មហារីកក្រពះ (stomach cancer ឬ gastric cancer) កើតឡើងនៅពេលកោសិកាមិនប្រក្រតីនៅក្នុងស្រទាប់ក្រពះ ចាប់ផ្ដើមលូតលាស់ដោយគ្មានការគ្រប់គ្រង។ វាជាមហារីកមួយក្នុងចំណោមមហារីកដែលកើតញឹកញាប់ជាងគេលើពិភពលោក ប៉ុន្តែច្រើនតែស្ងៀមស្ងាត់នៅដំណាក់កាលដំបូង ដែលរោគសញ្ញាអាចមើលទៅដូចការរំលាយអាហារមិនល្អធម្មតា។ ហេតុនេះ ករណីជាច្រើនត្រូវបានរកឃើញយឺតជាងអ្វីដែលគ្រូពេទ្យចង់បាន។ ការយល់ពីរបៀបដែលជំងឺចាប់ផ្ដើម អ្វីដែលបង្កើនហានិភ័យ និងសញ្ញាព្រមានណាដែលគួរយកចិត្តទុកដាក់ អាចជួយអ្នកធ្វើសកម្មភាពបានឆាប់ និងសួរសំណួរត្រឹមត្រូវ។ អត្ថបទនេះពន្យល់ថាមហារីកក្រពះជាអ្វី មូលហេតុ និងរោគសញ្ញាសំខាន់ៗ របៀបធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ តួនាទីរបស់តេស្តឈាម និងការព្យាបាល ព្រមទាំងការស្រាវជ្រាវថ្មីៗដែលកំពុងកែប្រែការថែទាំសព្វថ្ងៃ។
តើមហារីកក្រពះ ជាអ្វី?
ក្រពះគឺជាថង់សាច់ដុំនៅផ្នែកខាងលើនៃពោះ ដែលលាយអាហារជាមួយអាស៊ីត និងអង់ស៊ីម មុនបញ្ជូនទៅពោះវៀនតូច។ ជញ្ជាំងខាងក្នុងរបស់វាមានស្រទាប់ច្រើន ហើយស្រទាប់ខាងក្នុងបំផុត ហៅថា mucosa គឺជាកន្លែងដែលដុំសាច់ភាគច្រើនចាប់ផ្ដើម។ មហារីកក្រពះកើតឡើងនៅពេលកោសិកាក្នុងស្រទាប់នេះ មានការប្រែប្រួល DNA ដែលធ្វើឱ្យវាបន្តពូជដោយគ្មានការគ្រប់គ្រងធម្មតា។ ការលូតលាស់ច្រើនតែយឺត ហើយដុំសាច់អាចវិវត្តអស់ច្រើនឆ្នាំ មុននឹងបង្កបញ្ហាច្បាស់លាស់។
គ្រូពេទ្យពេលខ្លះបែងចែកដុំសាច់ទាំងនេះតាមកន្លែងដែលវាចាប់ផ្ដើម។ មហារីកនៅផ្នែកខាងលើនៃក្រពះ ជិតកន្លែងដែលវាភ្ជាប់នឹងបំពង់អាហារ អាចមានលក្ខណៈខុសពីមហារីកនៅផ្នែកខាងក្រោម។ ទីតាំងនេះមានឥទ្ធិពលទាំងលើរោគសញ្ញាដែលអ្នកជំងឺកត់សម្គាល់ និងការព្យាបាលដែលមានប្រសិទ្ធភាពជាងគេ។ ជាទូទៅ មហារីកក្រពះបានថយចុះនៅប្រទេសជាច្រើនក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ មួយផ្នែកដោយសារការឆ្លងមេរោគ Helicobacter pylori ឥឡូវត្រូវបានរកឃើញ និងព្យាបាលញឹកញាប់ជាងមុន ប៉ុន្តែវានៅតែជាជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ ដែលទទួលប្រយោជន៍ពីការយកចិត្តទុកដាក់ឆាប់ៗ។
នៅកម្ពុជា ការសិក្សាមួយនៅខេត្តកោះកុង លើកឡើងថាមហារីកក្រពះជាមូលហេតុស្លាប់ដោយមហារីកនាំមុខគេក្នុងប្រទេស ហើយបានរកឃើញ H. pylori លើអ្នកជំងឺឈឺក្រពះ 31.0% ដែលបានឆ្លុះក្រពះ (Asian Pac J Cancer Prev, 2020)។ មជ្ឈមណ្ឌលជាតិមហារីកមួយ ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត ក្នុងឆ្នាំ 2018 (WHO)។
ប្រភេទមហារីកក្រពះ
យោងតាមសមាគមមហារីកអាមេរិក (American Cancer Society) មហារីកក្រពះប្រហែល 90 ទៅ 95 ភាគរយ ជា adenocarcinoma មានន័យថាវាចាប់ផ្ដើមនៅកោសិកាក្រពេញនៃ mucosa។ Adenocarcinoma ច្រើនត្រូវបានពិពណ៌នាជាប្រភេទ intestinal ឬ diffuse ដែលជាការបែងចែកតាមរូបរាងកោសិកា និងរបៀបរីករាលដាលក្រោមមីក្រូទស្សន៍។ ទម្រង់ដែលកម្រជាង រួមមានដុំសាច់ stromal នៃប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ (GIST) ដុំសាច់ neuroendocrine ឬ carcinoid និង lymphoma នៃក្រពះ។ ដោយសារប្រភេទទាំងនេះព្យាបាលខុសគ្នា ការកំណត់ប្រភេទមហារីកឱ្យច្បាស់ គឺជាជំហានដំបូង និងសំខាន់។
តើអ្វីបង្កឱ្យកើតមហារីកក្រពះ ហើយនរណាប្រឈមហានិភ័យ?
កម្រមានមូលហេតុតែមួយណាស់។ ផ្ទុយទៅវិញ មហារីកក្រពះច្រើនតែកើតពីកត្តាជាច្រើនរួមគ្នា ដែលធ្វើឱ្យខូចស្រទាប់ក្រពះ និងប្រែប្រួលរបៀបដែលកោសិការបស់វាប្រព្រឹត្តតាមពេលវេលា។ ការដឹងពីកត្តាហានិភ័យទាំងនេះ អាចជួយអ្នក និងគ្រូពេទ្យសម្រេចថាពេលណាគួរតាមដានឱ្យដិតដល់។
ការឆ្លងមេរោគ Helicobacter pylori
កត្តាហានិភ័យសំខាន់បំផុតដែលគេស្គាល់ គឺការឆ្លងរយៈពេលយូរនូវ Helicobacter pylori ជាបាក់តេរីទូទៅដែលរស់នៅក្នុងស្រទាប់ក្រពះ។ ក្នុងរយៈពេលច្រើនឆ្នាំ វាអាចបង្កការរលាកជាប់ជានិច្ច ដែលបន្តិចម្ដងៗរុញស្រទាប់ក្រពះឆ្ពោះទៅរកការប្រែប្រួលមុនមហារីក។ អ្នកផ្ទុកបាក់តេរីនេះភាគច្រើនមិនដែលកើតមហារីកទេ ប៉ុន្តែតួនាទីរបស់វាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ ហើយការកម្ចាត់មេរោគ លុបបំបាត់ហានិភ័យដែលអាចការពារបានខ្លាំងបំផុតមួយ។ តេស្តដង្ហើម តេស្តលាមក ឬតេស្តឈាមសាមញ្ញ អាចរកឃើញវា។ អ្នកស្រាវជ្រាវពិពណ៌នាដំណើរការមួយជំហានម្ដងៗ ដែលការរលាកយូរធ្វើឱ្យស្រទាប់ស្ដើងជាមុន (atrophic gastritis) បន្ទាប់មកនាំទៅរក intestinal metaplasia ហើយពេលខ្លះបន្តទៅរកមហារីក។ ការរកឃើញ និងព្យាបាលមេរោគឱ្យបានឆាប់ អាចកាត់ផ្ដាច់ដំណើរការនេះ មុនពេលការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរកើតឡើង។
នៅកម្ពុជា វិទ្យាស្ថានប៉ាស្ទ័រកម្ពុជា ធ្វើតេស្ត H. pylori ក្នុងលាមក (antigen) និងតេស្តអង់ទីករក្នុងឈាម (IgG) (កាតាឡុកតេស្ត Institut Pasteur du Cambodge)។
របបអាហារ ការជក់បារី និងរបៀបរស់នៅ
របបអាហារដែលមានអាហារប្រៃ ជក់ផ្សែង ជ្រក់ ឬកែច្នៃច្រើន ហើយមានផ្លែឈើ និងបន្លែស្រស់តិច ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងហានិភ័យខ្ពស់ជាង។ ការជក់បារីក៏បង្កើនហានិភ័យដែរ ហើយការផឹកស្រាច្រើន និងលើសទម្ងន់ ក៏បន្ថែមហានិភ័យផងដែរ។ ការច្រាលអាស៊ីតយូរ ក៏អាចបង្កការក្អកដោយសារច្រាលអាស៊ីតដែលរំខាន ហើយការច្រាលដែលឡើងដល់ផ្នែកខាងលើនៃក្រពះ ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងមហារីកនៅតំបន់នោះ។
អាយុ ប្រវត្តិគ្រួសារ និងស្ថានភាពសុខភាព
ហានិភ័យកើនឡើងតាមអាយុ ហើយអ្នកដែលត្រូវបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យភាគច្រើនមានអាយុលើស 60 ឆ្នាំ។ បុរសកើតញឹកញាប់ជាងស្ត្រីបន្តិច។ ស្ថានភាពមួយចំនួន ដូចជារលាកក្រពះរ៉ាំរ៉ៃ ភាពស្លេកស្លាំងប្រភេទ pernicious anemia ពកក្នុងក្រពះ (polyps) ឬការវះកាត់ក្រពះពីមុន ក៏បង្កើនហានិភ័យដែរ។ ករណីមួយភាគតូចកើតក្នុងគ្រួសារ តាមរយៈជំងឺតពូជ ដូចជាមហារីកក្រពះប្រភេទ diffuse តពូជ ដែលភ្ជាប់នឹងការប្រែប្រួលហ្សែន CDH1។ ប្រសិនបើសាច់ញាតិជិតស្និទ្ធជាច្រើននាក់ធ្លាប់មានមហារីកក្រពះ ឬមហារីកពាក់ព័ន្ធ សូមប្រាប់គ្រូពេទ្យ ដែលអាចណែនាំឱ្យពិនិត្យឆាប់ ឬញឹកញាប់ជាង។
រោគសញ្ញា និងសញ្ញាព្រមាននៃមហារីកក្រពះ
មហារីកក្រពះដំណាក់កាលដំបូង ច្រើនតែគ្មានរោគសញ្ញាអ្វីទាំងអស់ ឬមានតែរោគសញ្ញាមិនច្បាស់ ដែលងាយសន្មតថាជារឿងតូចតាច។ នៅពេលដុំសាច់ធំឡើង បញ្ហាដែលគួរកត់សម្គាល់ជាងនេះអាចលេចឡើង។ រោគសញ្ញាទូទៅរួមមាន៖
- រំលាយអាហារមិនល្អ ក្រហាយទ្រូង ឬមិនស្រួលនៅផ្នែកខាងលើនៃពោះជាប់ជានិច្ច
- ឆ្អែតលឿន សូម្បីតែក្រោយញ៉ាំបន្តិច
- ចង់ក្អួត ឬពិបាកលេបដែលកាន់តែធ្ងន់បន្តិចម្ដងៗ
- បាត់ចំណង់អាហារ និងស្រកទម្ងន់ដោយមិនដឹងមូលហេតុ
- អស់កម្លាំងជាប់ជានិច្ច ពេលខ្លះដោយសារភាពស្លេកស្លាំងពីការបាត់បង់ឈាមយឺតៗ
- លាមកខ្មៅដូចជ័រ ឬក្អួតមានឈាម
រោគសញ្ញាទាំងនេះ ច្រើនតែបង្កដោយស្ថានភាពមិនគ្រោះថ្នាក់ ដូចជាដំបៅក្រពះ ឬការឆ្លងមេរោគ។ ការហូរឈាមនៅផ្នែកខាងលើនៃប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ ច្រើនធ្វើឱ្យលាមកខ្មៅ ខណៈការហូរឈាមនៅផ្នែកខាងក្រោមអាចបង្កការធ្លាក់ឈាមតាមរន្ធគូថ។ គោលបំណងមិនមែនឱ្យបារម្ភចំពោះការរំលាយអាហារមិនល្អតែម្ដងនោះទេ ប៉ុន្តែឱ្យកត់សម្គាល់រោគសញ្ញាដែលនៅជាប់ ឬកាន់តែធ្ងន់។
តើពេលណាត្រូវទៅជួបគ្រូពេទ្យ?
សូមណាត់ជួបគ្រូពេទ្យ ប្រសិនបើចំណុចណាមួយខាងក្រោមនៅជាប់លើសពីពីរសប្ដាហ៍ ហើយសូមស្វែងរកការថែទាំភ្លាមៗ ប្រសិនបើអ្នកឃើញសញ្ញាហូរឈាម៖
- រំលាយអាហារមិនល្អ ឬឈឺក្រពះ ដែលមិនធូរស្រាលដោយវិធីធម្មតា
- ពិបាកលេបថ្មី ឬអារម្មណ៍ថាអាហារជាប់គាំង
- ស្រកទម្ងន់ដោយមិនដឹងមូលហេតុ ឬបាត់ចំណង់អាហារយូរ
- ឆ្អែតក្រោយញ៉ាំបន្តិចបន្តួច សប្ដាហ៍ហើយសប្ដាហ៍ទៀត
- ក្អួតឈាម ឬបន្ទោរបង់លាមកខ្មៅដូចជ័រ
- អស់កម្លាំង ស្លេកស្លាំង ឬដកដង្ហើមខ្លីមិនធម្មតា ដែលអាចបង្ហាញពីភាពស្លេកស្លាំង
ក្នុងករណីក្អួតឈាមច្រើន ឬវិលមុខជិតសន្លប់ សូមទូរស័ព្ទហៅរថយន្តសង្គ្រោះលេខ 119 (GOV.UK)។ ការទៅជួបគ្រូពេទ្យឆាប់ មិនមែនមានន័យថាអ្នកមានមហារីកទេ។ អ្នកដែលមានរោគសញ្ញាទាំងនេះភាគច្រើនមិនមានមហារីកទេ។ ប៉ុន្តែការពិនិត្យឆាប់ គឺជាវិធីល្អបំផុតដើម្បីរកឃើញ និងព្យាបាលមូលហេតុធ្ងន់ធ្ងរណាមួយ នៅពេលវាងាយគ្រប់គ្រងជាងគេ។
តើគ្រូពេទ្យធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យមហារីកក្រពះ យ៉ាងដូចម្ដេច?
ឧបករណ៍សំខាន់សម្រាប់រោគវិនិច្ឆ័យ គឺការឆ្លុះក្រពះ (upper endoscopy ឬ gastroscopy)។ គ្រូពេទ្យបញ្ចូលបំពង់ស្ដើង បត់បែន ដែលមានកាមេរ៉ា តាមមាត់ ដើម្បីមើលស្រទាប់ក្រពះដោយផ្ទាល់។ ប្រសិនបើឃើញតំបន់គួរឱ្យសង្ស័យ គ្រូពេទ្យយកសំណាកជាលិកាតូចមួយ ហៅថា biopsy ដើម្បីពិនិត្យក្រោមមីក្រូទស្សន៍។ មានតែ biopsy ទេដែលអាចបញ្ជាក់មហារីក និងកំណត់ប្រភេទរបស់វា។ ប្រសិនបើរកឃើញមហារីក ការថតរូបភាពដូចជា CT scan, endoscopic ultrasound ឬ PET scan ជួយបង្ហាញថាតើវារីករាលដាលឬអត់ ដំណើរការដែលហៅថា metastasis។ ការកំណត់ដំណាក់កាល (staging) ប្រើប្រព័ន្ធមួយដែលពិពណ៌នាថាដុំសាច់ដុះជ្រៅប៉ុណ្ណា និងថាតើវាដល់កូនកណ្ដុររងជិតៗ ឬសរីរាង្គឆ្ងាយឬអត់ ហើយ endoscopic ultrasound អាចបង្ហាញថាដុំសាច់ចូលជ្រៅក្នុងជញ្ជាំងក្រពះប៉ុណ្ណា។ ការកំណត់ដំណាក់កាលនេះណែនាំការព្យាបាល។
តើតេស្តឈាមមានតួនាទីអ្វី?
តេស្តឈាមតែឯងមិនអាចធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យមហារីកក្រពះបានទេ។ គ្មានតេស្តឈាមណាអាចបញ្ជាក់ជំងឺនេះ ហើយលទ្ធផលធម្មតាក៏មិនដកចេញជំងឺដែរ។ អ្វីដែលតេស្តឈាមអាចធ្វើបាន គឺគាំទ្ររូបភាពទាំងមូល៖ បង្ហាញកត្តាហានិភ័យ បង្ហាញតម្រុយនៃការហូរឈាមលាក់កំបាំង ឬជួយតាមដានមហារីកដែលដឹងរួចហើយ។ ដើម្បីរកការបាត់បង់ឈាមលាក់កំបាំង គ្រូពេទ្យច្រើនស្នើការរាប់គ្រាប់ឈាមពេញលេញ (CBC)។ ការហូរឈាមយឺតៗពីដុំសាច់ អាចបង្កភាពស្លេកស្លាំងដោយខ្វះជាតិដែក ហើយក្នុងពេលតាមដាន គ្រូពេទ្យអាចតាមដានសូចនាករមហារីកក្នុងឈាមមួយ ហៅថាអង់ទីហ្សែន CEA (carcinoembryonic antigen)។ ក្នុងមហារីកប្រព័ន្ធរំលាយអាហារខ្លះ គ្រូពេទ្យក៏វាស់សូចនាករឈាម CA 19-9 ផងដែរ។ នៅកម្ពុជា ភាពស្លេកស្លាំងក៏ច្រើនកើតពីជំងឺអេម៉ូក្លូប៊ីនតពូជដូចជាអេម៉ូក្លូប៊ីន E និងតាលាសឺមៀ (Karakochuk et al., J Nutr, 2015) ដូច្នេះភាពស្លេកស្លាំងតែឯង មិនបង្ហាញពីការហូរឈាមទេ។ តារាងខាងក្រោមបង្ហាញពីរបៀបដែលតេស្តទាំងនេះជួយ និងដែនកំណត់របស់វា។
| តេស្តឈាម | អ្វីដែលវាអាចបង្ហាញ | ដែនកំណត់សំខាន់ |
|---|---|---|
| តេស្ត H. pylori (ដង្ហើម លាមក ឬឈាម) | រកការឆ្លងបាក់តេរី ដែលជាកត្តាហានិភ័យចម្បង | លទ្ធផលវិជ្ជមានបង្ហាញការឆ្លងដែលត្រូវព្យាបាល មិនមែនមហារីកទេ |
| ការរាប់គ្រាប់ឈាមពេញលេញ (CBC) | អាចបង្ហាញភាពស្លេកស្លាំងពីការហូរឈាមយឺតៗពីដុំសាច់ | ភាពស្លេកស្លាំងមានមូលហេតុច្រើន លទ្ធផលធម្មតាមិនដកចេញមហារីកទេ |
| តេស្តជាតិដែក រួមទាំងហ្វេរីទីន | អាចបង្ហាញការខ្វះជាតិដែកពីការបាត់បង់ឈាមយូរ | មិនជាក់លាក់ ជាតិដែកទាបច្រើនតែមិនគ្រោះថ្នាក់ |
| សូចនាករមហារីក (CEA, CA 72-4, CA 19-9) | ពេលខ្លះប្រើដើម្បីតាមដានមហារីកដែលដឹងរួច ឬការព្យាបាលរបស់វា | ច្រើនតែធម្មតានៅដំណាក់កាលដំបូង និងកើនឡើងដោយជំងឺមិនគ្រោះថ្នាក់ មិនមែនជាតេស្តពិនិត្យរកជំងឺទេ |
តើមហារីកក្រពះ ព្យាបាលយ៉ាងដូចម្ដេច?
ការព្យាបាលអាស្រ័យលើប្រភេទមហារីក ទីតាំង កម្រិតរីករាលដាល និងសុខភាពទូទៅរបស់អ្នកជំងឺ។ ការថែទាំច្រើនតែរៀបចំដោយក្រុមមួយ ដែលអាចមានគ្រូពេទ្យវះកាត់ គ្រូពេទ្យជំនាញមហារីក គ្រូពេទ្យព្យាបាលដោយកាំរស្មី គ្រូពេទ្យជំនាញប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ និងអ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភ។
ការវះកាត់ជាការព្យាបាលចម្បង នៅពេលមហារីកត្រូវបានរកឃើញឆាប់ល្មមដើម្បីកាត់ចេញ។ ដុំសាច់ដំណាក់កាលដំបូងបំផុត ដែលនៅតែក្នុងស្រទាប់ ពេលខ្លះអាចយកចេញតាមការឆ្លុះ ដោយមិនចាំបាច់វះកាត់បើក។ ភាគច្រើនជាងនេះ ផ្នែកមួយ ឬក្រពះទាំងមូលត្រូវបានកាត់ចេញ ក្នុងការវះកាត់ហៅថា gastrectomy រួមជាមួយកូនកណ្ដុររងជិតៗ។ គីមីព្យាបាលអាចផ្ដល់មុនការវះកាត់ ដើម្បីបង្រួមដុំសាច់ ឬក្រោយការវះកាត់ ដើម្បីបន្ថយឱកាសកើតឡើងវិញ។ ការព្យាបាលដោយកាំរស្មីត្រូវបានប្រើក្នុងស្ថានភាពខ្លះ ច្រើនតែរួមជាមួយគីមីព្យាបាល។
ចំពោះជំងឺដំណាក់កាលចុង ការព្យាបាលផ្ដោតលើការគ្រប់គ្រងមហារីក និងការបន្ធូររោគសញ្ញា។ នេះជាកន្លែងដែលថ្នាំគោលដៅថ្មីៗ និងការព្យាបាលដោយប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ (immunotherapy) បានផ្លាស់ប្ដូរជម្រើសក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយ ដោយផ្គូផ្គងតាមជីវសាស្ត្រនៃដុំសាច់នីមួយៗ។ ចំពោះមហារីកដំណាក់កាលចុងខ្លះ ថ្នាំមួយហៅថា ramucirumab ដែលកំណត់ការផ្គត់ផ្គង់ឈាមដែលដុំសាច់ត្រូវការដើម្បីលូតលាស់ អាចផ្សំជាមួយគីមីព្យាបាល។ ការសាកល្បងព្យាបាល (clinical trials) ក៏គួរពិភាក្សាដែរ ព្រោះវាអាចផ្ដល់ការព្យាបាលថ្មីៗ មុនពេលវាមានទូទៅ។ ការថែទាំគាំទ្រ រួមទាំងជំនួយលើអាហារូបត្ថម្ភ និងការឈឺចាប់ គឺជាផ្នែកសំខាន់នៃការព្យាបាលគ្រប់ដំណាក់កាល។
វឌ្ឍនភាពវិទ្យាសាស្ត្រថ្មីៗលើមហារីកក្រពះ
ការស្រាវជ្រាវលើមហារីកក្រពះបានរីកចម្រើនលឿន ជាពិសេសលើការការពារ និងការព្យាបាលដែលសម្របតាមជីវសាស្ត្រនៃដុំសាច់។ នេះជាអ្វីដែលការសិក្សាថ្មីៗដែលមានគុណភាពខ្ពស់បង្ហាញ ជាពាក្យសាមញ្ញ។
ការកម្ចាត់ H. pylori ដើម្បីបន្ថយហានិភ័យ
ការពិនិត្យឡើងវិញធំៗដែលចុះផ្សាយក្នុងឆ្នាំ 2023 បានបញ្ជាក់ថា Helicobacter pylori ជាមូលហេតុដែលអាចការពារបានធំបំផុតនៃមហារីកក្រពះ ហើយការរកឃើញ និងកម្ចាត់មេរោគ អាចកាត់បន្ថយហានិភ័យរយៈពេលវែង។ សម្រាប់តំបន់អាស៊ាន របាយការណ៍ឯកភាព Bangkok II ឆ្នាំ 2026 ណែនាំការព្យាបាលបួនមុខមាន bismuth រយៈពេល 14 ថ្ងៃ ជាជម្រើសដំបូង ដោយសារភាពស៊ាំថ្នាំ clarithromycin ខ្ពស់ ហើយណែនាំឱ្យពិនិត្យបញ្ជាក់ក្រោយការព្យាបាលជាប្រចាំ (Bangkok II Consensus, J Gastroenterol Hepatol, 2026)។ ការសិក្សានៅកោះកុងក៏បានរកឃើញភាពស៊ាំខ្ពស់ចំពោះ metronidazole (78.6%) និង clarithromycin (27.8%) (Asian Pac J Cancer Prev, 2020)។ អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ តេស្តសាមញ្ញអាចរកឃើញបាក់តេរីនេះ ហើយការព្យាបាលដោយអង់ទីប៊ីយោទិចខ្លីៗ ដែលគ្រូពេទ្យជ្រើសរើស អាចកម្ចាត់វា ដោយលុបកត្តាហានិភ័យធំមួយ មុនការខូចខាតតិចៗកកកុញអស់ច្រើនឆ្នាំ។ កុំទិញអង់ទីប៊ីយោទិចលេបដោយខ្លួនឯង។ ប្រសិនបើអ្នកធ្លាប់មានដំបៅក្រពះ ឬមានប្រវត្តិគ្រួសារមហារីកក្រពះ គួរសួរគ្រូពេទ្យថាតើការធ្វើតេស្តសមស្របឬអត់។
ថ្នាំឆ្លាតវៃផ្ដោតលើ HER2
មហារីកក្រពះខ្លះ មានប្រូតេអ៊ីនមួយហៅថា HER2 ច្រើនលើសធម្មតានៅលើផ្ទៃ។ ថ្នាំថ្មីមួយ trastuzumab deruxtecan ធ្វើការដូចប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនមានការណែនាំ៖ អង់ទីករស្វែងរក HER2 ហើយដឹកថ្នាំគីមីព្យាបាលទៅកោសិកាទាំងនោះដោយផ្ទាល់។ ក្នុងការសាកល្បងដែលរាយការណ៍រវាងឆ្នាំ 2023 និង 2025 វាបានជួយបង្រួមដុំសាច់ លើអ្នកដែលមហារីករបស់ពួកគេបានលូតលាស់ក្រោយការព្យាបាលមុន។ អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ ប្រសិនបើ biopsy បង្ហាញថាដុំសាច់មាន HER2 វិជ្ជមាន មានជម្រើសគោលដៅច្រើនជាងកាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុន ទោះគ្រូពេទ្យនៅតែកំពុងបញ្ជាក់វិធីប្រើល្អបំផុត។
ការព្យាបាលដោយប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ចូលក្នុងការព្យាបាលជួរទីមួយ
Immunotherapy ប្រើថ្នាំដែលជួយប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់រាងកាយ ស្គាល់ និងវាយប្រហារមហារីក។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2023 គោលការណ៍ណែនាំរបស់សមាគមមហារីកវិទ្យាគ្លីនិកអាមេរិក (ASCO) បានគាំទ្រការបន្ថែមថ្នាំដូចជា nivolumab ឬ pembrolizumab ទៅលើគីមីព្យាបាល សម្រាប់មហារីកក្រពះដំណាក់កាលចុងជាច្រើន ដែលមានសូចនាករជាក់លាក់។ អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ គ្រូពេទ្យកាន់តែធ្វើតេស្តជីវសាស្ត្រនៃដុំសាច់ ឧទាហរណ៍សូចនាករមួយហៅថា PD-L1 ដើម្បីផ្គូផ្គងមនុស្សម្នាក់ៗជាមួយការព្យាបាលដែលទំនងជួយបំផុត។
គោលដៅថ្មីមួយហៅថា claudin 18.2
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញគោលដៅមួយទៀត ហៅថា claudin 18.2 នៅលើផ្ទៃកោសិកាមហារីកក្រពះជាច្រើន។ ថ្នាំមួយឈ្មោះ zolbetuximab ភ្ជាប់ទៅគោលដៅនេះ ហើយនៅពេលផ្សំជាមួយគីមីព្យាបាល វាបានពន្យារពេលមុនមហារីកកាន់តែធ្ងន់ លើអ្នកដែលដុំសាច់មានគោលដៅនេះ។ អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ ការធ្វើតេស្ត biopsy រក claudin 18.2 កំពុងក្លាយជាវិធីមួយទៀតដើម្បីសម្របការព្យាបាលតាមបុគ្គល ដែលជាមូលហេតុមួយផ្នែកថាហេតុអ្វីសំណាកជាលិកាដែលយកពេលឆ្លុះមានសារៈសំខាន់ណាស់។
ការកាត់បន្ថយហានិភ័យ និងការរស់នៅជាមួយមហារីកក្រពះ
អ្នកមិនអាចផ្លាស់ប្ដូរអាយុ ឬហ្សែនរបស់អ្នកបានទេ ប៉ុន្តែជំហានប្រចាំថ្ងៃជាច្រើនអាចបន្ថយហានិភ័យ។ ការធ្វើតេស្ត និងព្យាបាល Helicobacter pylori គឺជាវិធីមួយដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។ Mayo Clinic និងមជ្ឈមណ្ឌលផ្សេងទៀតក៏ណែនាំឱ្យញ៉ាំផ្លែឈើ និងបន្លែឱ្យបានច្រើន កាត់បន្ថយអាហារប្រៃ និងអាហារជក់ផ្សែង ដូចជាត្រីប្រៃ ឬសាច់ងៀត និងមិនជក់បារី។ សូមកត់សម្គាល់ថា នៅសហរដ្ឋអាមេរិក វិទ្យាស្ថានមហារីកជាតិ (NCI) បញ្ជាក់ថា គ្មានតេស្តពិនិត្យរកមហារីកក្រពះស្តង់ដារសម្រាប់អ្នកមានហានិភ័យមធ្យមទេ ដូច្នេះការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះរោគសញ្ញាដែលនៅជាប់ នៅតែសំខាន់។
សម្រាប់អ្នកដែលរស់នៅជាមួយរោគវិនិច្ឆ័យ អាហារូបត្ថម្ភល្អ ការតាមដានជាប្រចាំ និងការគាំទ្រផ្លូវចិត្ត សុទ្ធតែសំខាន់។ ក្រោយការវះកាត់ ការញ៉ាំអាហារតិចៗ ប៉ុន្តែញឹកញាប់ ច្រើនតែចាំបាច់ ហើយអ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភអាចជួយបាន។ ដោយសារផ្នែកមួយ ឬក្រពះទាំងមូលអាចត្រូវកាត់ចេញ អ្នកខ្លះត្រូវការចាក់វីតាមីន B12 និងអាហារបំប៉នផ្សេងទៀតរយៈពេលវែង ហើយការពិនិត្យជាប្រចាំជួយរកឃើញការកើតឡើងវិញឱ្យបានឆាប់។ ការតាមដានអាចរួមបញ្ចូលតេស្តឈាម ដើម្បីតាមដានភាពស្លេកស្លាំង ឬសូចនាករមហារីកតាមពេលវេលា។ ការយល់ពីអត្ថន័យនៃលេខទាំងនោះ អាចធ្វើឱ្យការណាត់ជួបមិនសូវធ្ងន់ធ្ងរ ហើយជួយអ្នកចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការថែទាំរបស់អ្នក។
វចនានុក្រម
| ពាក្យ | និយមន័យ |
|---|---|
| Gastric | ទាក់ទងនឹងក្រពះ។ Gastric cancer ជាឈ្មោះមួយទៀតនៃមហារីកក្រពះ។ |
| Adenocarcinoma | មហារីកដែលចាប់ផ្ដើមនៅកោសិកាក្រពេញនៃស្រទាប់មួយ ដូចជា mucosa ក្រពះ។ វាជាប្រភេទមហារីកក្រពះញឹកញាប់បំផុត។ |
| Helicobacter pylori | បាក់តេរីទូទៅដែលអាចឆ្លងស្រទាប់ក្រពះ ហើយយូរៗទៅ បង្កើនហានិភ័យដំបៅក្រពះ និងមហារីកក្រពះ។ |
| ការឆ្លុះក្រពះ (Endoscopy) | តេស្តដែលប្រើកាមេរ៉ាស្ដើង បត់បែន បញ្ចូលតាមមាត់ ដើម្បីមើលស្រទាប់ក្រពះ។ ហៅផងដែរថា gastroscopy។ |
| Biopsy | ការយកសំណាកជាលិកាតូចមួយ ដើម្បីពិនិត្យក្រោមមីក្រូទស្សន៍ ដើម្បីបញ្ជាក់រោគវិនិច្ឆ័យ។ |
| សូចនាករមហារីក | សារធាតុដែលវាស់ក្នុងឈាម ដែលអាចកើនឡើងជាមួយមហារីកខ្លះ។ ប្រើជាចម្បងសម្រាប់តាមដាន មិនមែនសម្រាប់រោគវិនិច្ឆ័យទេ។ |
| HER2 | ប្រូតេអ៊ីនដែលមានច្រើនលើកោសិកាមហារីកខ្លះ។ ដុំសាច់ HER2 វិជ្ជមាន អាចឆ្លើយតបនឹងថ្នាំគោលដៅជាក់លាក់។ |
| Claudin 18.2 | ប្រូតេអ៊ីននៅលើផ្ទៃកោសិកាមហារីកក្រពះជាច្រើន ដែលការព្យាបាលគោលដៅថ្មីៗត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីស្វែងរក។ |
| Immunotherapy | ការព្យាបាលដែលជួយប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់រាងកាយ ស្គាល់ និងវាយប្រហារកោសិកាមហារីក។ |
| Metastasis | ការរីករាលដាលនៃមហារីក ពីកន្លែងដែលវាចាប់ផ្ដើម ទៅផ្នែកផ្សេងទៀតនៃរាងកាយ។ |
សំណួរដែលសួរញឹកញាប់
តើសញ្ញាព្រមានដំបូងនៃមហារីកក្រពះ មានអ្វីខ្លះ?
មហារីកក្រពះដំណាក់កាលដំបូង ច្រើនតែគ្មានរោគសញ្ញា ឬមានតែរោគសញ្ញាស្រាល ដូចជារំលាយអាហារមិនល្អ ចង់ក្អួតបន្តិច ឬឆ្អែតលឿន។ ដោយសាររោគសញ្ញាទាំងនេះដូចនឹងជំងឺទូទៅច្រើនទៀត វាងាយត្រូវគេមើលរំលង។ សញ្ញាដែលគួរឱ្យគ្រូពេទ្យពិនិត្យ រួមមានរោគសញ្ញាដែលនៅជាប់ ឬកាន់តែធ្ងន់ក្នុងរយៈពេលច្រើនសប្ដាហ៍ ស្រកទម្ងន់ដោយមិនដឹងមូលហេតុ ពិបាកលេបថ្មី ឬសញ្ញាហូរឈាមណាមួយ ដូចជាលាមកខ្មៅ ឬក្អួតឈាម។ ការកត់សម្គាល់លំនាំ ជាជាងវគ្គតែមួយ គឺសំខាន់បំផុត។
តើតេស្តឈាមអាចរកឃើញមហារីកក្រពះទេ?
គ្មានតេស្តឈាមតែមួយណាអាចធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យមហារីកក្រពះបានទេ។ តេស្តឈាមអាចគាំទ្រដំណើរការ ឧទាហរណ៍ដោយបង្ហាញភាពស្លេកស្លាំងពីការហូរឈាមយឺតៗ ឬតាមដានសូចនាករមហារីកលើអ្នកដែលបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យរួច ប៉ុន្តែវាមិនអាចបញ្ជាក់ ឬដកចេញជំងឺបានទេ។ រោគវិនិច្ឆ័យត្រូវការការឆ្លុះក្រពះ និង biopsy។ តេស្តឈាមមានប្រយោជន៍បំផុតសម្រាប់រកតម្រុយ ដែលនាំឱ្យធ្វើតេស្តបន្ថែម និងសម្រាប់តាមដានអំឡុង និងក្រោយការព្យាបាល។
តើអត្រារស់រានមានជីវិតនៃមហារីកក្រពះ ប៉ុន្មាន?
អត្រារស់រានមានជីវិតខុសគ្នាខ្លាំង ហើយអាស្រ័យច្រើនលើដំណាក់កាលពេលធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ប្រភេទមហារីក និងរបៀបដែលវាឆ្លើយតបនឹងការព្យាបាល។ ជាទូទៅ មហារីកក្រពះដែលរកឃើញឆាប់ ពេលវានៅតែក្នុងក្រពះ ងាយព្យាបាលជាងមហារីកដែលបានរីករាលដាលរួច។ ដោយសារជំងឺដំណាក់កាលដំបូងច្រើនមានរោគសញ្ញាតិច ករណីជាច្រើនត្រូវបានរកឃើញយឺត ដែលជាមូលហេតុដែលការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះរោគសញ្ញាដែលនៅជាប់ មានសារៈសំខាន់ណាស់។ ក្រុមថែទាំរបស់អ្នកអាចផ្ដល់តួលេខដែលសមនឹងស្ថានភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នក។
តើមហារីកក្រពះ ជាជំងឺតពូជទេ?
មហារីកក្រពះភាគច្រើនមិនមែនតពូជទេ។ ទោះយ៉ាងណា មួយភាគតូចភ្ជាប់ទៅនឹងជំងឺហ្សែនដែលចម្លងក្នុងគ្រួសារ ដូចជាមហារីកក្រពះប្រភេទ diffuse តពូជ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រែប្រួលហ្សែន CDH1។ ការមានសាច់ញាតិម្នាក់មានមហារីកក្រពះ បង្កើនហានិភ័យបន្តិច ការមានច្រើននាក់ ឬសាច់ញាតិដែលកើតជំងឺនៅវ័យក្មេង បង្កើនហានិភ័យច្រើនជាង។ ប្រសិនបើគ្រួសាររបស់អ្នកដូច្នេះ សូមប្រាប់គ្រូពេទ្យ ដែលអាចណែនាំការប្រឹក្សាហ្សែន ឬការពិនិត្យឆាប់ជាងមុន។
តើគេពិនិត្យរកមហារីកក្រពះ យ៉ាងដូចម្ដេច?
យោងតាមវិទ្យាស្ថានមហារីកជាតិអាមេរិក (NCI) នៅសហរដ្ឋអាមេរិក គ្មានកម្មវិធីពិនិត្យរកមហារីកក្រពះជាប្រចាំ សម្រាប់អ្នកមានហានិភ័យមធ្យមទេ។ នៅប្រទេសខ្លះដែលជំងឺនេះកើតញឹកញាប់ជាង ការឆ្លុះក្រពះត្រូវបានប្រើសម្រាប់ពិនិត្យរក។ អ្នកដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ ឧទាហរណ៍អ្នកមានជំងឺតពូជជាក់លាក់ ឬការប្រែប្រួលមុនមហារីក អាចត្រូវបានផ្ដល់ការឆ្លុះក្រពះជាប្រចាំ។ ប្រសិនបើអ្នកគិតថាអ្នកអាចមានហានិភ័យខ្ពស់ សូមសួរគ្រូពេទ្យថាការតាមដានណាដែលសមស្របសម្រាប់អ្នក។
តើរោគសញ្ញាមហារីកក្រពះលើស្ត្រី ខុសគ្នាទេ?
រោគសញ្ញាសំខាន់ៗនៃមហារីកក្រពះ ជាទូទៅដូចគ្នារវាងស្ត្រី និងបុរស៖ រំលាយអាហារមិនល្អ ឆ្អែតលឿន ស្រកទម្ងន់ ចង់ក្អួត និងអស់កម្លាំង។ រោគសញ្ញាខ្លះ ដូចជាការអស់កម្លាំងដោយសារភាពស្លេកស្លាំង អាចត្រូវគេសន្មតថាមកពីមូលហេតុផ្សេង ដែលអាចពន្យារការយកចិត្តទុកដាក់។ ការណែនាំគឺដូចគ្នាមិនថាភេទអ្វីទេ៖ រោគសញ្ញាដែលនៅជាប់ កាន់តែធ្ងន់ ឬមានការហូរឈាម ត្រូវឱ្យគ្រូពេទ្យពិនិត្យ ជាជាងរង់ចាំ។
ប្រភពឯកសារ
- National Cancer Institute — What Is Stomach Cancer? cancer.gov/types/stomach
- American Cancer Society — Stomach Cancer (About, Types, Risk Factors, Detection, Treatment). cancer.org/cancer/types/stomach-cancer.html
- Mayo Clinic — Stomach cancer: Symptoms and causes. mayoclinic.org
- Thrift AP, Wenker TN, El-Serag HB — Global burden of gastric cancer: epidemiological trends, risk factors, screening and prevention — Nature Reviews Clinical Oncology, 2023. doi.org/10.1038/s41571-023-00747-0
- Malfertheiner P, et al. — Helicobacter pylori infection — Nature Reviews Disease Primers, 2023. doi.org/10.1038/s41572-023-00431-8
- Van Cutsem E, et al. — Trastuzumab deruxtecan in HER2-positive advanced gastric or gastroesophageal junction cancer (DESTINY-Gastric02) — The Lancet Oncology, 2023. doi.org/10.1016/S1470-2045(23)00215-2
- Trastuzumab Deruxtecan or Ramucirumab plus Paclitaxel in Gastric Cancer (DESTINY-Gastric04) — The New England Journal of Medicine, 2025. doi.org/10.1056/NEJMoa2503119
- Shah MA, et al. — Immunotherapy and Targeted Therapy for Advanced Gastroesophageal Cancer: ASCO Guideline — Journal of Clinical Oncology, 2023. doi.org/10.1200/JCO.22.02331
- Zolbetuximab-clzb: Targeting Claudin 18.2 in Advanced Gastric and Gastroesophageal Adenocarcinoma — Annals of Pharmacotherapy, 2025. doi.org/10.1177/10600280251342801
- Prevalence and Antibiotic Resistance Patterns of Helicobacter pylori Infection in Koh Kong, Cambodia — Asian Pacific Journal of Cancer Prevention, 2020. doi.org/10.31557/APJCP.2020.21.5.1409
- Helicobacter pylori Management in ASEAN Countries: The Bangkok II Consensus Report — Journal of Gastroenterology and Hepatology, 2026. doi.org/10.1111/jgh.70779
- Institut Pasteur du Cambodge — Medical Biology Laboratory Catalog, Version 3, 2026. pasteur-kh.org
- WHO — 1 in 5 Cambodian adults are at risk of stroke as noncommunicable disease risks increase. who.int
- Karakochuk CD, et al. — Genetic hemoglobin disorders rather than iron deficiency are a major predictor of hemoglobin concentration in women of reproductive age in rural Prey Veng, Cambodia — J Nutr, 2015. doi.org/10.3945/jn.114.198945
អត្ថបទផ្សេងទៀត
- មហារីកពោះវៀនធំ៖ មូលហេតុ រោគសញ្ញា និងការព្យាបាល
- តេស្តជាតិដែក៖ ហ្វេរីទីន ជាតិដែកក្នុងឈាម TIBC និងការឆ្អែតត្រង់ស្វេរីន
- ហ្វេរីទីនទាប៖ មូលហេតុ រោគសញ្ញា និងការព្យាបាល
- ហ្វេរីទីនខ្ពស់៖ មូលហេតុ រោគសញ្ញា និងហានិភ័យ
- CA 125៖ មគ្គុទ្ទេសក៍បកស្រាយសូចនាករឈាមនេះ
- បាក់តេរីក្រពះទូទៅមួយ ដែលនៅពីក្រោយដំបៅក្រពះ និងជាតិដែកទាប៖ អានមគ្គុទ្ទេសក៍របស់យើងអំពីរោគសញ្ញា តេស្ត និងការព្យាបាល H. pylori។
យល់ពីលទ្ធផលមន្ទីរពិសោធន៍របស់អ្នកជាមួយ AI DiagMe
តេស្តឈាមមិនធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យមហារីកក្រពះទេ ប៉ុន្តែវាមានតួនាទីគាំទ្រពិតប្រាកដ។ តេស្ត H. pylori អាចបង្ហាញកត្តាហានិភ័យធំមួយដែលត្រូវព្យាបាល CBC អាចបង្ហាញភាពស្លេកស្លាំងពីការហូរឈាមយឺតៗ ហើយសូចនាករមហារីកដូចជា CEA អាចជួយតាមដានមហារីកដែលដឹងរួច។ AI DiagMe ជួយអ្នកយល់ពីអត្ថន័យនៃលទ្ធផលទាំងនេះជាភាសាសាមញ្ញ ដើម្បីឱ្យអ្នកអាចពិភាក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យដោយមានព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់ជាងមុន។ វាមិនធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺ ហើយមិនជំនួសដំបូន្មានវេជ្ជសាស្ត្រទេ។
ទទួលការបកស្រាយលទ្ធផលរបស់អ្នកក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទី
