ខ្វះវីតាមីន D៖ រោគសញ្ញា មូលហេតុ កម្រិតក្នុងឈាម និងការព្យាបាល

ខ្វះវីតាមីន D មានន័យថា រាងកាយរបស់អ្នកមិនមានវីតាមីន D គ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពកាល់ស្យូម និងផូស្វាត និងដើម្បីកសាងឆ្អឹងឱ្យរឹងមាំ។ គ្រូពេទ្យបញ្ជាក់ស្ថានភាពនេះដោយតេស្តឈាម 25-hydroxyvitamin D៖ អ្នកជំនាញភាគច្រើនចាត់ទុកកម្រិតក្រោម 20 ng/mL (50 nmol/L) ថាទាបពេក ហើយកម្រិតក្រោម 12 ng/mL (30 nmol/L) ថាខ្វះច្បាស់លាស់។ មនុស្សជាច្រើនគ្មានរោគសញ្ញាអ្វីទាល់តែសោះ ពេលមានរោគសញ្ញា វាច្រើនជាការអស់កម្លាំង ឈឺឆ្អឹង សាច់ដុំខ្សោយ ឈឺចុកចាប់ ឬរមួលក្រឡាញ់។

វីតាមីន D ទាបងាយព្យាបាល និងងាយបង្ការ ជាធម្មតាដោយថ្នាំបំប៉នវីតាមីន D3 និងកាល់ស្យូមគ្រប់គ្រាន់។ ទោះបីកម្ពុជាមានពន្លឺថ្ងៃពេញមួយឆ្នាំក៏ដោយ កង្វះវីតាមីន D នៅតែកើតមានញឹកញាប់ ជាពិសេសចំពោះស្ត្រី។ មគ្គុទ្ទេសក៍នេះពន្យល់ពីរោគសញ្ញា ក្រុមដែលមានហានិភ័យ កម្រិតថ្នាំព្យាបាល និងដែនកំណត់សុវត្ថិភាព។ ដើម្បីអានលទ្ធផលមន្ទីរពិសោធន៍របស់អ្នកមួយបន្ទាត់ម្ដងៗ សូមមើលមគ្គុទ្ទេសក៍ដាច់ដោយឡែករបស់យើងអំពីតេស្តឈាមវីតាមីន D (25-OH) និងរបៀបអានលទ្ធផល។

ចំណុចសំខាន់ៗ

• កង្វះវីតាមីន D កើតមានញឹកញាប់៖ នៅទូទាំងពិភពលោក មនុស្សប្រមាណ 1 ក្នុងចំណោម 6 នាក់មានកម្រិតក្រោម 12 ng/mL (30 nmol/L) ហើយស្ទើរតែពាក់កណ្ដាលមានកម្រិតក្រោម 20 ng/mL (50 nmol/L)។ នៅកម្ពុជា ការស្ទង់មតិជាតិឆ្នាំ 2014 បានរកឃើញថា ម្ដាយ 29% ខ្វះវីតាមីន D។
• រោគសញ្ញាច្រើនតែគ្មាន ឬមិនច្បាស់៖ អស់កម្លាំង ឈឺឆ្អឹង សាច់ដុំខ្សោយ ឈឺចុកចាប់ រមួលក្រឡាញ់ និងអារម្មណ៍ធ្លាក់ចុះ។ កង្វះធ្ងន់ធ្ងរ និងយូរ បង្កជំងឺឆ្អឹងទន់ (rickets) ចំពោះកុមារ និង osteomalacia (ឆ្អឹងទន់) ចំពោះមនុស្សពេញវ័យ។
• កត្តាហានិភ័យចម្បងគឺ ត្រូវពន្លឺថ្ងៃតិច ស្បែកខ្មៅ វ័យចំណាស់ ធាត់ ជំងឺពោះវៀនដែលរារាំងការស្រូបខ្លាញ់ ការវះកាត់សម្រកទម្ងន់ ជំងឺតម្រងនោម ឬថ្លើម និងថ្នាំមួយចំនួន។
• ការព្យាបាលងាយស្រួល៖ វីតាមីន D3 លេប តាមកម្រិតដែលគ្រូពេទ្យកំណត់ បន្ទាប់មកកម្រិតថែទាំទាបជាងនេះ។ ដែនកំណត់សុវត្ថិភាពខាងលើសម្រាប់ការប្រើដោយគ្មានការតាមដាន គឺ 4,000 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ។
• ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2024 Endocrine Society ណែនាំកុំធ្វើតេស្តវីតាមីន D ជាប្រចាំចំពោះមនុស្សពេញវ័យដែលមានសុខភាពល្អ ប៉ុន្តែស្នើឱ្យផ្ដល់ថ្នាំបំប៉នដោយមិនចាំបាច់ធ្វើតេស្ត ដល់កុមារ មនុស្សពេញវ័យអាយុ 75 ឆ្នាំឡើងទៅ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងមនុស្សពេញវ័យដែលត្រៀមកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែមហានិភ័យខ្ពស់។

តើកង្វះវីតាមីន D ជាអ្វី?

កង្វះវីតាមីន D គឺជាស្ថានភាពដែលកម្រិតវីតាមីន D ក្នុងរាងកាយទាបពេក ដើម្បីជួយស្រូបកាល់ស្យូមបានគ្រប់គ្រាន់។ វីតាមីន D គឺជាវីតាមីនរលាយក្នុងខ្លាញ់ ដែលធ្វើការស្រដៀងនឹងអរម៉ូន។ ស្បែករបស់អ្នកផលិតវា នៅពេលពន្លឺអ៊ុលត្រាវីយូឡេ B (UVB) ប៉ះស្បែក ហើយបរិមាណតិចជាងនេះមកពីអាហារ និងថ្នាំបំប៉ន។ ថ្លើមបំប្លែងវាទៅជា 25-hydroxyvitamin D ដែលជាទម្រង់ស្តុកដែលវាស់លើលទ្ធផលមន្ទីរពិសោធន៍ ហើយតម្រងនោមបំប្លែងផ្នែកមួយនៃវាទៅជា calcitriol ដែលជាអរម៉ូនសកម្ម។ Calcitriol ធ្វើសកម្មភាពដោយបើកអ្នកទទួលវីតាមីន D នៅក្នុងពោះវៀន ឆ្អឹង តម្រងនោម និងជាលិកាជាច្រើនទៀត។

តួនាទីចម្បងរបស់វាគឺ ជួយពោះវៀនស្រូបយកកាល់ស្យូម។ MedlinePlus ពន្យល់ថា នៅពេលអ្នកស្រូបកាល់ស្យូមមិនគ្រប់គ្រាន់ ដោយសារវីតាមីន D ទាប ការបង្កើតឆ្អឹង និងជាលិកាឆ្អឹងរងផលប៉ះពាល់។

តើវីតាមីន D ទាបកើតមានញឹកញាប់ប៉ុណ្ណា?

វីតាមីន D ទាបកើតមានញឹកញាប់ណាស់ ទាំងនៅលើពិភពលោក និងនៅកម្ពុជា។ ការវិភាគរួមឆ្នាំ 2023 លើការសិក្សា 308 ដែលគ្របដណ្ដប់មនុស្ស 7.9 លាននាក់ ក្នុង 81 ប្រទេស បានរកឃើញថា 15.7% មានកម្រិតក្រោម 30 nmol/L (12 ng/mL) 47.9% ក្រោម 50 nmol/L (20 ng/mL) និង 76.6% ក្រោម 75 nmol/L (30 ng/mL)។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក តួលេខប្រែប្រួលខ្លាំងតាមកម្រិតកាត់ដែលប្រើ៖ ការពិនិត្យឡើងវិញឆ្នាំ 2025 ដកស្រង់ 2.6% នៃជនជាតិអាមេរិកមានកម្រិតក្រោម 25 nmol/L (10 ng/mL) ខណៈ Cleveland Clinic ប៉ាន់ស្មានថា មនុស្សពេញវ័យអាមេរិកប្រមាណ 35% ខ្វះ ដោយប្រើកម្រិតកាត់ខ្ពស់ជាងនេះ។

នៅកម្ពុជា ការស្ទង់មតិជាតិឆ្នាំ 2014 ដែលភ្ជាប់ជាមួយការស្ទង់មតិប្រជាសាស្ត្រ និងសុខភាពកម្ពុជា (CDHS) បានរកឃើញកម្រិតមធ្យម (median) 64.9 nmol/L ចំពោះម្ដាយ និង 91.1 nmol/L ចំពោះកុមារ។ ម្ដាយ 64.6% និងកុមារ 34.8% មានវីតាមីន D មិនគ្រប់គ្រាន់ ឬខ្វះ (ក្រោម 75 nmol/L) ហើយម្ដាយ 29% ខ្វះ (50 nmol/L ឬទាបជាងនេះ)។ កុមាររស់នៅទីក្រុងមានអត្រាមិនគ្រប់គ្រាន់ខ្ពស់ជាងកុមារនៅជនបទ 43%។ អ្នកនិពន្ធលើកឡើងពីការជៀសវាងពន្លឺថ្ងៃ ការធ្វើការក្នុងអគារកាន់តែច្រើន និងការធ្វើដំណើរដោយបិទបាំងខ្លួន ជាមូលហេតុមួយផ្នែក (Smith et al., Nutrients 2016)។

មូលហេតុ និងកត្តាហានិភ័យនៃកង្វះវីតាមីន D

Cleveland Clinic សង្ខេបមូលហេតុចម្បងពីរនៃកង្វះវីតាមីន D៖ ទទួលវីតាមីន D មិនគ្រប់គ្រាន់ពីពន្លឺថ្ងៃ និងអាហារ និងរាងកាយដែលមិនអាចស្រូបយក ឬប្រើវាបានត្រឹមត្រូវ។

ត្រូវពន្លឺថ្ងៃតិចពេក

អ្នកដែលរស់នៅឆ្ងាយពីខ្សែអេក្វាទ័រ នៅតែក្នុងផ្ទះ ធ្វើការក្នុងអគារពេលថ្ងៃ មិនអាចចេញពីផ្ទះ ឬរស់នៅមណ្ឌលថែទាំ ពាក់សម្លៀកបំពាក់បិទបាំងស្បែកភាគច្រើន ឬប្រើឡេការពារពន្លឺថ្ងៃខ្លាំងណាស់ ផលិតវីតាមីន D បានតិចជាង។ នៅប្រទេសដែលមានរដូវរងា កម្រិតទាបជាងនៅរដូវរងា និងនិទាឃរដូវ។ USPSTF កត់សម្គាល់ថា ការប៉ះពាល់ UVB តិច ឬគ្មាន ដូចជាដោយសាររដូវរងា រយៈទទឹងខ្ពស់ ឬការជៀសវាងពន្លឺថ្ងៃ ទាក់ទងនឹងកម្រិតទាប។ នៅកម្ពុជា កត្តាចម្បងគឺការជៀសវាងពន្លឺថ្ងៃ៖ ការធ្វើការក្នុងការិយាល័យ ឬរោងចក្រ ការពាក់អាវដៃវែង ស្រោមដៃ និងមួក ឬការប្រើឡេការពារពន្លឺថ្ងៃ ដើម្បីរក្សាស្បែកស។

ស្បែកខ្មៅ

មេឡានីនធ្វើការដូចឡេការពារពន្លឺថ្ងៃធម្មជាតិ៖ វាស្រូបពន្លឺ UVB ហើយកាត់បន្ថយបរិមាណវីតាមីន D ដែលស្បែកអាចផលិតបាន។ ហេតុនេះ អ្នកដែលមានស្បែកខ្មៅត្រូវការពន្លឺថ្ងៃច្រើនជាង ដើម្បីផលិតបរិមាណដូចគ្នា ហើយវីតាមីន D ទាបកើតមានញឹកញាប់ជាងក្នុងក្រុមនេះ ជាពិសេសនៅរដូវរងា។ MedlinePlus កត់សម្គាល់ថា កម្រិតទាបកើតញឹកញាប់ជាងចំពោះកុមារអាមេរិកដើមកំណើតអាហ្វ្រិកនៅរដូវរងា និងចំពោះទារកដែលបំបៅតែទឹកដោះម្ដាយ។

វ័យចំណាស់

ស្បែកផលិតវីតាមីន D បានតិចទៅៗតាមអាយុ ចំណង់អាហារច្រើនថយចុះ ហើយមនុស្សចេញក្រៅតិចជាងមុន។ ការពិនិត្យឡើងវិញឆ្នាំ 2025 ប៉ាន់ស្មានថា មនុស្សចាស់ប្រមាណ 60% នៅទូទាំងពិភពលោក មានកម្រិតក្រោម 50 nmol/L (20 ng/mL)។

ភាពធាត់ និងការវះកាត់សម្រកទម្ងន់

វីតាមីន D ត្រូវបានស្តុកក្នុងជាលិកាខ្លាញ់ ដូច្នេះវាចរាចរក្នុងឈាមតិចជាង។ USPSTF រាយការណ៍ថា អ្នកធាត់មានហានិភ័យខ្វះវីតាមីន D ខ្ពស់ជាង 1.3 ទៅ 2 ដង។ ជាញឹកញាប់ត្រូវការកម្រិតថ្នាំខ្ពស់ជាង ដើម្បីឈានដល់កម្រិតដូចគ្នា ហើយទំនាក់ទំនងរវាងវីតាមីន D និងខ្លាញ់ពោះ គឺជាប្រធានបទស្រាវជ្រាវសកម្ម។ ការវះកាត់ gastric bypass និងការវះកាត់សម្រកទម្ងន់ផ្សេងទៀត កាត់បន្ថយការស្រូបយក ហើយ Cleveland Clinic កត់សម្គាល់ថា មនុស្សភាគច្រើនត្រូវការថ្នាំបំប៉នវីតាមីន D ពេញមួយជីវិតក្រោយការវះកាត់ទាំងនេះ។

ជំងឺពោះវៀន ថ្លើម និងតម្រងនោម

ដោយសារវីតាមីន D ត្រូវបានស្រូបយកជាមួយខ្លាញ់ ស្ថានភាពដែលរំខានការស្រូបខ្លាញ់ធ្វើឱ្យវាធ្លាក់ចុះ៖ ជំងឺ celiac ជំងឺ Crohn ជំងឺរលាកពោះវៀនធំ ulcerative colitis និង cystic fibrosis។ ជំងឺថ្លើមធ្វើឱ្យជំហានបំប្លែងទីមួយយឺត ហើយជំងឺតម្រងនោមរ៉ាំរ៉ៃធ្វើឱ្យជំហានទីពីរយឺត ដូច្នេះអរម៉ូនសកម្មខ្វះ ទោះបីការទទួលទានធម្មតាក៏ដោយ។

ថ្នាំដែលបន្ថយវីតាមីន D

ថ្នាំខ្លះពន្លឿនការបំបែកវីតាមីន D ឬរារាំងការស្រូបយករបស់វា។ Cleveland Clinic និង MedlinePlus រាយ៖

• glucocorticoid (ស្តេរ៉ូអ៊ីត ដូចជា prednisone)
• ថ្នាំប្រឆាំងការប្រកាច់ (ដូចជា phenytoin និង phenobarbital)
• rifampin (rifampicin) ដែលជាអង់ទីប៊ីយោទិចសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺរបេង ដែលនៅតែកើតមានញឹកញាប់នៅកម្ពុជា៖ ប្រសិនបើអ្នកកំពុងព្យាបាលរបេង សូមសួរគ្រូពេទ្យថាតើអ្នកត្រូវការពិនិត្យវីតាមីន D ឬទេ
• ថ្នាំភ្ជាប់កូឡេស្តេរ៉ុល (cholestyramine, colestipol)
• orlistat ដែលជាថ្នាំសម្រកទម្ងន់ និងថ្នាំបញ្ចុះលាមក។

រោគសញ្ញាខ្វះវីតាមីន D៖ សញ្ញានៃវីតាមីន D ទាប

វីតាមីន D ទាបច្រើនតែស្ងាត់។ Cleveland Clinic សង្កត់ធ្ងន់ថា អ្នកប្រហែលជាគ្មានសញ្ញា ឬរោគសញ្ញាអ្វីទាល់តែសោះ ជាពិសេសពេលកង្វះស្រាល។ នៅពេលមានរោគសញ្ញា មនុស្សពេញវ័យអាចកត់សម្គាល់៖

• ការអស់កម្លាំង
• ឈឺឆ្អឹង ច្រើននៅត្រគាក ចង្កេះ អាងត្រគាក ឬជើង
• សាច់ដុំខ្សោយ ឈឺចុកចាប់ ឬរមួលក្រឡាញ់ ពិបាកឡើងជណ្ដើរ ឬក្រោកពីកៅអី
• ការប្រែប្រួលអារម្មណ៍ ដូចជាការធ្លាក់ទឹកចិត្ត។

សញ្ញាទាំងនេះមិនជាក់លាក់ទេ ដូច្នេះមានតែតេស្តឈាមប៉ុណ្ណោះដែលអាចបញ្ជាក់វីតាមីន D ទាបបាន។ អារម្មណ៍ធ្លាក់ចុះគួរតែត្រូវវាយតម្លៃដាច់ដោយឡែក៖ សូមអានបន្ថែមអំពីរោគសញ្ញា និងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត។

កាល់ស្យូមទាប៖ ស្រៀវ រមួលក្រឡាញ់ និងញ័រសាច់ដុំ

នៅពេលកង្វះធ្ងន់ធ្ងរ និងយូរ ពោះវៀនស្រូបកាល់ស្យូមតិចពេក ហើយកាល់ស្យូមក្នុងឈាមអាចធ្លាក់ចុះ (hypocalcemia)។ MedlinePlus ពិពណ៌នាសញ្ញាកាល់ស្យូមទាបថា រមួលក្រឡាញ់ ប្រកាច់ ឬរឹងសាច់ដុំ ស្រៀវនៅបបូរមាត់ អណ្ដាត ម្រាមដៃ និងជើង និងចង្វាក់បេះដូងមិនទៀងទាត់ ការប្រកាច់អាចកើតឡើងពេលកាល់ស្យូមទាបខ្លាំង។ ការរមួលសាច់ដុំធ្ងន់ធ្ងរហៅថា tetany។ តេស្តកាល់ស្យូមក្នុងឈាម គឺជាការពិនិត្យសំខាន់ពេលរោគសញ្ញាទាំងនេះលេចឡើង។

សញ្ញាចំពោះកុមារ

ចំពោះកុមារ កង្វះធ្ងន់ធ្ងរបង្កជំងឺ rickets៖ ឈឺឆ្អឹង សាច់ដុំខ្សោយ លូតលាស់ និងដុះធ្មេញយឺត និងឆ្អឹងខូចទ្រង់ទ្រាយ ដូចជាជើងកោង ឬដុំៗតាមបណ្ដោយឆ្អឹងជំនីរ។ កង្វះស្រាលអាចគ្រាន់តែបង្កឱ្យសាច់ដុំខ្សោយ ឈឺ ឬចុកចាប់។

តើមានអ្វីកើតឡើងប្រសិនបើវីតាមីន D ទាប? ផលប៉ះពាល់សុខភាព

ការឆ្លើយតបរបស់ក្រពេញប៉ារ៉ាទីរ៉ូអ៊ីត និងការបាត់បង់ឆ្អឹង

នៅពេលការស្រូបកាល់ស្យូមធ្លាក់ចុះ ក្រពេញប៉ារ៉ាទីរ៉ូអ៊ីតបញ្ចេញអរម៉ូនប៉ារ៉ាទីរ៉ូអ៊ីត (PTH) កាន់តែច្រើន។ វារក្សាកាល់ស្យូមក្នុងឈាមឱ្យធម្មតា ដោយទាញកាល់ស្យូមចេញពីឆ្អឹង ដែលជាស្ថានភាពហៅថា secondary hyperparathyroidism។ យូរៗទៅ ឆ្អឹងក្លាយជាស្ដើង និងខ្សោយ។ លទ្ធផលខ្ពស់លើតេស្តឈាម PTH ក្បែរកម្រិតវីតាមីន D ទាប គឺជាសញ្ញាធម្មតាបង្ហាញថា កង្វះនេះកំពុងប៉ះពាល់រាងកាយរបស់អ្នក។

Osteomalacia ចំពោះមនុស្សពេញវ័យ

Osteomalacia មានន័យថាឆ្អឹងទន់៖ គ្រោងឆ្អឹងនៅមាន ប៉ុន្តែមិនមានរ៉ែគ្រប់គ្រាន់។ MedlinePlus រាយការបាក់ឆ្អឹងដោយគ្មានរបួសធ្ងន់ សាច់ដុំខ្សោយ និងឈឺឆ្អឹងរាលដាល ជាពិសេសនៅត្រគាក។ តេស្តឈាមច្រើនបង្ហាញអាល់កាឡាំងផូស្វាតាស (ALP) ខ្ពស់ PTH ខ្ពស់ ហើយពេលខ្លះកាល់ស្យូមទាប ឬផូស្វ័រទាប។ លើការវាស់ដង់ស៊ីតេឆ្អឹង osteomalacia អាចមើលទៅដូចជំងឺពុកឆ្អឹង។ ជាមួយការព្យាបាល ការជាសះស្បើយគួរកើតឡើងក្នុងរយៈពេល 6 ខែ។

ជំងឺ rickets ចំពោះកុមារ

Rickets គឺជាទម្រង់កុមារភាព ដែលកើតឡើងមុនការលូតលាស់ឆ្អឹងបញ្ចប់។ MedlinePlus កត់សម្គាល់ថា វាកម្រកើតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយទំនងកើតបំផុតចន្លោះអាយុ 6 ទៅ 24 ខែ ឬពេលលូតលាស់លឿន។ ទារកដែលបំបៅតែទឹកដោះម្ដាយ ហើយមិនទទួលថ្នាំបំប៉ន មានហានិភ័យ ព្រោះទឹកដោះម្ដាយមានវីតាមីន D តិច។ ការឯកភាពរួមសកលលើជំងឺ rickets ដោយសារអាហារូបត្ថម្ភ ហៅ rickets និង osteomalacia ថាជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈដែលអាចបង្ការបាន។

ការដួល និងការបាក់ឆ្អឹង

វីតាមីន D ទាបធ្វើឱ្យសាច់ដុំខ្សោយ ក៏ដូចជាឆ្អឹងដែរ។ ការពិនិត្យឡើងវិញកត់សម្គាល់ថា ថ្នាំបំប៉នអាចកាត់បន្ថយការដួលចំពោះមនុស្សចាស់ដែលខ្វះ។ ចំពោះអ្នកដែលមិនខ្វះ រូបភាពខុសគ្នា៖ ក្នុងការសាកល្បង VITAL ការលេប 2,000 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ មិនបានកាត់បន្ថយការបាក់ឆ្អឹងទេ ចំពោះមនុស្សពេញវ័យអាមេរិកជាទូទៅមានសុខភាពល្អ ច្រើនជាង 25,000 នាក់ អាយុ 50 ឆ្នាំឡើងទៅ។

តើកង្វះវីតាមីន D ត្រូវធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យយ៉ាងដូចម្ដេច?

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យផ្អែកលើតេស្ត 25-hydroxyvitamin D ដែល MedlinePlus ហៅថាជាវិធីត្រឹមត្រូវបំផុតដើម្បីវាស់បរិមាណវីតាមីន D ក្នុងរាងកាយ។ ជាធម្មតាមិនចាំបាច់តមអាហារទេ។ នៅកម្ពុជា តេស្តនេះ (Vitamin D 25-hydroxy) មាននៅក្នុងកាតាឡុករបស់មន្ទីរពិសោធន៍ជីវវេជ្ជសាស្ត្រនៃវិទ្យាស្ថានប៉ាស្ទ័រកម្ពុជា ដោយលទ្ធផលចេញក្នុងរយៈពេល 1 ថ្ងៃ (Catalog 2026)។ ការធ្វើតេស្តមានប្រយោជន៍ជាចម្បងនៅពេលអ្នកមានរោគសញ្ញា ជំងឺឆ្អឹង ឬកត្តាហានិភ័យច្បាស់លាស់ ដូចជាការស្រូបយកមិនល្អ ការវះកាត់សម្រកទម្ងន់ ជំងឺតម្រងនោម ឬថ្លើម ជំងឺពុកឆ្អឹង ឬថ្នាំដូចជា phenytoin។

នៅឆ្នាំ 2021 ក្រុមការងារ US Preventive Services Task Force (USPSTF) សន្និដ្ឋានថា ភស្តុតាងមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីណែនាំ ឬប្រឆាំងនឹងការពិនិត្យមនុស្សពេញវ័យដែលគ្មានរោគសញ្ញាទេ (សេចក្ដីថ្លែង «I»)។ សេចក្ដីណែនាំ Endocrine Society ឆ្នាំ 2024 ទៅឆ្ងាយជាងនេះ ហើយស្នើកុំធ្វើតេស្តជាប្រចាំចំពោះមនុស្សពេញវ័យមានសុខភាពល្អ រួមទាំងអ្នកធាត់ ឬស្បែកខ្មៅ ព្រោះគ្មានការសាកល្បងណាបានបង្ហាញថាការធ្វើតេស្តធ្វើឱ្យលទ្ធផលសុខភាពប្រសើរឡើងទេ។ មគ្គុទ្ទេសក៍តេស្តឈាមវីតាមីន របស់យើងពន្យល់ពីរបៀបដែលវីតាមីន D ច្រើនត្រូវបានពិនិត្យរួមជាមួយ B12 និងអាស៊ីតហ្វូលិក។

កម្រិតវីតាមីន D៖ កម្រិតកាត់នៃកង្វះ និងភាពមិនគ្រប់គ្រាន់

វិទ្យាស្ថានវេជ្ជសាស្ត្រ (Institute of Medicine ឥឡូវ National Academies, IOM/NAM) បានកំណត់គោលដៅការទទួលទាន ដើម្បីឱ្យមនុស្ស 97.5% ឈានដល់យ៉ាងហោចណាស់ 20 ng/mL (50 nmol/L)។ សេចក្ដីណែនាំ Endocrine Society ឆ្នាំ 2011 បានប្រើប្រភេទខ្ពស់ជាងនេះ ដែលមន្ទីរពិសោធន៍ជាច្រើននៅតែបោះពុម្ព ប៉ុន្តែការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពឆ្នាំ 2024 លែងគាំទ្រកម្រិតគោលដៅណាមួយទៀតហើយ។ ដើម្បីបំប្លែង 1 ng/mL ស្មើ 2.5 nmol/L។ តារាងខ្លីនេះជួយអ្នកកំណត់ទីតាំងលទ្ធផល សម្រាប់ការបកស្រាយពេញលេញ សូមប្រើមគ្គុទ្ទេសក៍តេស្តវីតាមីន D ដែលភ្ជាប់នៅខាងលើទំព័រនេះ។

កម្រិត 25(OH)D (ng/mL)	ឯកតា SI	ការបកស្រាយរបស់ IOM/NAM និង MedlinePlus	មាត្រដ្ឋានមន្ទីរពិសោធន៍ទូទៅ (ប្រភេទ Endocrine Society ឆ្នាំ 2011)
ក្រោម 12 ng/mL	ក្រោម 30 nmol/L	ទាបពេកសម្រាប់ឆ្អឹង និងសុខភាពទូទៅ (កង្វះ)	កង្វះ (ច្រើនហៅថាធ្ងន់ធ្ងរ)
12 ដល់ 19 ng/mL	30 ដល់ 49 nmol/L	ប្រហែលទាបពេកសម្រាប់មនុស្សខ្លះ	កង្វះ
20 ដល់ 29 ng/mL	50 ដល់ 74 nmol/L	គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់មនុស្សភាគច្រើន	មិនគ្រប់គ្រាន់
30 ដល់ 50 ng/mL	75 ដល់ 125 nmol/L	គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់មនុស្សភាគច្រើន	គ្រប់គ្រាន់
លើស 50 ng/mL	លើស 125 nmol/L	ប្រហែលខ្ពស់ពេក មិនបានបង្ហាញប្រយោជន៍បន្ថែមទេ	លើស 100 ng/mL (250 nmol/L)៖ លើស លើស 150 ng/mL (375 nmol/L)៖ ពុល

មន្ទីរពិសោធន៍អាចប្រើកម្រិតខុសគ្នាបន្តិច ដូច្នេះសូមប្រៀបធៀបលទ្ធផលរបស់អ្នកជានិច្ច ជាមួយកម្រិតយោងដែលបោះពុម្ពលើលទ្ធផលរបស់អ្នកផ្ទាល់ ព្រោះកម្រិតនោះជាកម្រិតដែលត្រូវយក។ ចំណាំ៖ ការសិក្សានៅកម្ពុជាឆ្នាំ 2014 ប្រើកម្រិតកាត់ Endocrine Society (50 nmol/L ឬទាបជាងនេះ = កង្វះ)។

ការព្យាបាលកង្វះវីតាមីន D

ការព្យាបាលមានគោលដៅបង្កើនកម្រិតរបស់អ្នក បន្ទាប់មករក្សាវាឱ្យនៅដដែល។ សេចក្ដីណែនាំ Endocrine Society ឆ្នាំ 2011 ណែនាំវីតាមីន D2 ឬ D3 សម្រាប់អ្នកជំងឺដែលខ្វះ ហើយសព្វថ្ងៃគ្រូពេទ្យភាគច្រើនចាប់ផ្ដើមដោយវីតាមីន D3។

វីតាមីន D2 ឬ D3?

វីតាមីន D2 (ergocalciferol) មកពីរុក្ខជាតិ និងផ្សិត វីតាមីន D3 (cholecalciferol) គឺជាទម្រង់ដែលស្បែករបស់អ្នកផលិត ហើយមាននៅក្នុងអាហារពីសត្វ។ ការវិភាគរួមនៃការសាកល្បងចៃដន្យ បានរកឃើញថា D3 បង្កើនកម្រិតក្នុងឈាមបានច្រើនជាង D2 ជាពិសេសពេលផ្ដល់ជាដូសធំៗ ឃ្លាតៗគ្នា ភាពខុសគ្នានេះថយចុះពេលលេបប្រចាំថ្ងៃ។ Cleveland Clinic កត់សម្គាល់ថា នៅសហរដ្ឋអាមេរិក D2 ត្រូវការវេជ្ជបញ្ជា ចំណែក D3 លក់ដោយគ្មានវេជ្ជបញ្ជា។

កម្រិតថ្នាំបំពេញធម្មតា

គ្មានកាលវិភាគផ្លូវការតែមួយទេ ហើយគ្រូពេទ្យរបស់អ្នកនឹងជ្រើសរើសកម្រិតថ្នាំតាមកម្រិតវីតាមីន D ទម្ងន់ សុខភាពពោះវៀន និងមុខងារតម្រងនោមរបស់អ្នក។ ការពិនិត្យឡើងវិញថ្មីៗពិពណ៌នាវិធីទូទៅទាំងនេះសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ៖

• ការបំពេញប្រចាំថ្ងៃ៖ វីតាមីន D3 ប្រមាណ 4,000 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ ឬបរិមាណសរុបដូចគ្នាផ្ដល់ប្រចាំសប្ដាហ៍ ឬប្រចាំខែ
• វគ្គផ្ទុក (loading) នៅពេលត្រូវការកែតម្រូវលឿន៖ 25,000 ដល់ 50,000 IU ម្ដងក្នុងមួយសប្ដាហ៍ រយៈពេល 4 ដល់ 6 សប្ដាហ៍
• ការថែទាំបន្ទាប់៖ រហូតដល់ 2,000 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ (ច្រើន 800 ដល់ 2,000 IU) ដើម្បីកុំឱ្យកង្វះត្រឡប់មកវិញ។

ជាការណែនាំប្រហាក់ប្រហែល 100 IU បន្ថែមក្នុងមួយថ្ងៃ បង្កើនកម្រិតក្នុងឈាមប្រមាណ 1 ng/mL (2.5 nmol/L) ដូច្នេះ 2,000 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ បន្ថែមប្រមាណ 20 ng/mL ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែ។ ក្នុងការសិក្សាមួយលើមនុស្សពេញវ័យដែលខ្វះ ដែលចាប់ផ្ដើមនៅប្រមាណ 13.5 ng/mL កាលវិភាគកម្រិតខ្ពស់បាននាំ 93% នៃពួកគេឱ្យលើស 30 ng/mL នៅសប្ដាហ៍ទី 4។

សេចក្ដីណែនាំ Endocrine Society ឆ្នាំ 2024 ចូលចិត្តកម្រិតទាបប្រចាំថ្ងៃ ជាជាងដូសធំៗម្ដងម្កាល សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យអាយុ 50 ឆ្នាំឡើងទៅដែលត្រូវការវីតាមីន D។ អ្នកធាត់ អ្នកស្រូបយកមិនល្អ ឬអ្នកដែលវះកាត់សម្រកទម្ងន់ ច្រើនត្រូវការកម្រិតខ្ពស់ជាង ហើយអ្នកមានជំងឺតម្រងនោម ឬថ្លើមធ្ងន់ធ្ងរ អាចត្រូវការទម្រង់សកម្ម ដូចជា calcitriol ដែលចេញវេជ្ជបញ្ជា និងតាមដានដោយគ្រូពេទ្យឯកទេស។

កាល់ស្យូម ម៉ាញេស្យូម និងការតាមដាន

វីតាមីន D ធ្វើការជាមួយកាល់ស្យូម ដូច្នេះគ្រូពេទ្យនឹងពិនិត្យថាអ្នកទទួលបានគ្រប់គ្រាន់ពីអាហារ (700 ដល់ 1,300 mg ក្នុងមួយថ្ងៃ តាមអាយុ យោងតាម IOM)។ ម៉ាញេស្យូមច្រើនត្រូវពិនិត្យក្នុងពេលតែមួយ ព្រោះម៉ាញេស្យូមទាបក៏បង្ករមួលក្រឡាញ់ដែរ៖ សូមអានបន្ថែមអំពីកម្រិតម៉ាញេស្យូមក្នុងឈាម។ នៅពេលកង្វះបានបង្ករោគសញ្ញា តេស្ត 25(OH)D ម្ដងទៀតជាមួយកាល់ស្យូម និងផូស្វ័រ បញ្ជាក់ថាការព្យាបាលមានប្រសិទ្ធភាព ហើយកាល់ស្យូមគួរពិនិត្យពេលប្រើកម្រិតខ្ពស់។

ឆ្ងល់អំពីទម្លាប់លេបកម្រិតខ្ពស់ដែលពេញនិយមមែនទេ? ការវិភាគព័ត៌មានរបស់យើងអំពីការលេបវីតាមីន D 5,000 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ ពន្យល់ពីមូលហេតុដែលកម្រិតនេះលើសដែនកំណត់សុវត្ថិភាពខាងលើ។

តើអ្នកត្រូវការវីតាមីន D ប៉ុន្មាន? ការបង្ការ

បរិមាណដែលណែនាំក្នុងរបបអាហារ (RDA) របស់ IOM/NAM ដែល MedlinePlus រាយ សន្មតថាត្រូវពន្លឺថ្ងៃតិចបំផុត៖

• ទារក 0 ដល់ 12 ខែ៖ 400 IU (10 mcg) ក្នុងមួយថ្ងៃ
• កុមារ និងមនុស្សពេញវ័យ 1 ដល់ 70 ឆ្នាំ រួមទាំងពេលមានផ្ទៃពោះ និងបំបៅដោះ៖ 600 IU (15 mcg) ក្នុងមួយថ្ងៃ
• មនុស្សពេញវ័យអាយុលើស 70 ឆ្នាំ៖ 800 IU (20 mcg) ក្នុងមួយថ្ងៃ។

Bone Health and Osteoporosis Foundation ស្នើ 800 ដល់ 1,000 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ ចាប់ពីអាយុ 50 ឆ្នាំ។ មួយមីក្រូក្រាមស្មើ 40 IU។

អាហារសម្រាប់កង្វះវីតាមីន D៖ គួរញ៉ាំអ្វី

អាហារតិចតួចណាស់ដែលមានវីតាមីន D ដោយធម្មជាតិ ដូច្នេះអាហារតែមួយមុខកម្រកែកង្វះបាន ប៉ុន្តែវាជួយបង្ការ។ ប្រភពល្អៗរួមមាន៖

• ត្រីមានខ្លាញ់ ដូចជាត្រី salmon ត្រីធូណា ត្រី mackerel និងត្រីសាឌីន និងប្រេងថ្លើមត្រី cod
• លឿងស៊ុត ថ្លើមគោ និងឈីស (បរិមាណតិច)
• ផ្សិត ជាពិសេសផ្សិតដែលត្រូវពន្លឺអ៊ុលត្រាវីយូឡេ ឬហាលថ្ងៃ
• អាហារដែលបន្ថែមវីតាមីន D៖ ទឹកដោះគោ ធញ្ញជាតិពេលព្រឹក ទឹកសណ្ដែក ទឹកដោះគោជូរ ឬម៉ាហ្គារីនមួយចំនួន។ សូមពិនិត្យស្លាកសញ្ញា ព្រោះមិនមែនគ្រប់ផលិតផលទាំងអស់មានបន្ថែមទេ។

ការហាលថ្ងៃ

ការហាលថ្ងៃលើស្បែកទទេប៉ុន្មាននាទី អាចគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់តម្រូវការប្រចាំថ្ងៃចំពោះមនុស្សខ្លះ ប៉ុន្តែវាប្រែប្រួលតាមពណ៌ស្បែក រដូវ រយៈទទឹង និងអាយុ។ ដោយសារការហាលថ្ងៃបង្កើនហានិភ័យមហារីកស្បែក MedlinePlus មិនណែនាំឱ្យហាលថ្ងៃដោយគ្មានឡេការពារលើសពីប៉ុន្មាននាទីទេ។ អ្នកមិនអាចពុលវីតាមីន D ដោយសារពន្លឺថ្ងៃបានទេ។

ក្រុមមនុស្សពិសេស

ទារក និងទារកបំបៅដោះម្ដាយ

American Academy of Pediatrics ណែនាំឱ្យទារកទាំងអស់ រួមទាំងទារកដែលបំបៅតែទឹកដោះម្ដាយ ទទួលវីតាមីន D យ៉ាងហោចណាស់ 400 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ ចាប់ផ្ដើមភ្លាមៗក្រោយកើត។ ទឹកដោះគោម្សៅសម្រាប់ទារកមានបន្ថែមវីតាមីន D ប៉ុន្តែទារកដែលបំបៅទឹកដោះម្ដាយទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែក ជាធម្មតាត្រូវការថ្នាំដំណក់។ ការបំបៅដោះម្ដាយនៅតែជាជម្រើសល្អបំផុត៖ សូមសួរគ្រូពេទ្យកុមារអំពីថ្នាំដំណក់វីតាមីន D។

កុមារ និងយុវវ័យ

សេចក្ដីណែនាំ Endocrine Society ឆ្នាំ 2024 ស្នើឱ្យផ្ដល់ថ្នាំបំប៉នវីតាមីន D ដោយមិនចាំបាច់ធ្វើតេស្ត ដល់អ្នកដែលមានអាយុ 1 ដល់ 18 ឆ្នាំទាំងអស់ ដើម្បីបង្ការ rickets និងអាចកាត់បន្ថយការឆ្លងមេរោគផ្លូវដង្ហើម។

ពេលមានផ្ទៃពោះ

សេចក្ដីណែនាំដដែលស្នើថ្នាំបំប៉នពេលមានផ្ទៃពោះ ព្រោះវាអាចកាត់បន្ថយហានិភ័យ preeclampsia ការរលូតកូនពេលកើត កើតមិនគ្រប់ខែ ទារកតូច និងការស្លាប់ទារកទើបកើត។ ក្នុងការសាកល្បងដែលវាបានពិនិត្យ កម្រិតថ្នាំជាមធ្យមប្រមាណ 2,500 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ។ សូមមើលទំព័ររបស់យើងអំពីតេស្តឈាមពេលមានផ្ទៃពោះ ផងដែរ។

មនុស្សពេញវ័យអាយុ 75 ឆ្នាំឡើងទៅ

សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យអាយុ 75 ឆ្នាំឡើងទៅ Endocrine Society ស្នើថ្នាំបំប៉នប្រចាំថ្ងៃ ព្រោះវាអាចកាត់បន្ថយអត្រាស្លាប់ កម្រិតថ្នាំក្នុងការសាកល្បងជាមធ្យមប្រមាណ 900 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ។

ជំងឺតម្រងនោមរ៉ាំរ៉ៃ

តម្រងនោមដែលខូចផលិតអរម៉ូនសកម្មបានតិច ដូច្នេះកង្វះ និង secondary hyperparathyroidism កើតមានញឹកញាប់។ ការព្យាបាលត្រូវដឹកនាំដោយគ្រូពេទ្យឯកទេសតម្រងនោម ជាមួយការពិនិត្យកាល់ស្យូម ផូស្វាត និង PTH។ លទ្ធផល eGFR របស់អ្នកបង្ហាញថា តម្រងនោមរបស់អ្នកចម្រោះបានល្អប៉ុណ្ណា។

ការពុលវីតាមីន D៖ តើប៉ុន្មានទើបច្រើនពេក?

កម្រិតទទួលទានខ្ពស់បំផុតដែលអាចទ្រាំបាន (UL) ដែលជាកម្រិតច្រើនបំផុតដែលមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ស្ទើរតែគ្រប់គ្នាដោយគ្មានការតាមដាន គឺ 4,000 IU (100 mcg) ក្នុងមួយថ្ងៃ ចាប់ពីអាយុ 9 ឆ្នាំ។ វាទាបជាងនេះសម្រាប់កុមារតូចៗ៖ 1,000 IU សម្រាប់ទារក 0 ដល់ 6 ខែ 1,500 IU នៅ 7 ដល់ 12 ខែ 2,500 IU នៅ 1 ដល់ 3 ឆ្នាំ និង 3,000 IU នៅ 4 ដល់ 8 ឆ្នាំ។ MedlinePlus កត់សម្គាល់ថា ការពុលជាធម្មតាលេចឡើងតែជាមួយកម្រិតលើស 10,000 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ ស្ទើរតែជានិច្ចពីថ្នាំបំប៉ន។

វីតាមីន D ច្រើនពេកបង្កើនកាល់ស្យូមក្នុងឈាម (hypercalcemia)។ សូមប្រយ័ត្នចំពោះការចង់ក្អួត ក្អួត ទល់លាមក មិនឃ្លានអាហារ ស្រេកទឹក នោមញឹក ខ្សោយ វង្វេង និងគ្រួសក្នុងតម្រងនោម។ ការព្យាបាលគឺឈប់វីតាមីន D ការជាសះស្បើយត្រូវបានរំពឹងទុក ប៉ុន្តែការខូចតម្រងនោមអាចជាអចិន្ត្រៃយ៍។

ពេលណាត្រូវទៅជួបគ្រូពេទ្យ?

សូមទៅជួបគ្រូពេទ្យរបស់អ្នក ប្រសិនបើអ្នកឈឺឆ្អឹងមិនបាត់ សាច់ដុំខ្សោយ ដួលញឹកញាប់ ឬបាក់ឆ្អឹងក្រោយរបួសតិចតួច ឬប្រសិនបើអ្នកស្ថិតក្នុងក្រុមហានិភ័យ (ការស្រូបយកមិនល្អ ការវះកាត់សម្រកទម្ងន់ ជំងឺតម្រងនោម ឬថ្លើម ស្តេរ៉ូអ៊ីតរយៈពេលយូរ ឬថ្នាំប្រឆាំងការប្រកាច់)។ សូមសួរមុនពេលលេបលើស 4,000 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ។

សូមហៅរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់លេខ 119 ឬទៅផ្នែកសង្គ្រោះបន្ទាន់ ប្រសិនបើអ្នក ឬកូនរបស់អ្នក៖

• ប្រកាច់ ឬរមួលសាច់ដុំធ្ងន់ធ្ងរមិនឈប់
• ស្រៀវជុំវិញមាត់ ជាមួយរមួលក្រឡាញ់ និងបេះដូងដើរលឿន ឬមិនទៀងទាត់
• វង្វេង ក្អួតម្ដងហើយម្ដងទៀត ឬស្រេកទឹកខ្លាំង ពេលកំពុងលេបវីតាមីន D កម្រិតខ្ពស់
• ពិបាកដកដង្ហើម។

វឌ្ឍនភាពវិទ្យាសាស្ត្រថ្មីៗអំពីកង្វះវីតាមីន D

2024៖ សេចក្ដីណែនាំថ្មីរបស់ Endocrine Society

Endocrine Society បានជំនួសសេចក្ដីណែនាំឆ្នាំ 2011 របស់ខ្លួននៅឆ្នាំ 2024។ ដោយប្រើតែការសាកល្បងចៃដន្យ វាស្នើវីតាមីន D ដោយមិនធ្វើតេស្ត សម្រាប់អាយុ 1 ដល់ 18 ឆ្នាំ មនុស្សពេញវ័យអាយុ 75 ឆ្នាំឡើងទៅ ពេលមានផ្ទៃពោះ និងអ្នកត្រៀមកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែមហានិភ័យខ្ពស់ ប៉ុន្តែណែនាំកុំលេបលើស RDA សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យមានសុខភាពល្អអាយុក្រោម 75 ឆ្នាំ និងកុំធ្វើតេស្តជាប្រចាំ។ ការវាយតម្លៃរិះគន់ឆ្នាំ 2026 ក្នុង Nutrients បានសរសើរវិធីសាស្ត្រ ប៉ុន្តែកត់សម្គាល់សំណួរនៅបើកចំហលើកម្រិតថ្នាំ និងលើអ្នកដែលខ្វះរួចហើយ ដែលនៅក្រៅវិសាលភាពនៃសេចក្ដីណែនាំ។ និយាយឱ្យខ្លី៖ មិនចាំបាច់ធ្វើតេស្តជាប្រចាំប្រសិនបើអ្នកមានសុខភាពល្អ ប៉ុន្តែកង្វះពិតប្រាកដនៅតែត្រូវការការព្យាបាល។

2023៖ វីតាមីន D បន្ថយការវិវត្តពីត្រៀមកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម ទៅជាជំងឺទឹកនោមផ្អែម

ការវិភាគរួមទិន្នន័យបុគ្គលនៃការសាកល្បង 3 លើមនុស្សពេញវ័យដែលត្រៀមកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម (Annals of Internal Medicine, 2023) បានរកឃើញថា វីតាមីន D កាត់បន្ថយហានិភ័យកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទ 2 បាន 15% ដោយមានការកាត់បន្ថយហានិភ័យដាច់ខាត 3.3% ក្នុងរយៈពេល 3 ឆ្នាំ។ វាក៏បង្កើនឱកាសត្រឡប់ទៅជាតិស្ករក្នុងឈាមធម្មតាវិញ 30%។ ការផ្លាស់ប្ដូររបៀបរស់នៅនៅតែជាជំហានដំបូង៖ សូមមើលមគ្គុទ្ទេសក៍ HbA1c សម្រាប់អ្នកត្រៀមកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម របស់យើង។

2023៖ វីតាមីន D ប្រចាំខែ និងព្រឹត្តិការណ៍បេះដូងក្នុង D-Health

ការសាកល្បង D-Health របស់អូស្ត្រាលី បានផ្ដល់វីតាមីន D3 60,000 IU ម្ដងក្នុងមួយខែ ឬថ្នាំក្លែង ដល់មនុស្សពេញវ័យ 21,315 នាក់ អាយុ 60 ដល់ 84 ឆ្នាំ រយៈពេលរហូតដល់ 5 ឆ្នាំ។ ព្រឹត្តិការណ៍បេះដូង និងសរសៃឈាមធំៗ កើតតិចជាងបន្តិចជាមួយវីតាមីន D (6.0% ធៀបនឹង 6.6%) ដែលជាភាពខុសគ្នាមិនសំខាន់ច្បាស់លាស់ជារួម ដោយមានការគាំងបេះដូងតិចជាង។

2025៖ VITAL និងភាពចាស់នៃកោសិកា

ចំពោះអ្នកចូលរួម VITAL 1,031 នាក់ វីតាមីន D3 2,000 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ បានបន្ថយការខ្លីនៃ telomere ដែលជាគម្របការពារនៅចុងក្រូម៉ូសូម ប្រមាណ 140 base pair ក្នុងរយៈពេល 4 ឆ្នាំ (NCT04386577)។ លទ្ធផល VITAL មុនៗបានបង្ហាញអត្រាជំងឺអូតូអ៊ុយមីនទាបជាង 22% ក្នុងរយៈពេលប្រមាណ 5 ឆ្នាំ ប៉ុន្តែមិនបានកាត់បន្ថយមហារីក ជំងឺបេះដូង ឬការបាក់ឆ្អឹងទេ។

ការសាកល្បងកំពុងដំណើរការ

ការសាកល្បងដំណាក់កាលទី 4 របស់ University of Miami (NCT07006714) កំពុងសាកល្បងថាតើវីតាមីន D3 កម្រិតខ្ពស់មួយដូស មុនការវះកាត់ជំនួសត្រគាក ឬជង្គង់ អាចកែកង្វះបានឬទេ ចំពោះអ្នកជំងឺ 200 នាក់ ដោយរំពឹងលទ្ធផលក្រោយខែកក្កដា 2027។

តើតេស្តអ្វីខ្លះអាចជួយបាន?

នៅពេលសង្ស័យ ឬកំពុងព្យាបាលវីតាមីន D ទាប តេស្តទាំងនេះជាធម្មតាត្រូវបានអានរួមគ្នា៖

• 25-hydroxyvitamin D៖ ទម្រង់ស្តុក ដែលជាតេស្តកំណត់កង្វះ
• កាល់ស្យូម៖ 8.8 ដល់ 10.3 mg/dL (2.20 ដល់ 2.58 mmol/L) ទាបក្នុងកង្វះធ្ងន់ធ្ងរ ខ្ពស់ពេលពុល
• ផូស្វ័រ៖ 2.8 ដល់ 4.5 mg/dL ចំពោះមនុស្សពេញវ័យ (ប្រមាណ 0.90 ដល់ 1.45 mmol/L) ច្រើនទាបក្នុង osteomalacia
• PTH៖ 10 ដល់ 65 pg/mL (ប្រមាណ 1.1 ដល់ 6.9 pmol/L) ខ្ពស់ក្នុង secondary hyperparathyroidism
• អាល់កាឡាំងផូស្វាតាស៖ 40 ដល់ 129 IU/L (0.68 ដល់ 2.19 µkat/L) ខ្ពស់ពេលឆ្អឹងកំពុងកសាងឡើងវិញ
• ម៉ាញេស្យូម៖ 1.7 ដល់ 2.2 mg/dL (0.70 ដល់ 0.91 mmol/L)
• គ្រីអាទីនីន និង eGFR ដើម្បីពិនិត្យមុខងារតម្រងនោមមុនពេលប្រើកម្រិតខ្ពស់។

កម្រិតយោងពី MedlinePlus វាខុសគ្នាពីមន្ទីរពិសោធន៍មួយទៅមួយ៖ កម្រិតដែលបោះពុម្ពលើលទ្ធផលរបស់អ្នកជាកម្រិតដែលត្រូវយក។

វចនានុក្រម

• 25-hydroxyvitamin D (25(OH)D, calcidiol)៖ ទម្រង់ស្តុកនៃវីតាមីន D ដែលវាស់ដោយតេស្តឈាម។
• Calcitriol៖ អរម៉ូនវីតាមីន D សកម្ម ដែលផលិតជាចម្បងនៅក្នុងតម្រងនោម។
• Cholecalciferol (D3) និង ergocalciferol (D2)៖ ទម្រង់ថ្នាំបំប៉នវីតាមីន D ទាំងពីរ។
• IU (ឯកតាអន្តរជាតិ)៖ ឯកតាកម្រិតថ្នាំ 40 IU ស្មើ 1 មីក្រូក្រាម។
• Osteomalacia៖ ឆ្អឹងទន់ មានរ៉ែមិនគ្រប់គ្រាន់ ចំពោះមនុស្សពេញវ័យ rickets គឺជាទម្រង់កុមារភាព។
• Secondary hyperparathyroidism៖ PTH ខ្ពស់ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងកាល់ស្យូម ឬវីតាមីន D ទាប។
• Hypocalcemia៖ កាល់ស្យូមក្នុងឈាមទាប tetany គឺជាការរមួលសាច់ដុំដែលវាអាចបង្ក។
• កម្រិតទទួលទានខ្ពស់បំផុតដែលអាចទ្រាំបាន (UL)៖ ការទទួលទានប្រចាំថ្ងៃខ្ពស់បំផុត ដែលចាត់ទុកថាមានសុវត្ថិភាពដោយគ្មានការតាមដាន។

សំណួរដែលសួរញឹកញាប់

តើរោគសញ្ញានៃកង្វះវីតាមីន D មានអ្វីខ្លះ?

ច្រើនតែគ្មាន។ ពេលមាន សញ្ញាទូទៅបំផុតនៃវីតាមីន D ទាបគឺ អស់កម្លាំង ឈឺឆ្អឹង សាច់ដុំខ្សោយ ឈឺចុកចាប់ ឬរមួលក្រឡាញ់ និងអារម្មណ៍ធ្លាក់ចុះ។ កង្វះធ្ងន់ធ្ងរអាចបង្កការស្រៀវ និងរមួលសាច់ដុំដោយសារកាល់ស្យូមទាប ការបាក់ឆ្អឹងក្រោយការដួលបន្តិចបន្តួច និង rickets ចំពោះកុមារ។

តើមានអ្វីកើតឡើងប្រសិនបើវីតាមីន D ទាប?

រាងកាយទាញកាល់ស្យូមពីឆ្អឹង ដើម្បីរក្សាកាល់ស្យូមក្នុងឈាមឱ្យធម្មតា ដែលយូរៗទៅនាំឱ្យបាត់បង់ឆ្អឹង osteomalacia ឬ rickets សាច់ដុំខ្សោយ និងការដួល និងបាក់ឆ្អឹងកាន់តែច្រើន។

តើវីតាមីន D ទាបអាចបង្កឱ្យញ័រសាច់ដុំបានទេ?

បាន ដោយប្រយោល។ កង្វះធ្ងន់ធ្ងរអាចបន្ថយកាល់ស្យូមក្នុងឈាម ហើយកាល់ស្យូមទាបធ្វើឱ្យសរសៃប្រសាទ និងសាច់ដុំរំភើបខ្លាំង៖ រមួលក្រឡាញ់ ប្រកាច់ ញ័រសាច់ដុំ និងស្រៀវនៅបបូរមាត់ ម្រាមដៃ និងជើង។ ការញ័រសាច់ដុំមានមូលហេតុផ្សេងៗជាច្រើនទៀត ដូច្នេះការពិនិត្យកាល់ស្យូម និងម៉ាញេស្យូមមានប្រយោជន៍។

តើកង្វះវីតាមីន D ប៉ះពាល់ដល់ជាតិស្ករក្នុងឈាមយ៉ាងដូចម្ដេច?

វីតាមីន D ទាបទាក់ទងនឹងហានិភ័យខ្ពស់ជាងនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទ 2។ ចំពោះមនុស្សពេញវ័យដែលត្រៀមកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម ការវិភាគរួមឆ្នាំ 2023 លើការសាកល្បង 3 បានរកឃើញថា វីតាមីន D កាត់បន្ថយហានិភ័យជំងឺទឹកនោមផ្អែម 15%។ វាមិនមែនជាការព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមខ្លួនឯងទេ។

តើកម្រិតធម្មតានៃវីតាមីន D ប៉ុន្មាន?

IOM/NAM ចាត់ទុក 20 ng/mL (50 nmol/L) ឬលើសនេះថាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់មនុស្សភាគច្រើន ហើយលើស 50 ng/mL (125 nmol/L) ប្រហែលខ្ពស់ពេក។ MedlinePlus បន្ថែមថា អ្នកជំនាញជាច្រើនណែនាំ 30 ដល់ 80 ng/mL (75 ដល់ 200 nmol/L)។ មគ្គុទ្ទេសក៍តេស្តវីតាមីន D របស់យើងពន្យល់លម្អិតអំពីមាត្រដ្ឋានទាំងពីរ។

តើខ្ញុំអាចកែកង្វះវីតាមីន D ឱ្យបានលឿនដោយរបៀបណា?

ថ្នាំបំប៉នគឺជាវិធីលឿនបំផុត និងគួរទុកចិត្តបំផុត។ គ្រូពេទ្យរបស់អ្នកអាចចេញវេជ្ជបញ្ជាវគ្គផ្ទុកខ្លី ដូចជា 25,000 ដល់ 50,000 IU ម្ដងក្នុងមួយសប្ដាហ៍ រយៈពេល 4 ដល់ 6 សប្ដាហ៍ ឬប្រមាណ 4,000 IU ក្នុងមួយថ្ងៃ បន្តដោយកម្រិតថែទាំ។ អាហារ និងការហាលថ្ងៃសមរម្យជួយរក្សាកម្រិតនៅពេលក្រោយ។

តើថ្នាំគ្រាប់វីតាមីន D ប្រភេទណាល្អបំផុតសម្រាប់កង្វះ?

វីតាមីន D3 (cholecalciferol) បង្កើនកម្រិតក្នុងឈាមបានទៀងទាត់ជាង D2 ជាពិសេសពេលដូសឃ្លាតៗគ្នា។ សូមសួរគ្រូពេទ្យរបស់អ្នកអំពីកម្រិតថ្នាំ កម្រិតប្រចាំថ្ងៃលើស 4,000 IU គួរលេបតែក្រោមការតាមដានរបស់គ្រូពេទ្យប៉ុណ្ណោះ។

ប្រភពឯកសារ

• Demay MB et al. — Vitamin D for the Prevention of Disease: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline — J Clin Endocrinol Metab, 2024 — doi.org
• Holick MF et al. — Evaluation, treatment, and prevention of vitamin D deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline — J Clin Endocrinol Metab, 2011 — doi.org
• Pilz S et al. — The 2024 Endocrine Society Guideline on Vitamin D: Comprehensive Summary and Critical Appraisal — Nutrients, 2026 — doi.org
• Ross AC et al. — The 2011 report on dietary reference intakes for calcium and vitamin D from the Institute of Medicine: what clinicians need to know — J Clin Endocrinol Metab, 2011 — doi.org
• US Preventive Services Task Force, Krist AH et al. — Screening for Vitamin D Deficiency in Adults: Recommendation Statement — JAMA, 2021 — doi.org
• Sosa-Henríquez M et al. — Rethinking Vitamin D Deficiency: Controversies and Practical Guidance for Clinical Management — Nutrients, 2025 — doi.org
• Dina MA et al. — Updated perspectives on vitamin D deficiency, screening, supplementation and clinical guidance — Cardiovasc Diabetol Endocrinol Rep, 2026 — doi.org
• Cui A et al. — Global and regional prevalence of vitamin D deficiency in population-based studies from 2000 to 2022: a pooled analysis of 7.9 million participants — Front Nutr, 2023 — doi.org
• Smith G, Wimalawansa SJ, Laillou A et al. — High Prevalence of Vitamin D Deficiency in Cambodian Women: A Common Deficiency in a Sunny Country — Nutrients, 2016 — doi.org
• Institut Pasteur du Cambodge, Medical Biology Laboratory — Catalog, version 3 — 2026 — pasteur-kh.org
• Tripkovic L et al. — Comparison of vitamin D2 and vitamin D3 supplementation in raising serum 25-hydroxyvitamin D status: a systematic review and meta-analysis — Am J Clin Nutr, 2012 — doi.org
• Munns CF et al. — Global Consensus Recommendations on Prevention and Management of Nutritional Rickets — J Clin Endocrinol Metab, 2016 — doi.org
• Wagner CL, Greer FR; American Academy of Pediatrics — Prevention of rickets and vitamin D deficiency in infants, children, and adolescents — Pediatrics, 2008 — doi.org
• Pittas AG et al. — Vitamin D and Risk for Type 2 Diabetes in People With Prediabetes: Individual Participant Data Meta-analysis — Ann Intern Med, 2023 — doi.org
• Manson JE et al. — Vitamin D Supplements and Prevention of Cancer and Cardiovascular Disease (VITAL) — N Engl J Med, 2019 — doi.org
• LeBoff MS et al. — Supplemental Vitamin D and Incident Fractures in Midlife and Older Adults — N Engl J Med, 2022 — doi.org
• Hahn J et al. — Vitamin D and marine omega 3 fatty acid supplementation and incident autoimmune disease: VITAL randomized controlled trial — BMJ, 2022 — doi.org
• Zhu H et al. — Vitamin D3 and marine omega-3 fatty acids supplementation and leukocyte telomere length: 4-year findings from VITAL — Am J Clin Nutr, 2025 — doi.org
• Neale RE et al. — The D-Health Trial: a randomised controlled trial of the effect of vitamin D on mortality — Lancet Diabetes Endocrinol, 2022 — doi.org
• Thompson B et al. — Vitamin D supplementation and major cardiovascular events: D-Health randomised controlled trial — BMJ, 2023 — doi.org
• University of Miami — Preoperative Single High-Dose Vitamin D for Correcting Deficiency in Hip and Knee Arthroplasty Patients (NCT07006714) — ClinicalTrials.gov — clinicaltrials.gov
• Endocrine Society — Vitamin D for the Prevention of Disease guideline resources — Endocrine Society, 2024 — endocrine.org
• US Preventive Services Task Force — Vitamin D Deficiency in Adults: Screening — USPSTF, 2021 — uspreventiveservicestaskforce.org
• MedlinePlus — Vitamin D — Medical Encyclopedia — medlineplus.gov
• MedlinePlus — 25-hydroxy vitamin D test — Medical Encyclopedia — medlineplus.gov
• MedlinePlus — Osteomalacia — Medical Encyclopedia — medlineplus.gov
• MedlinePlus — Rickets — Medical Encyclopedia — medlineplus.gov
• MedlinePlus — Hypervitaminosis D — Medical Encyclopedia — medlineplus.gov
• MedlinePlus — Calcium Blood Test — Lab Tests — medlineplus.gov
• MedlinePlus — Vitamin D Test — Lab Tests — medlineplus.gov
• MedlinePlus — Calcium blood test — Medical Encyclopedia — medlineplus.gov
• MedlinePlus — Phosphorus blood test — Medical Encyclopedia — medlineplus.gov
• MedlinePlus — Parathyroid hormone (PTH) blood test — Medical Encyclopedia — medlineplus.gov
• MedlinePlus — ALP blood test — Medical Encyclopedia — medlineplus.gov
• MedlinePlus — Magnesium blood test — Medical Encyclopedia — medlineplus.gov
• Cleveland Clinic — Vitamin D Deficiency: Causes, Symptoms and Treatment — Cleveland Clinic — clevelandclinic.org
• EMBL-EBI — ChEMBL: ergocalciferol and vitamin D receptor agonists — ChEMBL — ebi.ac.uk

អានបន្ថែម

• តេស្តកាល់ស្យូមក្នុងឈាម និងសារធាតុរ៉ែឆ្អឹង
• ខ្វះម៉ាញេស្យូម៖ រោគសញ្ញា មូលហេតុ និងតេស្ត
• ខ្វះវីតាមីន B12៖ សញ្ញា មូលហេតុ និងការព្យាបាល
• រោគសញ្ញា និងមូលហេតុនៃការខ្វះអាស៊ីតហ្វូលិក
• តេស្តមុខងារតម្រងនោម៖ របៀបអាន
• ខ្វះ B12 និងហានិភ័យបាក់ឆ្អឹងក្រោយអាយុ 50

យល់ពីលទ្ធផលមន្ទីរពិសោធន៍របស់អ្នកជាមួយ AI DiagMe

លទ្ធផលវីតាមីន D កម្រមកតែឯងណាស់៖ កាល់ស្យូម ផូស្វ័រ PTH ALP និងតេស្តតម្រងនោម ច្រើននៅលើលទ្ធផលតែមួយ។ AI DiagMe អានលទ្ធផលមន្ទីរពិសោធន៍របស់អ្នកក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទី ពន្យល់តម្លៃនីមួយៗជាភាសាងាយយល់ បង្ហាញពីរបៀបដែលវាទាក់ទងគ្នា និងស្នើសំណួរសម្រាប់សួរគ្រូពេទ្យរបស់អ្នក។ ផ្ទុកឡើងលទ្ធផលតេស្តរបស់អ្នកទៅ AI DiagMe ដើម្បីទទួលបានរបាយការណ៍ច្បាស់លាស់ និងផ្ទាល់ខ្លួន។