Срцевиот удар, или инфаркт на миокардот, настанува кога протокот на крв до дел од срцевиот мускул ненадејно ќе се прекине, најчесто поради тромб (згрутчена крв) што се создава на напукната холестеролска наслага во коронарната артерија. Без кислород, клетките на срцевиот мускул почнуваат да изумираат. Најчест знак на предупредување е притисок, стегање или болка во средината или на левата страна на градите што трае повеќе од неколку минути, често со задишаност, ладна пот, гадење или болка што се шири кон раката, вилицата, вратот или грбот.
Срцевиот удар е итна состојба: веднаш јавете се на 112 или на 194 (итна медицинска помош), дури и ако не сте сигурни. Според американскиот CDC, околу 805 000 Американци годишно доживуваат срцев удар. Лекарите го потврдуваат со електрокардиограм (ЕКГ) и анализа на тропонин во крвта, повторена по еден до неколку часа, а потоа ја отвораат артеријата со стент или со лекови што го растопуваат тромбот. Колку е побрзо лекувањето, толку повеќе срцев мускул се спасува.
Најважното накратко
- Непријатноста во градите е најчестиот симптом кај двата пола, но жените почесто имаат и задишаност, гадење и болка меѓу плешките.
- Јавете се на 112 или 194 при првите знаци на предупредување. Не возете сами и никогаш не го одложувајте повикот за да земете аспирин.
- Дијагнозата се заснова на пораст и/или пад на тропонинот над 99-тиот перцентил кај здравите луѓе, плус знаци на намален проток на крв.
- Лекувањето ги комбинира брзото отворање на артеријата, два лека против тромбоцитите, статин со висок интензитет и кардиолошка рехабилитација.
- Неодамнешните студии покажуваат дека бета-блокаторите помагаат помалку отколку што се мислеше кога срцето пумпа нормално, и дека колхицинот не ги намалил новите настани по срцев удар.
Што е срцев удар (инфаркт на миокардот)?
Срцевиот удар е изумирање на дел од срцевиот мускул поради прекин на протокот на крв низ коронарната артерија. Срцевиот мускул се храни преку коронарните артерии. Кај повеќето срцеви удари, во ѕидот на артеријата со години се таложи наслага од масти, холестерол и калциум (атеросклероза). Наслагата пукнува, на неа се создава тромб што ја затнува артеријата; ако затнувањето не се отстрани брзо, мускулот што таа го храни почнува да изумира (NHLBI). Инфаркт на миокардот е едноставно медицинското име за срцев удар. Се разликува од срцевиот застој, кога срцето престанува да пумпа, иако срцевиот удар може да го предизвика.
Акутен коронарен синдром: STEMI, NSTEMI и нестабилна ангина
Акутен коронарен синдром (АКС) е заедничкиот поим за ненадејно намален проток на крв до срцето:
- STEMI: на ЕКГ се гледа елевација на ST-сегментот, што обично значи дека артеријата е целосно затната. Мора веднаш да се отвори.
- NSTEMI: тропонинот расте, значи мускулот е оштетен, но без ST-елевација. Артеријата често е делумно затната.
- Нестабилна ангина: болка во градите во мирување или при минимален напор без изумирање на мускулот, па тропонинот не расте; на пример болка во мирување подолга од 20 минути или нова тешка ангина (ESC 2023).
Типови на инфаркт на миокардот
Четвртата универзална дефиниција за инфаркт на миокардот (2018) опишува пет типа. Тип 1 е класичниот срцев удар од пукната или еродирана наслага. Тип 2 доаѓа од несогласување меѓу понудата и потребата од кислород, на пример при тешка анемија, многу низок крвен притисок или многу брз ритам. Типовите 3 до 5 се однесуваат на ненадејна смрт и на интервенции со стент или бајпас. Некои срцеви удари се јавуваат без затнати артерии (MINOCA), почесто кај жените и кај помладите луѓе (NHLBI). Синдромот на скршено срце може да изгледа исто; видете синдром на скршено срце или срцев удар.
Симптоми и знаци на предупредување при срцев удар
CDC и NHLBI ги наведуваат главните симптоми:
- Болка, притисок, стегање или полнота во средината или на левата страна на градите, што трае повеќе од неколку минути или се враќа.
- Непријатност во едната или двете раце или рамења, грбот, вратот, вилицата или горниот дел од стомакот.
- Задишаност, заедно со непријатноста во градите или пред неа.
- Чувство на слабост, вртоглавица или несвестица, често со ладна пот; гадење, необичен замор, брзо или неправилно чукање на срцето.
Болката често трае подолго од 20 минути и може да личи на лошо варење (MedlinePlus). Ангината обично попушта со одмор или лек; болката при срцев удар не попушта. Ако не можете да ја разликувате, јавете се на 112 или 194 (NHLBI). За другите чувства во градите, видете трнење во градите: причини и знаци на предупредување.
Симптоми на срцев удар кај жените
Метаанализа на 27 студии покажала болка во градите кај 74 % од жените и 79 % од мажите со АКС. Жените имале околу двапати поголема веројатност за болка меѓу плешките и поголема веројатност за гадење, повраќање и задишаност (van Oosterhout, Journal of the American Heart Association, 2020); авторите сметаат дека овие симптоми повеќе не треба да се нарекуваат „нетипични“. NHLBI додава необичен замор, понекогаш со денови, нервозен стомак и анксиозност, и забележува дека жените често ги потценуваат симптомите и подоцна стигнуваат во болница.
Тивки срцеви удари
Околу 1 од 5 срцеви удари е тивок (CDC). Почести се кај постарите луѓе и кај луѓето со дијабетес или висок шеќер во крвта (NHLBI), и сочинуваат 9 % до 37 % од несмртоносните срцеви удари во студиите што повторувале ЕКГ со текот на времето (универзална дефиниција).
Причини и фактори на ризик
Коронарната артериска болест е главната причина. Поретки причини се грч на коронарната артерија (пушење, силен студ, стрес, кокаин), тромб што патува до коронарна артерија (атријална фибрилација, бременост) и спонтана дисекција на коронарната артерија (SCAD), расцеп почест кај жени под 50 години и во бременост (NHLBI).
Фактори на ризик на кои можете да влијаете: висок LDL холестерол (видете го нашиот водич за висок холестерол), висок крвен притисок, пушење, дијабетес, високи триглицериди, прекумерна тежина, неактивност и исхрана богата со заситени масти и сол. Според CDC, околу половина од Американците имаат барем еден од трите клучни фактори на ризик: висок крвен притисок, висок холестерол или пушење.
Фактори на ризик на кои не можете да влијаете: возраст (мажи по 45 години, жени по 55 години или по менопаузата) и рана срцева болест кај татко или брат пред 55 години или кај мајка или сестра пред 65 години (NHLBI). Наследно висок липопротеин(а) исто така го зголемува ризикот.
Во Северна Македонија, програмата на Министерството за здравство „Здравје за сите“ за 2026 година предвидува акции за превенција, отворени за сите без оглед на здравственото осигурување, со мерење на крвниот притисок и на шеќерот и маснотиите во крвта (Министерство за здравство).
Како се дијагностицира срцевиот удар: ЕКГ и високоосетлив тропонин
ЕКГ е првата анализа, во рок од неколку минути по пристигнувањето (NHLBI). Според универзалната дефиниција, ST-елевација значи нов пораст од најмалку 1 mm во два соседни одводи; во одводите V2 и V3 прагот зависи од возраста и полот. ST-елевацијата го испраќа пациентот директно во катетеризациона сала, но нормален ЕКГ не го исклучува срцевиот удар.
Тропонинот е протеин во клетките на срцевиот мускул што истекува во крвта кога тие се оштетени. Кај здравите луѓе нивото е толку ниско што само најосетливите тестови можат да го измерат (MedlinePlus). Тестовите за високоосетлив тропонин (hs-cTn) мерат многу мали количини во нанограми на литар (ng/L). За подетален опис на маркерот, видете го нашиот водич за анализата на тропонин.
99-тиот перцентил и зошто е важна промената
Тропонин над горната референтна граница на 99-тиот перцентил (URL) кај здравите луѓе се нарекува миокардно оштетување. Станува инфаркт на миокардот само кога тропонинот расте и/или паѓа и постојат докази за намален проток на крв: симптоми, нови промени на ЕКГ, ново губење на мускулот на снимањата или тромб видлив на ангиографија. 99-тиот перцентил е посебен за секоја марка тест, а се препорачуваат граници според полот бидејќи жените имаат пониски вредности.
Алгоритми 0/1 час и 0/2 часа
Со европските алгоритми 0ч/1ч и 0ч/2ч, тропонинот се мери при пристигнувањето и 1 или 2 часа подоцна. Многу ниска вредност или мала промена значи „исклучување“, висока вредност или јасен пораст „потврда“, а пациентите помеѓу добиваат трет тест по 3 часа (ESC 2023). Метаанализа на 11 студии и 19 213 пациенти покажала дека алгоритмот 0/1 час открил 99 % од срцевите удари, со смртност од 0,11 % по 30 дена во групата со исклучување (Burgos, 2020); друга покажала осетливост од 98 % до 99 % зависно од марката тест (Chiang, Heart, 2020). Еден ран примерок не треба да се користи за исклучување на срцев удар ако стигнете помалку од 2 часа по почетокот на болката. Доаѓаат и побрзи тестови покрај креветот на пациентот; видете го новиот брз тест за тропонин во итна служба.
Снимања и ангиографија
Коронарната ангиографија користи контрастно средство и рендгенски зраци за да го прикаже затнувањето, кое обично може да се лекува за време на истата интервенција. Ехокардиографијата покажува колку добро пумпа срцето (ејекциона фракција); тестовите со оптоварување, КТ и МР помагаат во нејасните случаи (MedlinePlus).
Други анализи на крв по срцев удар
Нашиот преглед на срцевите маркери: тропонин, BNP и CK ги споредува главните срцеви анализи. Болницата обично проверува и:
- CK-MB: постар срцев ензим, помалку осетлив и помалку специфичен од тропонинот (универзална дефиниција). Прочитајте зошто тропонинот го замени CK-MB.
- BNP или NT-proBNP: високите вредности укажуваат на оптоварување на срцето или срцева слабост. Видете ја анализата на BNP.
- Липиден статус: LDL, HDL, non-HDL холестерол и триглицериди, за одредување на дозата на статинот. Видете го нашиот водич за липидниот статус.
- HbA1c и глукоза: срцевиот удар често открива дијабетес или предијабетес. Видете ја анализата на HbA1c.
- Бубрежна функција и калиум: потребни се пред контрастно средство и за дозирање на лековите. Видете ги бубрежните тестови и анализата на калиум во крвта.
- Крвна слика: анемијата може да предизвика срцев удар од тип 2 и го менува ризикот од крварење при лековите против тромбоцитите. Видете ја комплетната крвна слика.
Референтни вредности и прагови
Граничните вредности се разликуваат меѓу лабораториите и марките тестови: споредувајте ги со Вашиот наод. Во Македонија липидите и глукозата се изразуваат во mmol/L. Примерите за тропонин се од објавени студии, а опсезите за липиди и глукоза од MedlinePlus (SI-вредностите се заокружени).
| Анализа | Праг или опсег (SI / американски единици) | Значење |
|---|---|---|
| hs-тропонин I (Abbott) | 99-ти перцентил: 16 ng/L жени, 34 ng/L мажи | Над прагот = миокардно оштетување; пораст или пад плус исхемија = срцев удар |
| hs-тропонин I (Siemens Atellica) | 99-ти перцентил: 34 ng/L жени, 53 ng/L мажи | Секој тест има своја гранична вредност |
| hs-тропонин T, ESC 0/1 ч | Исклучување во најнискиот опсег (околу 5 до 12 ng/L, мала промена); потврда од 52 ng/L | Се чита со втор примерок 1 час подоцна |
| LDL холестерол | Под 2,6 mmol/L (100 mg/dL); по АКС, дополнителен лек ако е над 1,8 mmol/L (70 mg/dL) со максимална доза статин | Главна причина за наслагите на која може да се влијае |
| Вкупен / non-HDL холестерол | Под 5,2 mmol/L (200 mg/dL) / под 3,4 mmol/L (130 mg/dL) | Повисоко = повеќе честички што создаваат наслаги |
| HDL холестерол | Најдобро 1,55 mmol/L (60 mg/dL) или повеќе; низок под 1,04 mmol/L (40 mg/dL) кај мажи, 1,29 mmol/L (50 mg/dL) кај жени | Нискиот HDL е дел од метаболичкиот синдром |
| Триглицериди (на гладно) | Високи над 1,69 mmol/L (150 mg/dL) | Често високи при дијабетес и прекумерна тежина |
| Глукоза на гладно | 5,6 до 7,0 mmol/L (100 до 125 mg/dL) = нарушена | Предијабетес или метаболички синдром |
| HbA1c | Нормален под 5,7 % (39 mmol/mol); предијабетес 5,7 % до 6,4 %; дијабетес 6,5 % (48 mmol/mol) или повеќе | Дијабетесот го менува лекувањето и следењето |
Извори на табелата: Gunsolus (2018), Christenson (2020), van der Hagen (2019), Restrepo и Rao (2026), MedlinePlus.
Како да ги читате Вашите резултати
- Еден висок тропонин не е дијагноза: лекарите ја гледаат промената меѓу примероците, Вашите симптоми и ЕКГ.
- Тропонинот може да биде висок и без срцев удар: срцева слабост, брз ритам, миокардитис, белодробна емболија, сепса, тежок COVID-19, повреда на градите, маратон или хронична бубрежна болест (MedlinePlus). При тешко намалена бубрежна функција, специфичноста на тестот на Abbott паднала на 57 % до 61 %, наспроти 93 % до 95 % при нормални бубрези, додека исклучувањето останало сигурно (Gunsolus, 2018).
- Нормален тропонин 12 часа по почетокот на симптомите укажува дека најверојатно немате срцев удар (MedlinePlus). Тоа не ја исклучува стабилната коронарна болест, која може да се процени со калциумски скор на коронарните артерии.
- По отпуштањето од болница, следете ги LDL холестеролот, крвниот притисок, HbA1c и бубрежната функција.
Лекување на срцевиот удар
Отворање на артеријата
Перкутаната коронарна интервенција (PCI) ја отвора артеријата со балон и обично со стент, идеално во рок од 90 минути по пристигнувањето и обично не подоцна од 12 часа по срцевиот удар. Кога PCI не може да се направи навреме, се даваат лекови што го растопуваат тромбот (тромболитици), идеално во рок од 30 минути по пристигнувањето (MedlinePlus); европскиот водич ги користи кога PCI во рок од 120 минути не е изводлива, со ангиографија 2 до 24 часа подоцна. На некои луѓе им треба бајпас-операција (CABG). Нитроглицеринот и понекогаш морфинот ја ублажуваат болката.
Аспирин и инхибитор на P2Y12
Аспиринот го блокира ензимот циклооксигеназа во тромбоцитите (ChEMBL). Европскиот водич користи почетна доза од 150 до 300 mg, а потоа 75 до 100 mg на ден; по PCI вообичаени се 81 mg на ден (MedlinePlus). Втор лек го блокира рецепторот P2Y12 на тромбоцитите: тикагрелор, прасугрел или клопидогрел. Водичот на ACC/AHA од 2025 година ги претпочита тикагрелорот или прасугрелот пред клопидогрелот по PCI; оваа двојна антитромбоцитна терапија (DAPT) генерално трае 12 месеци, а луѓето со висок ризик од крварење може да го прекинат аспиринот по еден месец и да продолжат само со инхибиторот на P2Y12 (Restrepo и Rao, 2026). Никогаш не ги прекинувајте овие лекови на своја рака: прекинот на одредени срцеви лекови може да биде смртоносен (MedlinePlus).
Статини и други лекови за холестерол
Статините, како аторвастатинот, ја блокираат HMG-CoA редуктазата, ензимот во црниот дроб што создава холестерол (ChEMBL). Статин со висок интензитет се започнува уште во болница, а водичот од 2025 година додава лек што не е статин кога LDL останува над 1,8 mmol/L (70 mg/dL) со максималната доза. За болки во мускулите од статини, видете болки во мускулите од статини и анализата на CK.
Бета-блокатори, АКЕ-инхибитори и компликации
Бета-блокаторите, како метопрололот, го забавуваат срцето и ги лекуваат нарушувањата на ритамот; АКЕ-инхибиторите го намалуваат крвниот притисок и му помагаат на срцето да пумпа (NHLBI). И двата остануваат стандард кога ејекционата фракција е намалена или кога ќе се развие срцева слабост. Срцевиот удар може да предизвика и опасни ритми, срцев застој, кардиоген шок и воспаление на срцето, поради што првите денови се поминуваат под мониторинг (NHLBI).
Опоравување и кардиолошка рехабилитација
Повеќето луѓе го преживуваат срцевиот удар и продолжуваат со активен, полн живот (NHLBI). Многумина можат веднаш да одат и за неколку недели да се вратат на нормалните активности; за возењето автомобил прашајте го Вашиот кардиолог кога е безбедно. Кардиолошката рехабилитација ги комбинира надгледуваното вежбање, едукацијата и советувањето; во американските студии опфаќа 36 сесии во тек на 12 недели. Таа го подобрува квалитетот на животот и ги намалува повторните хоспитализации (NHLBI); прашајте го Вашиот кардиолог каде можете да ја направите. Тагата и анксиозноста се чести и обично попуштаат за 2 до 3 недели; кажете му на Вашиот тим за лекување ако траат подолго (MedlinePlus).
Спречување срцев удар, или втор срцев удар
- Не пушете и лекувајте ги LDL холестеролот, крвниот притисок и шеќерот во крвта. Ако имате дијабетес, видете го нашиот водич за симптомите и лекувањето на дијабетесот.
- Јадете помалку заситени масти и сол и стремете се кон 150 минути умерена физичка активност неделно, како пешачење (MedlinePlus).
- Пијте ги лековите секој ден, дури и кога се чувствувате добро, и завршете ја кардиолошката рехабилитација.
- Секојдневниот аспирин не е за секого: им помага на луѓето со позната коронарна болест, но не се советува за здрави луѓе со низок ризик, бидејќи го зголемува ризикот од крварење во желудникот (MedlinePlus).
Жени, постари луѓе и луѓе со дијабетес
Жените обично доживуваат срцев удар на поголема возраст. Пушењето, високиот крвен притисок, високиот холестерол, високиот шеќер во крвта, дебелината и стресот кај нив повеќе го зголемуваат ризикот отколку кај мажите, а причините што не се затнати артерии, како SCAD, се почести, што може да ја одложи дијагнозата (NHLBI). Граничните вредности на тропонинот според полот помагаат да не се пропушти дијагнозата.
Кај постарите луѓе, задишаноста или слабоста може да бидат главниот симптом, а тивките срцеви удари се почести (NHLBI). Самата возраст не е причина да се ускрати современото лекување, како што покажува студијата FIRE (подолу).
Луѓето со дијабетес може да имаат мала или никаква болка во градите, а наместо тоа задишаност, замор или слабост (MedlinePlus). Контролата на HbA1c, крвниот притисок и LDL го намалува ризикот од нов настан.
Кога да одите на лекар
Веднаш јавете се на 112 (единствен број за итни случаи) или на 194 (итна медицинска помош) при болка или притисок во градите што трае повеќе од неколку минути или се враќа, болка што се шири кон раката, грбот, вратот или вилицата, или задишаност, ладна пот, гадење или вртоглавица. Вториот срцев удар може да не се чувствува како првиот (NHLBI). Не возете сами: екипата на итната помош може да го започне лекувањето уште на патот. Никогаш не го одложувајте повикот за да земете аспирин; џвакајте аспирин само ако тоа Ви го каже диспечерот или Вашиот лекар. Ако човекот колабира и не дише нормално, започнете кардиопулмонална реанимација. Одете кај Вашиот матичен лекар наскоро ако непријатноста во градите се јавува само при напор и поминува со одмор: тој ќе Ве упати кај кардиолог.
Најнови научни достигнувања за инфарктот на миокардот
Водичот на ACC/AHA од 2025 година за акутен коронарен синдром
Објавен во февруари 2025 година заедно со ургентните лекари и лекарите од итната помош, ги опфаќа STEMI, NSTEMI и нестабилната ангина во еден документ, првото големо ажурирање по 2013–2015 година. Препорачува лекување и на другите стеснети артерии кај стабилни пациенти со STEMI и болест на повеќе крвни садови, ги претпочита тикагрелорот или прасугрелот по PCI, дозволува еден лек против тромбоцитите по еден месец при висок ризик од крварење и поставува построги цели за LDL (Rao, Circulation, 2025; Restrepo и Rao, 2026).
Бета-блокатори кога срцето пумпа нормално
REDUCE-AMI (5 020 пациенти, ејекциона фракција најмалку 50 %) не покажала разлика во смртноста или новиот срцев удар, 7,9 % наспроти 8,3 % во тек на 3,5 години (NEJM, 2024). REBOOT (8 438 пациенти, ејекциона фракција над 40 %) исто така не покажала корист (NEJM, 2025). BETAMI-DANBLOCK (5 574 пациенти) покажала помалку настани со бета-блокатори, 14,2 % наспроти 16,3 % (NEJM, 2025). Кај пациентите со благо намалена ејекциона фракција од 40 % до 49 %, збирните податоци покажале 25 % помал ризик (Rossello, Lancet, 2025), но кај 19 245 пациенти апсолутната корист била само 0,9 % (Zuin, 2026). Вашиот кардиолог сега може да разговара со Вас дали Ви е потребен бета-блокатор на долг рок; не го прекинувајте без да прашате.
Колхицинот не ги намалил настаните по инфаркт
Во CLEAR SYNERGY, 7 062 пациенти примиле колхицин, антиинфламаторен лек што го блокира тубулинот (ChEMBL), или плацебо наскоро по срцевиот удар. По 3 години, кардиоваскуларна смрт, нов срцев удар, мозочен удар или итна реваскуларизација се јавиле кај 9,1 % наспроти 9,3 %, иако CRP се намалил, а проливот бил почест (Jolly, NEJM, 2024). Воспалението, мерено со CRP, останува цел на истражувањата.
Целосна реваскуларизација, и по 75-тата година
Во студијата FIRE, 1 445 пациенти на 75 или повеќе години (медијана 80) биле рандомизирани: лекувањето на сите значајни стеснувања ги намалило смртта, срцевиот удар, мозочниот удар или повторните интервенции по една година од 21,0 % на 15,7 % (Biscaglia, NEJM, 2023). COMPLETE-2 (NCT05701358, 5 100 пациенти, резултати по 2028 година) споредува два начина за избор на стеснувањата што треба да се лекуваат.
Побрзи тестови за тропонин
Нов тест за високоосетлив тропонин T, потврден кај 1 415 пациенти во итна служба, безбедно го исклучил срцевиот удар кај 54 % од нив со пристапот 0/1 час, со негативна предиктивна вредност од 99,5 % (Völschow, 2026): пократко чекање со иста безбедност.
Кои анализи можат да помогнат?
Срцевиот удар се дијагностицира во болница, никогаш дома. Но рутинските анализи на крв го откриваат Вашиот ризик години порано и го следат Вашето опоравување: липиден статус, липопротеин(а) еднаш во животот, HbA1c и глукоза на гладно, креатинин со eGFR, крвна слика и BNP кога постои сомнеж за срцева слабост. Липидниот статус и глукозата се земаат наутро на гладно, по 12 часа без храна (препораки EFLM на македонски). Читани заедно со Вашиот крвен притисок и Вашата историја, тие даваат многу појасна слика од која било поединечна бројка.
Речник
- Инфаркт на миокардот: изумирање на дел од срцевиот мускул поради недостиг на проток на крв; срцев удар.
- Акутен коронарен синдром (АКС): STEMI, NSTEMI и нестабилна ангина.
- Тропонин: протеин на срцевиот мускул што се ослободува во крвта кога срцевите клетки се оштетени.
- 99-ти перцентил (URL): нивото на тропонин што го надминува само 1 од 100 здрави луѓе.
- PCI: отворање на артеријата со балон и стент преку катетер.
- DAPT: аспирин плус инхибитор на P2Y12.
- Ејекциона фракција: делот од крвта што левата комора го исфрла при секој удар.
- MINOCA: срцев удар без опструирани коронарни артерии.
Најчесто поставувани прашања
Кои се знаците и симптомите на инфаркт на миокардот?
Болка или притисок во градите што трае повеќе од неколку минути, болка што се шири кон раката, грбот, вратот или вилицата, задишаност, ладна пот, гадење и вртоглавица. Некои срцеви удари се тивки.
Дали има разлика меѓу срцев удар и инфаркт на миокардот?
Не, тоа е истото. Акутниот коронарен синдром е поширокиот поим што ја вклучува и нестабилната ангина.
Што никогаш не треба да правите за време на срцев удар?
Никогаш не чекајте болката да помине, никогаш не возете сами и никогаш не го одложувајте повикот на 112 или 194 за да земете аспирин. Земете аспирин само ако тоа Ви го советува диспечерот или Вашиот лекар и ако не сте алергични.
Колку е очекуваниот животен век по инфаркт на миокардот?
Зависи од оштетувањето, брзината на лекувањето, ејекционата фракција и контролата на факторите на ризик. Повеќето луѓе преживуваат; во неодамнешните студии со современо лекување, околу 4 од 100 пациенти починале во тек на три и пол години (REDUCE-AMI, BETAMI-DANBLOCK).
Која е разликата меѓу STEMI и NSTEMI?
STEMI покажува ST-елевација на ЕКГ и бара веднаш отворање на артеријата. NSTEMI го покачува тропонинот без ST-елевација; ангиографијата обично се прави во рок од неколку часа до еден ден.
Кое ниво на тропонин укажува на срцев удар?
Нема една бројка: тропонин над 99-тиот перцентил на тестот (на пример 16 ng/L кај жени и 34 ng/L кај мажи со еден тест за hs-тропонин I) што расте или паѓа меѓу примероците, со симптоми или промени на ЕКГ.
Извори
- Rao SV et al. — 2025 ACC/AHA/ACEP/NAEMSP/SCAI Guideline for Acute Coronary Syndromes — Circulation, 2025 — doi.org
- Restrepo VJ, Rao SV — Uncertainties in the 2025 ACS Guidelines — Curr Cardiol Rep, 2026 — doi.org
- Thygesen K et al. — Fourth Universal Definition of Myocardial Infarction (2018) — Eur Heart J, 2019 — doi.org
- Byrne RA et al. — 2023 ESC Guidelines for acute coronary syndromes — Eur Heart J, 2023 — doi.org
- van Oosterhout REM et al. — Sex Differences in Symptom Presentation in ACS — J Am Heart Assoc, 2020 — doi.org
- Burgos LM et al. — ESC 0/1-hour algorithm: meta-analysis — Eur Heart J Acute Cardiovasc Care, 2020 — doi.org
- Chiang CH et al. — Safety and efficacy of the ESC 0/1-hour algorithm — Heart, 2020 — doi.org
- Gunsolus I et al. — Renal Dysfunction and High-Sensitivity Troponin I — J Am Soc Nephrol, 2018 — doi.org
- Christenson RH et al. — HIGH-US study of a hs-troponin I assay — Clin Biochem, 2020 — doi.org
- van der Hagen EAE et al. — Fast 0/1-h algorithm for NSTEMI — Clin Chem Lab Med, 2019 — doi.org
- Völschow B et al. — Validation of a novel hs-troponin T assay — Eur Heart J Acute Cardiovasc Care, 2026 — doi.org
- Yndigegn T et al. — REDUCE-AMI — N Engl J Med, 2024 — doi.org
- Ibanez B et al. — REBOOT — N Engl J Med, 2025 — doi.org
- Munkhaugen J et al. — BETAMI-DANBLOCK — N Engl J Med, 2025 — doi.org
- Rossello X et al. — Beta blockers with mildly reduced ejection fraction: meta-analysis — Lancet, 2025 — doi.org
- Zuin M et al. — Fragility of beta-blocker evidence after MI — Am Heart J Plus, 2026 — doi.org
- Jolly SS et al. — Colchicine in Acute Myocardial Infarction (CLEAR SYNERGY) — N Engl J Med, 2024 — doi.org
- Biscaglia S et al. — Complete or Culprit-Only PCI in Older Patients (FIRE) — N Engl J Med, 2023 — doi.org
- COMPLETE-2 (NCT05701358) — ClinicalTrials.gov — clinicaltrials.gov
- Ojha N, Dhamoon AS — Myocardial Infarction — StatPearls, 2023 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- CDC — About Heart Attack Symptoms, Risk, and Recovery — cdc.gov
- CDC — Heart Disease Facts — cdc.gov
- NHLBI — Heart Attack (symptoms, causes, treatment, recovery, women) — NIH — nhlbi.nih.gov
- MedlinePlus — Heart attack — NLM — medlineplus.gov
- MedlinePlus — Troponin test — NLM — medlineplus.gov
- MedlinePlus — Cholesterol levels; metabolic syndrome; HbA1c test — NLM — medlineplus.gov
- MedlinePlus — Aspirin and heart disease — NLM — medlineplus.gov
- ChEMBL — aspirin, ticagrelor, clopidogrel, atorvastatin, colchicine, metoprolol — EMBL-EBI — ebi.ac.uk
- Министерство за здравство — Програма „Здравје за сите“ за 2026 година — portal.mdt.gov.mk
- МЗМБЛМ — Препораки на EFLM-COLABIOCLI за земање венска крв (превод на македонски) — EFLM, 2019 — eflm.eu
- Центар за управување со кризи — Единствен број за итни повици 112 — ЦУК — cuk.gov.mk
Прочитајте и
- Анализа на тропонин: што значи висок резултат
- Срцеви маркери: објаснување на тропонин, BNP и CK
- Синдром на скршено срце или срцев удар
- Нов брз тест за тропонин ја забрзува дијагнозата во итна служба
- Анализа на CK-MB: зошто се претпочита тропонинот
- Мозочен удар: знаци, причини, анализи и лекување
- Анализа на ApoB: појасна бројка за срцевиот ризик
Разберете ги Вашите лабораториски наоди со AI DiagMe
По срцев удар, или за да го знаете ризикот пред него, се соочувате со многу бројки: тропонин, LDL и HDL холестерол, триглицериди, HbA1c, креатинин, eGFR и крвна слика. AI DiagMe го чита Вашиот лабораториски наод за неколку минути, ја објаснува секоја вредност со едноставни зборови и предлага прашања за Вашиот кардиолог. Прикачете ги Вашите анализи на крв на AI DiagMe за јасен, личен извештај.
