και η οδηγία ACG αποθαρρύνει τα αντιβιοτικά στις περισσότερες περιπτώσεις. Βοηθούν σε συγκεκριμένες καταστάσεις:

• βαριά διάρροια των ταξιδιωτών ή δυσεντερία: προτιμάται η αζιθρομυκίνη, σε πολλές περιπτώσεις ως εφάπαξ δόση· η ριφαξιμίνη είναι επιλογή για τη μη διεισδυτική E. coli·
• λοίμωξη από C. difficile: η φιδαξομυκίνη, που αναστέλλει την RNA πολυμεράση του βακτηρίου, προτιμάται έναντι της βανκομυκίνης στην επικαιροποίηση IDSA/SHEA του 2021, με την από του στόματος βανκομυκίνη αποδεκτή εναλλακτική·
• παράσιτα όπως η γιάρδια ή η κυκλόσπορα, με ειδικά αντιπαρασιτικά φάρμακα.

Θεραπεία της χρόνιας διάρροιας

Η θεραπεία στοχεύει την αιτία: δίαιτα χωρίς γλουτένη στην κοιλιοκάκη, δεσμευτικά χολικών οξέων όπως η χολεστυραμίνη, παγκρεατικά ένζυμα, ή φάρμακα για τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Για το IBS-D και τη λειτουργική διάρροια, η ανασκόπηση του JAMA του 2026 συνιστά τακτικά γεύματα, άσκηση, τουλάχιστον 8 ποτήρια (περίπου 2 λίτρα) υγρών χωρίς καφεΐνη την ημέρα, όχι πάνω από 3 ποτήρια ποτών με καφεΐνη, και αποφυγή αλκοόλ και ανθρακούχων ποτών. Μια δίαιτα χαμηλή σε FODMAP, η λοπεραμίδη, τα σπασμολυτικά (υοσκυαμίνη, δικυκλομίνη) ή η ονδανσετρόνη βελτιώνουν τη διάρροια στο 50% έως 80% των ασθενών.

Πρόληψη

• Πλένετε συχνά τα χέρια με σαπούνι και νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα, όπως συνιστούν τα CDC, ιδίως μετά την τουαλέτα και πριν μαγειρέψετε.
• Στα ταξίδια, προτιμήστε ζεστό, φρεσκομαγειρεμένο φαγητό και σφραγισμένα ποτά. Το υποσαλικυλικό βισμούθιο μειώνει τη διάρροια των ταξιδιωτών κατά περίπου 50%, αλλά ο αριθμός των δισκίων το κάνει μη πρακτικό για τα περισσότερα ταξίδια.
• Παίρνετε αντιβιοτικά μόνο όταν πραγματικά χρειάζονται. Κάθε κύκλος αυξάνει τον κίνδυνο για C. difficile.
• Συνεχίστε να πλένετε τα χέρια και να καθαρίζετε το μπάνιο μετά την ανάρρωση: μπορείτε ακόμη να μεταδώσετε τον νοροϊό για 2 εβδομάδες ή περισσότερο αφού νιώσετε καλά.

Ειδικές ομάδες

Διάρροια σε παιδιά

Το NIDDK συνιστά να δείτε γιατρό αν η διάρροια κρατά πάνω από μία ημέρα, αν ένα βρέφος αρνείται να φάει ή να πιει για περισσότερες από λίγες ώρες, ή με οποιονδήποτε πυρετό σε βρέφος. Καλέστε αμέσως για βρέφος κάτω των 12 μηνών ή πρόωρο. Παγκοσμίως, η διάρροια σκοτώνει ακόμη περίπου 443.832 παιδιά κάτω των 5 ετών κάθε χρόνο. Στην Ελλάδα, το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2026 περιλαμβάνει το εμβόλιο κατά του ροταϊού (RV1 ή RV5) για τα βρέφη.

Εγκυμοσύνη

Τα υγρά και το διάλυμα επανυδάτωσης είναι ασφαλή και έρχονται πρώτα. Το υποσαλικυλικό βισμούθιο πρέπει να αποφεύγεται. Ρωτήστε τον γυναικολόγο σας πριν πάρετε λοπεραμίδη.

Ηλικιωμένοι

Τα άτομα 65 ετών και άνω αντιστοιχούν στους περισσότερους θανάτους από νοροϊό και έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για C. difficile. Τα διουρητικά και τα αντιυπερτασικά επιδεινώνουν την αφυδάτωση, γι' αυτό είναι χρήσιμος ο έγκαιρος έλεγχος νατρίου, καλίου και κρεατινίνης.

Πότε να δείτε γιατρό

Καλέστε το ΕΚΑΒ στο 166 (ή το 112) ή πηγαίνετε στα επείγοντα αν έχετε:

• λιποθυμία, σύγχυση, πολύ γρήγορο καρδιακό ρυθμό ή πολύ λίγα έως καθόλου ούρα·
• μεγάλες ποσότητες αίματος, ή μαύρα και πισσώδη κόπρανα·
• έντονο, συνεχή κοιλιακό πόνο ή σκληρή, διογκωμένη κοιλιά·
• παιδί πολύ νυσταγμένο ή που δεν μπορεί να πιει.

Κλείστε σύντομα ραντεβού αν:

• η διάρροια κρατά πάνω από 2 ημέρες (ενήλικας) ή πάνω από 1 ημέρα (παιδί)·
• έχετε 6 ή περισσότερες χαλαρές κενώσεις την ημέρα, υψηλό πυρετό ή συχνούς εμέτους·
• ξεκίνησε κατά τη διάρκεια ή μετά από αντιβιοτικά, νοσηλεία ή ταξίδι στο εξωτερικό·
• σας ξυπνά τη νύχτα, συνοδεύεται από απώλεια βάρους ή κρατά πάνω από 4 εβδομάδες·
• είστε έγκυος, άνω των 65, ανοσοκατεσταλμένοι ή έχετε νεφρική νόσο.

Οι τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις στη διάρροια

2026: ένας νέος οδικός χάρτης του JAMA για τη χρόνια διάρροια

Μια ανασκόπηση του JAMA τον Απρίλιο του 2026 από το Michigan Medicine ορίζει ένα απλό πρώτο βήμα για τη χρόνια, μη λοιμώδη διάρροια: tTG-IgA με ολική IgA για την κοιλιοκάκη και καλπροτεκτίνη κοπράνων για τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Η κολονοσκόπηση με τυχαίες βιοψίες συνιστάται με σημάδια κινδύνου ή από τα 45 και μετά, γιατί η μικροσκοπική κολίτιδα βρίσκεται στο 13% των ασθενών. Τι αλλάζει για εσάς: μια σύντομη λίστα εξετάσεων ξεκαθαρίζει τις περισσότερες περιπτώσεις, και ο τρόπος ζωής ή τα φάρμακα βοηθούν το 50% έως 80% των ατόμων με IBS-D ή λειτουργική διάρροια.

Πάνελ PCR κοπράνων: μία φορά, όχι δύο

Μια μελέτη του 2026 σε 16.502 ενήλικες σε 12 νοσοκομεία και κέντρα της Cleveland Clinic βρήκε ότι η επανάληψη ενός πάνελ μέσα σε 14 ημέρες σπάνια βοηθά. Χρειάστηκαν περίπου 24 επαναληπτικές εξετάσεις για να βρεθεί ένα νέο μικρόβιο, και 127 για να βρεθεί ένα που χρειαζόταν αντιβιοτικά. Τι αλλάζει για εσάς: αν ένα πρώτο πάνελ είναι αρνητικό και εξακολουθείτε να είστε άρρωστοι, το επόμενο βήμα είναι συνήθως μια διαφορετική εξέταση, όχι το ίδιο πάνελ ξανά.

Θεραπείες μικροβιώματος για το υποτροπιάζον C. difficile

Τον Απρίλιο του 2023 ο FDA ενέκρινε το Vowst, μια κάψουλα με κεκαθαρμένα βακτηριακά σπόρια που λαμβάνεται μετά τα αντιβιοτικά, για να μην επανέλθει το C. difficile στους ενήλικες. Στη δοκιμή φάσης 3 (NCT03183128), μόνο το 12% των ασθενών που το έλαβαν είχε υποτροπή έως την 8η εβδομάδα, έναντι 40% με εικονικό φάρμακο. Μια ανάλυση του 2026 στο Nature Medicine έδειξε ότι αποκαθιστά τα προστατευτικά βακτήρια του εντέρου, και μια ανασκόπηση του 2026 κατατάσσει το Vowst και το Rebyota (που χορηγείται από το ορθό) στις καθιερωμένες επιλογές μετά από υποτροπή.

Διάρροια από χολικά οξέα: αναγνωρίζεται πιο συχνά

Μια κινεζική συναίνεση ειδικών του 2026 αναφέρει ότι η διάρροια από χολικά οξέα είναι συχνή αλλά συχνά διαφεύγει ή περνιέται για IBS-D. Μια ανασκόπηση του 2026 σημειώνει ότι η εξέταση αίματος C4 (7α-υδροξυ-4-χολεστεν-3-όνη) και οι μετρήσεις χολικών οξέων στα κόπρανα είναι υποσχόμενες αλλά ακόμη κακώς τυποποιημένες. Τα δεσμευτικά χολικών οξέων παραμένουν η κύρια θεραπεία. Τι αλλάζει για εσάς: αν οι θεραπείες για το IBS-D αποτυγχάνουν, ρωτήστε αν έχει ελεγχθεί ή δοκιμαστεί η διάρροια από χολικά οξέα.

Ένα εμβόλιο για τον νοροϊό σε φάση 3

Δεν υπάρχει ακόμη εγκεκριμένο εμβόλιο για τον νοροϊό. Το mRNA-1403 της Moderna δοκιμάζεται σε μελέτη φάσης 3 με 37.864 ενήλικες (NCT06592794), με τα κύρια αποτελέσματα αναμενόμενα μετά τον Φεβρουάριο του 2027. Αν πετύχει, θα μπορούσε να προλαμβάνει την πιο συχνή αιτία οξείας διάρροιας.

Ποιες εξετάσεις μπορούν να βοηθήσουν;

Για ένα σύντομο επεισόδιο διάρροιας, συνήθως δεν χρειάζεστε καμία εξέταση. Όταν κρατά πάνω από 2 εβδομάδες, επανέρχεται συχνά ή συνοδεύεται από σημάδια κινδύνου, μια μικρή ομάδα εξετάσεων απαντά στα περισσότερα ερωτήματα:

• κόπρανα: πάνελ PCR ή καλλιέργεια, έλεγχος για C. difficile μετά από αντιβιοτικά, παρασιτολογική μετά από ταξίδι, καλπροτεκτίνη, ελαστάση αν τα κόπρανα είναι λιπαρά·
• αίμα: γενική αίματος, ηλεκτρολύτες, κρεατινίνη και ουρία, tTG-IgA με ολική IgA, TSH, φερριτίνη και CRP·
• προσυμπτωματικός έλεγχος για καρκίνο του παχέος εντέρου από τα 45 με FIT ή κολονοσκόπηση, όπως συνιστά η αμερικανική USPSTF· ένα θετικό τεστ FIT χρειάζεται πάντα κολονοσκόπηση.

Φέρτε τις προηγούμενες εξετάσεις σας: η τάση λέει στον γιατρό περισσότερα από έναν μόνο αριθμό.

Γλωσσάρι

• Διάρροια από χολικά οξέα: διάρροια που οφείλεται σε περίσσεια χολικών οξέων που φτάνουν στο παχύ έντερο.
• Καλπροτεκτίνη: πρωτεΐνη των λευκών αιμοσφαιρίων, που μετριέται στα κόπρανα για να ανιχνευθεί φλεγμονή του εντέρου.
• Ελαστάση κοπράνων: παγκρεατικό ένζυμο που μετριέται στα κόπρανα για να ελεγχθεί η πέψη.
• Μικροσκοπική κολίτιδα: φλεγμονή του παχέος εντέρου που φαίνεται μόνο στη βιοψία.
• Πολυπλεκτικό πάνελ PCR: εξέταση κοπράνων που αναζητά ταυτόχρονα το γενετικό υλικό πολλών μικροβίων.
• Διάλυμα επανυδάτωσης από το στόμα (ORS): ρόφημα από νερό, ζάχαρη και άλατα που αναπληρώνει τις απώλειες υγρών.
• tTG-IgA: εξέταση αντισωμάτων στο αίμα για τον προσυμπτωματικό έλεγχο της κοιλιοκάκης.

Συχνές ερωτήσεις για τη διάρροια

Ποια βακτήρια προκαλούν εκρηκτική διάρροια;

Η απότομη, βίαιη διάρροια οφείλεται συχνά σε σαλμονέλα, καμπυλοβακτηρίδιο, σιγκέλα, E. coli που παράγει τοξίνη Shiga ή, στους ταξιδιώτες, ETEC. Ο νοροϊός προκαλεί την ίδια εικόνα με εμέτους.

Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές για τη διάρροια στους ενήλικες;

Ξεκινήστε με υγρά και διάλυμα επανυδάτωσης. Η λοπεραμίδη ή το υποσαλικυλικό βισμούθιο μπορούν να μικρύνουν τα συμπτώματα αν δεν υπάρχει αίμα ή πυρετός. Τα αντιβιοτικά κρατιούνται για τη βαριά διάρροια των ταξιδιωτών, τη δυσεντερία, το C. difficile ή τα παράσιτα.

Γιατί το άγχος προκαλεί διάρροια;

Το έντερο και ο εγκέφαλος συνδέονται με νεύρα και ορμόνες του στρες. Το άγχος επιταχύνει τις συσπάσεις του εντέρου και το κάνει πιο ευαίσθητο, γι' αυτό το στρες πυροδοτεί εξάρσεις ευερέθιστου εντέρου. Δείτε το άρθρο μας για το άγχος. Η νυχτερινή διάρροια ή η απώλεια βάρους παραπέμπουν σε άλλη αιτία.

Τι προκαλεί γρήγορη κένωση μετά το φαγητό;

Το φαγητό ενεργοποιεί το γαστροκολικό αντανακλαστικό, μια φυσιολογική ώθηση του παχέος εντέρου. Είναι πιο έντονο στο IBS-D, μετά από χολοκυστεκτομή, στη διάρροια από χολικά οξέα, μετά από χειρουργείο στομάχου, στον υπερθυρεοειδισμό ή με τροφές που δεν ανέχεστε καλά, όπως η λακτόζη.

Είναι ανησυχητική η διάρροια χωρίς άλλα συμπτώματα για 4 ημέρες;

Συχνά είναι ένας ήπιος ιός ή επίδραση τροφής ή φαρμάκου, αλλά το NIDDK συνιστά να δείτε γιατρό όταν η διάρροια ενός ενήλικα κρατά πάνω από 2 ημέρες.

Πότε πρέπει να ανησυχήσω για διάρροια ως ενήλικας;

Με αίμα ή μαύρα κόπρανα, υψηλό πυρετό, έντονο πόνο, αφυδάτωση, 6 ή περισσότερες κενώσεις την ημέρα, διάρροια μετά από αντιβιοτικά, ή διάρροια πάνω από 2 ημέρες. Μετά τις 4 εβδομάδες, χρειάζεται πάντα διερεύνηση.

Ποιο είναι το καλύτερο φάρμακο για ξαφνική υδαρή διάρροια;

Πρώτα το διάλυμα επανυδάτωσης. Χωρίς πυρετό ή αίμα, η λοπεραμίδη (εντός των ορίων της συσκευασίας) ή το υποσαλικυλικό βισμούθιο βοηθούν τους ενήλικες.

Πηγές

• Singh P et al. — Chronic, Noninfectious Diarrhea: A Review — JAMA, 2026 — doi.org
• Riddle MS et al. — ACG Clinical Guideline: Diagnosis, Treatment, and Prevention of Acute Diarrheal Infections in Adults — American Journal of Gastroenterology, 2016 — doi.org
• Smalley W et al. — AGA Clinical Practice Guidelines on the Laboratory Evaluation of Functional Diarrhea and IBS-D in Adults — Gastroenterology, 2019 — doi.org
• McDonald LC et al. — Clinical Practice Guidelines for Clostridium difficile Infection in Adults and Children: 2017 Update by the IDSA and SHEA — Clinical Infectious Diseases, 2018 — doi.org
• Johnson S et al. — IDSA/SHEA 2021 Focused Update Guidelines on Management of Clostridioides difficile Infection in Adults — Clinical Infectious Diseases, 2021 — doi.org
• Menees SB et al. — A meta-analysis of CRP, ESR, fecal calprotectin and fecal lactoferrin to exclude IBD in adults with IBS — American Journal of Gastroenterology, 2015 — doi.org
• Whitcomb DC et al. — AGA Clinical Practice Update on Exocrine Pancreatic Insufficiency: Expert Review — Gastroenterology, 2023 — doi.org
• Rubio-Tapia A et al. — ACG Guidelines Update: Diagnosis and Management of Celiac Disease — American Journal of Gastroenterology, 2023 — doi.org
• Shu J et al. — Repeat multiplex PCR gastrointestinal panel testing within 14 days yields minimal additional diagnostic information — Infection Control and Hospital Epidemiology, 2026 — doi.org
• Bryant JA et al. — The impact of an oral purified microbiome therapeutic on the gastrointestinal microbiome — Nature Medicine, 2026 — doi.org
• Berry P et al. — FDA-Approved Fecal Microbiota-Based Therapies for Recurrent Clostridioides difficile Infection — Gastroenterology Clinics of North America, 2026 — doi.org
• Chinese Society of Gastroenterology — Chinese Expert Consensus on the Clinical Management of Bile Acid Diarrhea (2026 Version) — Journal of Digestive Diseases, 2026 — doi.org
• Maqsood A et al. — Primary Bile Acid Diarrhea: A Narrative Review of Pathophysiology, Diagnostic Challenges, and Emerging Therapeutic Strategies — Cureus, 2026 — doi.org
• ModernaTX — Phase 3 Study of mRNA-1403 to Prevent Norovirus Acute Gastroenteritis in Adults (NCT06592794) — ClinicalTrials.gov, 2024 — clinicaltrials.gov
• Seres Therapeutics — ECOSPOR III: SER-109 to prevent recurrent C. difficile infection (NCT03183128) — ClinicalTrials.gov, 2017 — clinicaltrials.gov
• Bekka E et al. — Toxicity profile of supratherapeutic loperamide: a systematic review and dose-response analysis — Clinical Toxicology, 2026 — doi.org
• NIDDK — Definition and Facts for Diarrhea (ορισμός και στοιχεία) — NIH — niddk.nih.gov
• NIDDK — Symptoms and Causes of Diarrhea (συμπτώματα και αιτίες) — NIH — niddk.nih.gov
• NIDDK — Treatment of Diarrhea (θεραπεία) — NIH — niddk.nih.gov
• CDC — About Norovirus; Norovirus Facts and Stats (νοροϊός: στοιχεία και στατιστικά) — CDC — cdc.gov
• CDC — About C. diff (για το C. difficile) — CDC — cdc.gov
• CDC Yellow Book — Travelers' Diarrhea (διάρροια των ταξιδιωτών) — CDC — cdc.gov
• FDA — VOWST (fecal microbiota spores, live-brpk) — Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων, 2023 — fda.gov
• Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας — Diarrhoeal disease fact sheet (ενημερωτικό σημείωμα για τις διαρροϊκές νόσους) — WHO — who.int
• MedlinePlus — Sodium blood test; Potassium blood test; Creatinine blood test (εξετάσεις νατρίου, καλίου, κρεατινίνης) — NLM — medlineplus.gov
• MedlinePlus — Stool Elastase (ελαστάση κοπράνων) — NLM — medlineplus.gov
• US Preventive Services Task Force — Colorectal Cancer: Screening (προσυμπτωματικός έλεγχος για καρκίνο του παχέος εντέρου) — USPSTF, 2021 — uspreventiveservicestaskforce.org
• Υπουργείο Υγείας — Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2026: Χρονοδιάγραμμα και Συστάσεις (εμβόλιο ροταϊού) — Υπουργείο Υγείας, 2026 — moh.gov.gr

Διαβάστε επίσης

• Εξέταση αίματος για ελκώδη κολίτιδα: τι δείχνει
• Λακτοφερρίνη κοπράνων: τι σημαίνει ένα θετικό αποτέλεσμα
• Δυσανεξία στη γλουτένη ή κοιλιοκάκη
• Ηλεκτρολύτες ούρων: νάτριο, κάλιο, FENa
• Κρεατινίνη: οδηγός για τη νεφρική λειτουργία
• Εξέταση μικροβιώματος εντέρου: γιατί μετράνε τα παλιά φάρμακα
• Μαγνήσιο αίματος: πώς διαβάζονται τα αποτελέσματα

Κατανοήστε τις εξετάσεις σας με το AI DiagMe

Μια διάρροια που τραβάει σε μάκρος σας αφήνει συχνά με μια στοίβα αποτελέσματα: ηλεκτρολύτες, κρεατινίνη, γενική αίματος, καλπροτεκτίνη, αντισώματα κοιλιοκάκης. Το AI DiagMe διαβάζει τις εξετάσεις αίματος, ούρων και κοπράνων σας σε λίγα λεπτά και εξηγεί κάθε τιμή με απλά λόγια, μαζί με όσα αξίζει να συζητήσετε με τον γιατρό σας. Ανεβάστε τις εξετάσεις σας και πάρτε μια σαφή αναφορά με το AI DiagMe.