Врската меѓу тестостеронот и срцевиот ритам доби нова рамка со преглед објавен на 1 септември 2026 во Journal of the Endocrine Society, што медицинскиот печат го пренесе на 4 септември. Со години претпоставката беше едноставна: се сметаше дека нискиот тестостерон го зголемува ризикот од атријална фибрилација, најчестото неправилно чукање на срцето. Новата синтеза тврди дека односот воопшто не е права линија, туку крива во облик на буквата U, со поголем ризик на двата краја од опсегот. Во оваа статија ќе дознаете што покажа прегледот, зошто студиите не се согласуваат, како всушност се мери тестостеронот и што од сето ова се менува, а што не, ако во рацете држите лабораториски наод.
Што покажа новиот преглед
Прегледот покажува дека ризикот од атријална фибрилација е најмал во средината на нормалниот опсег на тестостерон, а поголем на двата краја. Тројца кардиолози од University of Kansas Medical Center и Kansas City VA Medical Center ги пребарале базите MEDLINE и Embase за сè што е објавено за тестостеронот, терапијата со тестостерон и атријалната фибрилација, а потоа се обиделе да ги усогласат резултатите. Според нивниот заклучок, доказите се сведуваат на крива во облик на U: мажите со многу низок и мажите со многу висок тестостерон имаат поголема веројатност да развијат неправилно чукање на срцето, додека средината на физиолошкиот опсег изгледа како најмирна зона.
Авторите одат чекор понатаму и предлагаат дека вкупен тестостерон од околу 12 до 19 nmol/L (350 до 550 ng/dL) можеби одговара на најмалиот забележан ризик. Оваа бројка треба да се чита внимателно. Тоа е предлог изведен од постојните податоци, а не потврдена цел, и ниту едно испитување досега не проверило дали доведувањето на мажот во тој опсег навистина спречува атријална фибрилација.
Тестостерон и срцев ритам: зошто студиите не се согласуваат
Студиите не се согласуваат затоа што секоја гледа различен дел од истата крива. Кој ќе ги спореди насловите на оваа тема, ќе најде директни противречности, и тие се вистински, а не новинарска грешка. Анализа од UK Biobank на околу 180 000 мажи покажала дека мажите со вкупен тестостерон од 10,4 nmol/L (300 ng/dL) или повеќе имале помала веројатност да развијат атријална фибрилација од мажите под таа граница. Друга анализа на речиси 4 600 здрави мажи на возраст од 70 и повеќе години нашла спротивна слика на горниот крај: оние во двете највисоки петтини од распределбата на тестостеронот имале приближно двојно поголем ризик од средната група.
И двете може да бидат точни истовремено, ако кривата се свиткува. Под одредена точка ризикот расте; над одредена точка повторно расте; меѓу нив се израмнува. Токму таков облик опишува прегледот од 2026 година, и тоа објаснува зошто поединечните студии што гледаат само дел од опсегот доаѓаат до навидум спротивни заклучоци. За клиничката позадина прочитајте го водичот за низок тестостерон кај мажите и водичот за висок тестостерон кај мажите.
Лекувањето додава уште еден слој. Метаанализа што обединила 106 испитувања контролирани со плацебо не нашла јасен севкупен сигнал за атријална фибрилација при терапија со тестостерон, додека големо испитување дизајнирано токму за мерење на кардиоваскуларната безбедност забележало повеќе случаи на атријална фибрилација кај лекуваните мажи. Искрениот заклучок е дека сликата сè уште не е јасна, а регулаторите веќе го заострија текстот на упатствата за овие производи, како што е опишано во статијата за новите промени на FDA.
Што всушност мери резултатот за тестостерон
Дел од збунетоста доаѓа од самата анализа. Најголемиот дел од тестостеронот што кружи во крвта е врзан за протеини и не е биолошки достапен, па од иста епрувета може да се добијат три различни бројки што не значат исто. За биолошката основа отворете го водичот за анализата на тестостерон.
| Мерење | Што опфаќа | Зошто е важно тука |
|---|---|---|
| Вкупен тестостерон | Врзан и слободен хормон заедно; најчесто барана анализа | На оваа бројка се однесуваат вредностите од 10,4 nmol/L (300 ng/dL) и 12–19 nmol/L (350–550 ng/dL) од истражувањата |
| Слободен тестостерон | Само делот што не е врзан за протеин-носач | Може да изгледа нормален кога вкупниот е низок, или обратно, зависно од нивото на протеините-носачи |
| Биодостапен тестостерон | Слободниот хормон и делот што е слабо врзан | Понекогаш се бара кога првите две вредности не се совпаѓаат со клиничката слика |
Од ова произлегуваат две практични работи. Тестостеронот се менува во текот на денот и обично се зема наутро, а една ниска вредност најчесто се повторува пред да се донесе каков било заклучок. Референтните вредности се разликуваат и од лабораторија до лабораторија: во Македонија тестостеронот обично се изразува во nmol/L, а во американските написи во ng/dL, па споредувањето на Вашиот резултат со бројка од весник лесно може да Ве заведе. Секогаш читајте ја вредноста според опсегот отпечатен на Вашиот наод. За улогата на протеините-носачи отворете го објаснувањето за SHBG хормонот.
Што ова не го менува
Прегледот не менува ништо во лекувањето: тоа е збир на постојни студии, а не нов експеримент, и нема тежина на клиничка препорака. Во него никаде не пишува дека маж со тестостерон од 20,8 nmol/L (600 ng/dL) треба да се обиде да го намали, ниту дека некој на пропишана терапија треба да ја прекине или да ја менува дозата. Самите автори бараат внимателен избор на пациенти, цели во средината на опсегот наместо врвни вредности, стабилни облици на лекот и редовно следење, а сето тоа се одлуки на лекарот што ја води терапијата.
Вреди да се запамети и дека атријалната фибрилација има многу подобро потврдени причини од хормоните. Здравствените институции ги наведуваат возраста, високиот крвен притисок, дебелината, дијабетесот, срцевата слабост, хроничната бубрежна болест, зголемената функција на тироидната жлезда, апнеата во сон, пушењето и прекумерното пиење алкохол меѓу главните фактори, при што само високиот крвен притисок е поврзан со околу еден од пет случаи. Функцијата на тироидната жлезда особено често се проверува кога ќе се појави проблем со ритамот: прочитајте го објаснувањето за анализата на TSH. Важни се и електролитите, па лекарите често ги гледаат анализата на калиум во крвта и анализата на магнезиум во крвта заедно со испитувањето на ритамот. Некои нарушувања на ритамот се јавуваат и заедно со сосема друга болест, ситуација опишана во статијата за фибрилација и миелопролиферативна неоплазма.
Најнови научни сознанија
Освен самиот преглед, три неодамнешни наоди помагаат да се разбере дебатата, а секој е полесен за сфаќање кога ќе се преведе од јазикот на истражувањата.
Првиот доаѓа од дополнителна (post-hoc) анализа на големо испитување кај здрави постари мажи: истражувачите се вратиле на веќе собраните податоци и им поставиле ново прашање. Мажите во горните две петтини од распределбата на тестостеронот развиле неправилно чукање на срцето приближно двојно почесто од мажите во средната петтина, во период од околу четири и пол години. Што значи тоа за Вас: висок-нормален резултат кај постар маж не е автоматски смирувачки и е повод за разговор со лекарот, а не за загриженост.
Вториот доаѓа од многу голема популациона кохорта, група луѓе следени со години, комбинирана со генетски метод што ги користи наследените разлики за да ја испита причината, а не случајната поврзаност. Тука вкупен тестостерон под 10,4 nmol/L (300 ng/dL) одел заедно со послаба функција на горната лева комора на срцето (левата преткомора) и со повеќе атријална фибрилација, додека мажите на заместителна терапија имале почеста аритмија. Што значи тоа за Вас: вистински низок резултат не е само естетско прашање, а почнувањето терапија е одлука што има и срцева страна.
Третиот е лабораториско моделирање, а не податоци од пациенти. Истражувачите направиле компјутерска симулација на клетките што создаваат лузна во преткоморите, горните комори на срцето, и откриле дека тестостеронот изгледа го ублажува дел од тоа лузнење. Што значи тоа за Вас: ова дава веродостоен механизам зошто многу ниските нивоа би можеле да штетат, но симулацијата е хипотеза, а не доказ, и не е проверена кај луѓе.
Сигурноста на трите наоди е различна и ниту еден не е конечен одговор. Заедничката нишка е дека средината на опсегот изгледа побезбедна од двата краја, и дека тоа засега е прелиминарен заклучок што чека потврда.
Кога да разговарате со лекар
На лекар треба да Ве однесат симптомите, а не хормонскиот резултат. Медицинските институции ја опишуваат атријалната фибрилација како неправилно чукање на срцето што може да предизвика палпитации, треперење или силно удирање во градите, необичен недостиг на воздух, вртоглавица, непријатност во градите или изразен замор, и нагласуваат дека може да биде и сосема тивка и да се открие случајно на рутински електрокардиограм (ЕКГ).
- Закажете преглед кај Вашиот матичен лекар ако имате палпитации, пулс што се чини неправилен, нов недостиг на воздух при мал напор или необјаснив замор; тој ќе направи ЕКГ и, ако е потребно, ќе Ве упати на кардиолог со упат преку „Мој термин“.
- Побарајте итна помош на 112 или 194 при болка во градите, несвестица, тежок недостиг на воздух или ненадејна слабост или тешкотии во говорот, бидејќи тие можат да значат мозочен удар.
- Покренете го прашањето пред да почнете или да продолжите терапија со тестостерон ако имате аритмија, срцева слабост или силна семејна историја на атријална фибрилација.
- Прашајте што друго е проверено, бидејќи наодите за тироидната жлезда, бубрезите и електролитите се дел од стандардната проценка на ритамот; тој дел е објаснет во прегледот на бубрежните тестови.
Речник
| Поим | Значење |
|---|---|
| Атријална фибрилација (АФ) | Најчестата лекувана срцева аритмија, при која горните комори на срцето (преткоморите) чукаат брзо и неорганизирано наместо со правилен ритам. |
| Аритмија | Секое чукање на срцето што е пребрзо, пребавно или неправилно. |
| Вкупен тестостерон | Збир на тестостеронот врзан за протеини и слободниот тестостерон во примерокот крв; во Македонија обично се изразува во nmol/L, во САД во ng/dL. |
| Слободен тестостерон | Малиот дел од тестостеронот што не е врзан за протеин-носач и може да делува врз ткивата. |
| Однос во облик на U | Образец во кој ризикот е поголем и на ниската и на високата страна од мерењето, а најмал во средината. |
| Заместителна терапија со тестостерон | Пропишан тестостерон во облик на гел, инјекција или друг облик, кога недостигот е потврден. |
| Хипогонадизам | Потврден недостиг на тестостерон, дијагностициран врз основа на симптоми и повеќекратно ниски вредности во крвта. |
| Post-hoc анализа | Ново прашање поставено на податоци собрани за друга цел, поради што наодот е индикативен, а не дефинитивен. |
| Кохорта | Група луѓе следени со текот на времето за истражувачите да видат кој ќе развие одредена болест. |
| Електрокардиограм (ЕКГ) | Безболно снимање на електричната активност на срцето и анализата со која навистина се дијагностицира атријалната фибрилација. |
Најчесто поставувани прашања
Дали високиот тестостерон предизвикува атријална фибрилација?
Ниту една студија не покажала дека го предизвикува нарушувањето на ритамот. Податоците покажуваат поврзаност, и тоа само во дел од опсегот: кај постарите мажи, резултатите во највисоките петтини од распределбата оделе заедно со почеста нова атријална фибрилација. Поврзаноста не е причинска врска, а прегледот од 2026 година јасно кажува дека доказите остануваат неусогласени. Еден висок резултат кај маж без симптоми не е дијагноза за ништо.
Дали да побарам анализа на тестостерон за да го проверам срцето?
Не. Тестостеронот не е анализа за проверка на срцето и ниту една медицинска институција не ја препорачува за таа цел. Се бара кога има симптоми или знаци што упатуваат на хормонски проблем. Ако Ве загрижува срцевиот ритам, вистинското испитување е електрокардиограмот, а заедно со него обично се гледаат наодите за тироидната жлезда, бубрезите и електролитите.
Колку е нормален тестостерон кај маж?
Референтните вредности се разликуваат меѓу лабораториите и се менуваат со возраста, па резултатот треба да се чита според опсегот отпечатен на Вашиот наод, а не според бројка наведена на друго место. Нивоата постепено опаѓаат со годините, и вредност што е ниска за маж од 30 години може да биде сосема обична на 70. Најсигурна слика даваат повторени утрински примероци во иста лабораторија.
Земам терапија со тестостерон. Дали треба да ја прекинам поради овој преглед?
Не врз основа на еден преглед. Прекинувањето или менувањето на пропишаната терапија е медицинска одлука, а наглите промени имаат свои последици. Самите автори препорачуваат почесто следење и цели во средината на опсегот, а не прекин. Поставете го прашањето на лекарот што Ви ја пропишал терапијата, особено ако имате палпитации или аритмија во минатото.
Зошто различни статии тврдат спротивни работи за ова?
Затоа што обично опишуваат различни делови од истата крива или различни популации. Студиите насочени кон ниските вредности наоѓаат дека нискиот тестостерон оди со повеќе атријална фибрилација; студиите насочени кон постари мажи со високи вредности го наоѓаат обратното. Испитувањата на пропишана терапија отвораат трето прашање, различно од првите две. Моделот во облик на U е обид сето тоа да се собере на едно место.
Може ли анализа на крв да покаже дали имам неправилно чукање на срцето?
Не. Атријалната фибрилација се дијагностицира со електрокардиограм, кој ја снима електричната активност на срцето, а не со примерок крв. Анализите на крв служат за барање придонесувачки причини, како зголемена функција на тироидната жлезда, оштетување на бубрезите или нарушување на електролитите, и за водење на лекувањето откако дијагнозата ќе биде поставена.
Извори
- Maligireddy AR, Barua ST, Barua RS. Association of testosterone and testosterone replacement therapy with atrial fibrillation: an updated review. Journal of the Endocrine Society, 2026. https://doi.org/10.1210/jendso/bvag180
- Tran C, et al. Testosterone and the risk of incident atrial fibrillation in older men: further analysis of the ASPREE study. eClinicalMedicine, 2024. Запис за студијата
- Cho S, et al. Association of serum testosterone levels with left atrial size, function, and risk of atrial fibrillation in adult men: observational and Mendelian randomization analyses. European Heart Journal, 2024. Запис за студијата
- Corona G, et al. Cardiovascular safety of testosterone replacement therapy in men: an updated systematic review and meta-analysis. Expert Opinion on Drug Safety, 2024. Запис за студијата
- Khorasani N, Morotti S, Saucerman JJ, Dobrev D, Grandi E. Computational modeling identifies protective mechanisms of estrogen and testosterone against atrial fibrosis. American Journal of Physiology – Heart and Circulatory Physiology, 2026. https://doi.org/10.1152/ajpheart.00249.2026
- Centers for Disease Control and Prevention. About Atrial Fibrillation, 2024. cdc.gov
- MedlinePlus, National Library of Medicine. Testosterone Levels Test. medlineplus.gov
- Cleveland Clinic. Testosterone Test: What It Is, How It’s Done and Results. my.clevelandclinic.org
- Центар за управување со кризи. Единствен број за итни повици 112. cuk.gov.mk
- Закон за здравственото осигурување (матичен лекар, упат). Министерство за здравство. portal.mdt.gov.mk
Прочитајте и
- Машки хормони: што мери анализата
- LH хормон: како да ги читате резултатите
- Срцеви ензими: тропонин, BNP и CK
- BNP во крвта: што значат резултатите
- Тропонин: што значи висок резултат
Разберете ги Вашите лабораториски наоди со AI DiagMe
Една хормонска вредност сама по себе ретко одговара на прашањето што навистина го имате, а тоа е што значи таа бројка за Вас. AI DiagMe го чита лабораторискиот наод во целина и на едноставен јазик објаснува на што упатуваат вкупниот тестостерон, TSH, калиумот или бубрежните показатели, и кои наоди вреди да ги покренете со лекарот. Ви помага да ги разберете резултатите; не поставува дијагноза и не го заменува Вашиот лекар.
Прикачете ги Вашите наоди и добијте толкување за неколку минути
