ជំងឺកញ្ជ្រឹល៖ រោគសញ្ញា កន្ទួល តេស្ត IgM និងភាពស៊ាំ

ជំងឺកញ្ជ្រឹល ជាការឆ្លងវីរុសដែលចម្លងខ្លាំងបំផុត ចាប់ផ្ដើមដូចផ្ដាសាយធ្ងន់ មានគ្រុនក្ដៅខ្លាំង ក្អក ហៀរសំបោរ និងភ្នែកក្រហមស្រក់ទឹក បន្ទាប់មកបង្កកន្ទួលក្រហមជាស្នាមប្រឡាក់ ដែលរាលពីមុខចុះមកដងខ្លួន ប្រហែល 3 ទៅ 5 ថ្ងៃក្រោយមក។ មនុស្សភាគច្រើនជាសះស្បើយក្នុងរយៈពេលពីរបីសប្ដាហ៍ ប៉ុន្តែជំងឺកញ្ជ្រឹលអាចបង្ករលាកសួត រលាកខួរក្បាល (encephalitis) និងការស្លាប់ ជាពិសេសចំពោះកុមារតូច ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងអ្នកណាដែលមានភាពស៊ាំខ្សោយ។ គ្មានថ្នាំប្រឆាំងវីរុសដែលព្យាបាលវាឱ្យជាទេ។ វ៉ាក់សាំងពីរដូសដែលមានផ្ទុកសមាសធាតុកញ្ជ្រឹល មានប្រសិទ្ធភាព 97% ក្នុងការការពារ យោងតាម CDC។

ជំងឺកញ្ជ្រឹលបានត្រឡប់មកវិញ ទាំងនៅកម្ពុជា និងនៅលើពិភពលោក។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក ពីខែមករា ដល់ខែមេសា 2025 កម្ពុជាបានរាយការណ៍ករណីកញ្ជ្រឹលដែលបានបញ្ជាក់ 2,150 ធៀបនឹង 666 ករណីក្នុងឆ្នាំ 2024 ទាំងមូល ហើយការផ្ទុះជំងឺបានប៉ះពាល់ខេត្តក្រុងទាំង 25។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក CDC បានរាប់ករណីបញ្ជាក់ 5,182 ក្នុងឆ្នាំ 2026 គិតត្រឹមថ្ងៃទី 5 វិច្ឆិកា 2026។ ប្រសិនបើអ្នកមានគ្រុនក្ដៅ និងកន្ទួល បានប៉ះពាល់ ឬត្រូវការបញ្ជាក់ថាអ្នកមានភាពស៊ាំ តេស្តត្រឹមត្រូវអាស្រ័យលើពេលវេលា៖ សំណាកច្រមុះសម្រាប់ RT-PCR និងតេស្តឈាម IgM កញ្ជ្រឹល បញ្ជាក់ការឆ្លងបច្ចុប្បន្ន ចំណែកតេស្ត IgG ពិនិត្យភាពស៊ាំ។

ចំណុចសំខាន់ៗ

• ជំងឺកញ្ជ្រឹលរីករាលដាលតាមខ្យល់៖ រហូតដល់ 9 នាក់ក្នុង 10 នាក់នៃអ្នកនៅជិតដែលគ្មានភាពស៊ាំ ឆ្លងវា។
• លំដាប់ធម្មតា៖ គ្រុនក្ដៅខ្លាំង ក្អក ហៀរសំបោរ និងភ្នែកក្រហម បន្ទាប់មកកន្ទួលចាប់ផ្ដើមនៅមុខ ប្រហែល 14 ថ្ងៃក្រោយការប៉ះពាល់។
• រោគវិនិច្ឆ័យ៖ សំណាកច្រមុះ ឬបំពង់ក (RT-PCR) ល្អបំផុតរួមជាមួយទឹកនោម បូកនឹងតេស្តឈាម IgM កញ្ជ្រឹល។ IgG វិជ្ជមានតែឯង មានន័យថាមានភាពស៊ាំ។
• ក្រោយការប៉ះពាល់ វ៉ាក់សាំងមួយដូសក្នុងរយៈពេល 72 ម៉ោង ឬ immune globulin ក្នុងរយៈពេល 6 ថ្ងៃ អាចការពារ ឬធ្វើឱ្យជំងឺស្រាលជាង។
• សូមទូរស័ព្ទទៅមុនពេលទៅគ្លីនិក ដើម្បីកុំឱ្យចម្លងទៅអ្នកជំងឺដទៃ។

តើជំងឺកញ្ជ្រឹលជាអ្វី?

ជំងឺកញ្ជ្រឹល (measles ឬ rubeola) ជាការឆ្លងដែលបណ្ដាលមកពីវីរុសកញ្ជ្រឹល។ វាឆ្លងផ្លូវដង្ហើម បន្ទាប់មកកោសិកាភាពស៊ាំ ហើយរាលដាលតាមឈាមទៅស្បែក សួត ថ្លើម និងពេលខ្លះខួរក្បាល។ ដោយសារវាវាយប្រហារកោសិកាភាពស៊ាំដោយផ្ទាល់ ជំងឺកញ្ជ្រឹលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធការពាររាងកាយចុះខ្សោយ រយៈពេលច្រើនសប្ដាហ៍ ដល់ច្រើនខែ ក្រោយកន្ទួលបាត់។

កម្ពុជាត្រូវបានបញ្ជាក់ថាបានលុបបំបាត់ជំងឺកញ្ជ្រឹលក្នុងស្រុកក្នុងឆ្នាំ 2015 យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក មានន័យថា វាលែងចរាចរពេញមួយឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែវីរុសនៅតែអាចមកពីខាងក្រៅ ហើយការផ្ទុះជំងឺធំៗកើតឡើងក្នុងសហគមន៍ដែលមានអត្រាចាក់វ៉ាក់សាំងទាប ដូចដែលបានកើតឡើងនៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ 2025 និងនៅរដ្ឋ Texas, New Mexico និង Oklahoma នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានប្រកាសលុបបំបាត់ជំងឺនេះតាំងពីឆ្នាំ 2000។ វីរុសអាចនៅក្នុងបន្ទប់បានរហូតដល់ 2 ម៉ោង។ មុនពេលមានវ៉ាក់សាំង គេប៉ាន់ស្មានថា ជនជាតិអាមេរិក 48,000 នាក់ត្រូវសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យ និង 400 ទៅ 500 នាក់ស្លាប់ដោយសារកញ្ជ្រឹលរៀងរាល់ឆ្នាំ។

ទូទាំងពិភពលោក ការវិភាគ Global Burden of Disease ឆ្នាំ 2026 ក្នុងទស្សនាវដ្ដី Nature Medicine បានប៉ាន់ស្មានករណីកញ្ជ្រឹល 15.6 លាន និងការស្លាប់ 118,000 នាក់ ក្នុងចំណោមកុមារអាយុក្រោម 5 ឆ្នាំក្នុងឆ្នាំ 2023។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ប៉ាន់ស្មានថា ការចាក់វ៉ាក់សាំងកញ្ជ្រឹលបានជៀសវាងការស្លាប់ជិត 59 លាននាក់ ពីឆ្នាំ 2000 ដល់ 2024។

មូលហេតុ និងកត្តាហានិភ័យ

អ្នកឆ្លងជំងឺកញ្ជ្រឹល ដោយដកដង្ហើមខ្យល់ដែលមានវីរុស។ អ្នកឆ្លងម្នាក់អាចចម្លងបាន ចាប់ពី 4 ថ្ងៃមុន រហូតដល់ 4 ថ្ងៃក្រោយកន្ទួលលេចឡើង ដូច្នេះមនុស្សច្រើនតែចម្លង មុនពេលពួកគេដឹងថាខ្លួនឈឺ។

កត្តាហានិភ័យចម្បងគឺ ការគ្មានភាពស៊ាំ។ CDC រាយក្រុមខាងក្រោម ថាទំនងជាមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរបំផុត៖

• កុមារអាយុក្រោម 5 ឆ្នាំ និងមនុស្សពេញវ័យអាយុលើស 20 ឆ្នាំ។
• ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ។
• អ្នកដែលមានប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ ដូចជាអ្នកមានជំងឺមហារីកឈាម ឬ HIV។
• កុមារដែលខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ ឬខ្វះវីតាមីន A យោងតាម WHO។

នៅកម្ពុជា យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក អត្រាចាក់វ៉ាក់សាំង MR (កញ្ជ្រឹល-ស្អូច) ឆ្នាំ 2023 គឺ 79% សម្រាប់ដូសទីមួយ និង 64% សម្រាប់ដូសទីពីរ ដែលទាបជាងកម្រិតចាំបាច់ដើម្បីការពារការផ្ទុះជំងឺ។ ក្នុងការផ្ទុះជំងឺឆ្នាំ 2025 នៅសហរដ្ឋអាមេរិក 96% នៃអ្នកជំងឺដែលបានរាយការណ៍ត្រឹមថ្ងៃទី 17 មេសា មិនបានចាក់វ៉ាក់សាំង ឬមិនដឹងស្ថានភាពវ៉ាក់សាំង។

រោគសញ្ញា និងសញ្ញាព្រមាននៃជំងឺកញ្ជ្រឹល

ជំងឺកញ្ជ្រឹលដើរតាមកាលវិភាគដែលអាចទស្សន៍ទាយបាន។ សៀវភៅ Pink Book របស់ CDC ផ្ដល់តួលេខមធ្យមទាំងនេះ៖

• ថ្ងៃទី 11 ដល់ 12 ក្រោយការប៉ះពាល់៖ រោគសញ្ញាដំបូងលេចឡើង (prodrome)។ គ្រុនក្ដៅឡើងបន្តិចម្ដងៗ ច្រើនដល់ 39.4°C ទៅ 40.6°C រួមជាមួយ «3C»៖ ក្អក (cough) ហៀរសំបោរ (coryza) និងភ្នែកក្រហមស្រក់ទឹក (conjunctivitis)។ មនុស្សជាច្រើនក៏មានអារម្មណ៍អស់កម្លាំង និងឈឺចុកចាប់ ហើយឈឺក្បាលកើតមានញឹកញាប់។
• ប្រហែល 1 ទៅ 2 ថ្ងៃមុនកន្ទួល៖ ស្នាម Koplik គឺចំណុចតូចៗពណ៌ស ឬសខៀវ លើផ្ទៃក្រហមនៅខាងក្នុងថ្ពាល់។ វាជាសញ្ញាជាក់លាក់នៃជំងឺកញ្ជ្រឹល។
• ប្រហែលថ្ងៃទី 14 (ចន្លោះ 7 ដល់ 21)៖ កន្ទួលកញ្ជ្រឹល។

តើកន្ទួលកញ្ជ្រឹលមើលទៅយ៉ាងដូចម្ដេច?

កន្ទួលកញ្ជ្រឹលជាស្នាមក្រហមរាបស្មើ ពេលខ្លះប៉ោងបន្តិច ដែលចាប់ផ្ដើមនៅគែមសក់ និងក្រោយត្រចៀក បន្ទាប់មករាលដាលទៅមុខ ក ដងខ្លួន ដៃ និងជើង។ ស្នាមច្រើនតែរួមបញ្ចូលគ្នាជាផ្ទាំង ហើយគ្រុនក្ដៅជាធម្មតាឡើងខ្ពស់បំផុតជាមួយកន្ទួល។ កន្ទួលមានរយៈពេល 5 ទៅ 6 ថ្ងៃ បន្ទាប់មករសាត់បាត់តាមលំដាប់ដែលវាបានមក។ ជំងឺជាច្រើនបង្កកន្ទួល (រួមទាំងជំងឺគ្រុនឈាម ដែលកើតមានញឹកញាប់នៅកម្ពុជា)។ មគ្គុទ្ទេសក៍របស់យើងអំពីមូលហេតុ និងសញ្ញាព្រមាននៃកន្ទួលស្បែក ពន្យល់ពីភាពខុសគ្នា។ ភ្នែកក្រហមនៃជំងឺកញ្ជ្រឹល ក៏អាចត្រូវយល់ច្រឡំជាភ្នែកឡើងក្រហមធម្មតាដែរ ប៉ុន្តែការរួមគ្នាជាមួយគ្រុនក្ដៅខ្លាំង និងក្អក ជាគន្លឹះ។

អ្នកដែលបានចាក់វ៉ាក់សាំងហើយឆ្លងជំងឺកញ្ជ្រឹល ច្រើនមានជំងឺស្រាលជាង និងមិនធម្មតា ដែលធ្វើឱ្យការធ្វើតេស្តមន្ទីរពិសោធន៍កាន់តែសំខាន់។

ផលវិបាកនៃជំងឺកញ្ជ្រឹល

ប្រហែល 30% នៃករណីដែលបានរាយការណ៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ពីឆ្នាំ 1987 ដល់ 2000 មានផលវិបាកយ៉ាងហោចណាស់មួយ យោងតាម CDC។ ផលវិបាកចម្បងគឺ៖

• រាគ និងការឆ្លងមេរោគត្រចៀក ដែលកើតមានញឹកញាប់ ហើយអាចនាំទៅការខ្វះជាតិទឹក ឬការឈឺចាប់។
• រលាកសួត ជាមូលហេតុចម្បងនៃជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្នុងការពិនិត្យរបស់ CDC លើអ្នកជំងឺ 54 នាក់ដែលសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យនៅតំបន់ West Texas ក្នុងឆ្នាំ 2025 72% មានរលាកសួត ហើយ 70% ត្រូវការអុកស៊ីសែន។
• រលាកខួរក្បាល (encephalitis) ប្រហែល 1 ក្នុង 1,000 ករណី ច្រើនបន្សល់ការខូចខាតខួរក្បាលរយៈពេលយូរ។
• ការស្លាប់ 1 ទៅ 3 នាក់ក្នុងចំណោមកុមារឆ្លង 1,000 នាក់ ដោយសារផលវិបាកសួត ឬខួរក្បាល។
• SSPE ជាជំងឺខួរក្បាលកម្រ និងស្លាប់ ដែលលេចឡើង 7 ទៅ 10 ឆ្នាំក្រោយការឆ្លង។ ការសិក្សានៅរដ្ឋ California បានប៉ាន់ស្មានហានិភ័យ 1 ក្នុង 1,367 សម្រាប់កុមារដែលឆ្លងមុនអាយុ 5 ឆ្នាំ និង 1 ក្នុង 609 សម្រាប់អ្នកដែលឆ្លងមុនអាយុ 12 ខែ។
• ការភ្លេចរបស់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ (immune amnesia)៖ ជំងឺកញ្ជ្រឹលលុបផ្នែកមួយនៃការចងចាំរបស់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចំពោះមេរោគផ្សេងទៀត ដែលអាចធ្វើឱ្យកុមារងាយឆ្លងជំងឺផ្សេងទៀតជាងមុន បន្ទាប់ពីនោះ។

តើគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺកញ្ជ្រឹលយ៉ាងដូចម្ដេច?

គ្រូពេទ្យសង្ស័យជំងឺកញ្ជ្រឹលពីរោគសញ្ញា និងការប៉ះពាល់ដែលអាចមាន បន្ទាប់មកបញ្ជាក់វានៅមន្ទីរពិសោធន៍។ ករណីសង្ស័យត្រូវរាយការណ៍ទៅអាជ្ញាធរសុខាភិបាល ដែលច្រើនរៀបចំការធ្វើតេស្តរហ័ស។ CDC ណែនាំឱ្យប្រមូលសំណាកពីរប្រភេទ នៅការពិនិត្យលើកដំបូង។

តេស្ត RT-PCR ពីសំណាកច្រមុះ និងទឹកនោម

RT-PCR (reverse transcription polymerase chain reaction) រកឃើញសារធាតុហ្សែនរបស់វីរុស។ សំណាកដែលល្អបំផុតគឺ សំណាកពីច្រមុះខាងក្រោយ (nasopharyngeal) ឬបំពង់ក ហើយអាចបន្ថែមទឹកនោម។ ការរកឃើញដំណើរការល្អបំផុត ចាប់ពីថ្ងៃដំបូងនៃកន្ទួល រហូតដល់ 3 ថ្ងៃក្រោយ ប៉ុន្តែនៅតែអាចជោគជ័យ 10 ទៅ 14 ថ្ងៃក្រោយកន្ទួលចាប់ផ្ដើម។ ទឹកនោមសំខាន់ជាងដែលមនុស្សជាច្រើនគិត៖ ក្នុងការផ្ទុះជំងឺឆ្នាំ 2025 នៅរដ្ឋ Colorado អ្នកជំងឺពីរនាក់ដែលបានចាក់វ៉ាក់សាំង មានសំណាកច្រមុះអវិជ្ជមាន ប៉ុន្តែតេស្តទឹកនោមវិជ្ជមាន ហើយអ្នកជំងឺម្នាក់នៅតែមានលទ្ធផលទឹកនោមវិជ្ជមាន 24 ថ្ងៃក្រោយកន្ទួលចាប់ផ្ដើម។

តេស្តឈាម IgM កញ្ជ្រឹល

IgM ជាអង់ទីករដំបូងដែលរាងកាយផលិត ប្រឆាំងនឹងការឆ្លងថ្មី។ IgM កញ្ជ្រឹលវិជ្ជមាន ចង្អុលទៅការឆ្លងបច្ចុប្បន្ន ឬថ្មីៗ។ ពេលវេលាគឺជាចំណុចពិបាក៖ IgM ប្រហែលមិនអាចរកឃើញបានទេ រហូតដល់ប្រហែល 3 ថ្ងៃក្រោយកន្ទួលចាប់ផ្ដើម ដូច្នេះលទ្ធផលអវិជ្ជមានដំបូងពេក អាចធ្វើឱ្យធូរចិត្តខុស។ CDC ណែនាំឱ្យយកសំណាកឈាមទីពីរ ពីរបីថ្ងៃក្រោយ ប្រសិនបើសំណាកដំបូងត្រូវបានបូមក្នុងរយៈពេល 3 ថ្ងៃនៃកន្ទួល ហើយ RT-PCR អវិជ្ជមាន ឬមិនបានធ្វើ។ វិជ្ជមានខុសក៏កើតមានដែរ ឧទាហរណ៍ជាមួយ rheumatoid factor ឬជំងឺកន្ទួលផ្សេងទៀត ដូចជា parvovirus B19។ សម្រាប់របៀបដែលអង់ទីករនេះប្រព្រឹត្តជាទូទៅ សូមមើលមគ្គុទ្ទេសក៍របស់យើងអំពីលទ្ធផលតេស្តឈាម IgM។

តេស្ត IgG កញ្ជ្រឹល (titer)

IgG លេចឡើងយឺតជាងបន្តិច ហើយជាធម្មតានៅពេញមួយជីវិត។ IgG វិជ្ជមានតែឯង មានន័យថាបានចាក់វ៉ាក់សាំង ឬធ្លាប់ឆ្លង ដូច្នេះអ្នកត្រូវបានចាត់ទុកថាមានភាពស៊ាំ។ ក្នុងអំឡុងពេលឈឺ ការកើនឡើងនៃ IgG រវាងសំណាកពីរដែលយកពីរសប្ដាហ៍ពីគ្នា គាំទ្រការឆ្លងថ្មីៗ។ ប្រសិនបើសំណួររបស់អ្នក គ្រាន់តែ «តើខ្ញុំមានភាពស៊ាំឬទេ?» អត្ថបទរបស់យើងអំពីតេស្តភាពស៊ាំកញ្ជ្រឹល ពន្យល់ពីពេលណាវាមានប្រយោជន៍ និងពេលណាសៀវភៅវ៉ាក់សាំងគ្រប់គ្រាន់។ នៅភ្នំពេញ មន្ទីរពិសោធន៍នៃវិទ្យាស្ថានប៉ាស្ទ័រកម្ពុជា ធ្វើតេស្ត Measles IgG ក្នុងរយៈពេល 1 ថ្ងៃ។

តេស្តឈាមគាំទ្រ

តេស្តប្រចាំជួយវាយតម្លៃភាពធ្ងន់ធ្ងរ។ ការរាប់គ្រាប់ឈាមពេញលេញ ច្រើនបង្ហាញចំនួនលីមផូស៊ីតទាប៖ 74% នៃមនុស្សពេញវ័យ 124 នាក់ដែលសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យដោយសារកញ្ជ្រឹលនៅទីក្រុង Sarajevo ក្នុងឆ្នាំ 2024 មានលីមផូស៊ីតទាប។ ប្លាកែតពេលខ្លះទាប។ ក្នុងការសិក្សា Sarajevo CRP កើនឡើងចំពោះ 95% ហើយអង់ស៊ីមថ្លើមចំពោះ 75% នៃអ្នកជំងឺ។ ចំពោះកុមារដែលមានកញ្ជ្រឹលធ្ងន់ធ្ងរ គ្រូពេទ្យក៏អាចពិនិត្យកម្រិតវីតាមីន A (retinol) ដែរ ទោះបីការព្យាបាលមិនរង់ចាំលទ្ធផលក៏ដោយ។

លទ្ធផលតេស្តកញ្ជ្រឹល៖ តម្លៃយោង និងកម្រិតកាត់

មន្ទីរពិសោធន៍នីមួយៗកំណត់កម្រិតកាត់ផ្ទាល់ខ្លួន ដូច្នេះសូមអានកម្រិតដែលបោះពុម្ពលើរបាយការណ៍របស់អ្នក។ តម្លៃខាងក្រោមជាឧទាហរណ៍ដែលបានបោះពុម្ព។

របៀបអានលទ្ធផលតេស្តកញ្ជ្រឹលរបស់អ្នក

សូមអានលទ្ធផលរួមគ្នា៖

• PCR វិជ្ជមាន រួមជាមួយគ្រុនក្ដៅ និងកន្ទួល៖ ជំងឺកញ្ជ្រឹលត្រូវបានបញ្ជាក់។ សូមអនុវត្តតាមការណែនាំឱ្យនៅដាច់ដោយឡែករបស់អាជ្ញាធរសុខាភិបាល។
• PCR អវិជ្ជមាន IgM វិជ្ជមាន៖ ទំនងជាការឆ្លងថ្មីៗ ប្រសិនបើអ្នកមិនបានចាក់វ៉ាក់សាំង និងបានប៉ះពាល់ វិជ្ជមានខុសអាចកើតមាន នៅពេលស្ថានភាពមិនស៊ីគ្នា។
• IgM អវិជ្ជមាន ក្នុង 3 ថ្ងៃដំបូងនៃកន្ទួល៖ មិនទាន់គួរឱ្យធូរចិត្តទេ។ សូមសួរថាតើគេគ្រោងយកសំណាកឈាមទីពីរ ឬ PCR ទឹកនោមឬអត់។
• IgG វិជ្ជមាន IgM អវិជ្ជមាន គ្មានរោគសញ្ញា៖ អ្នកមានភាពស៊ាំ ជាលទ្ធផលធម្មតាក្រោយការចាក់វ៉ាក់សាំង។
• IgG អវិជ្ជមាន ឬមិនច្បាស់ គ្មានរោគសញ្ញា៖ អ្នកប្រហែលជាមិនត្រូវបានការពារទេ ការចាក់វ៉ាក់សាំងជាធម្មតាងាយជាងការធ្វើតេស្តម្ដងទៀត។
• កន្ទួល 7 ទៅ 10 ថ្ងៃក្រោយចាក់វ៉ាក់សាំង៖ នេះអាចជាប្រតិកម្មវ៉ាក់សាំង។ មន្ទីរពិសោធន៍យោង អាចធ្វើតេស្តរកវីរុសវ៉ាក់សាំង ដើម្បីកុំឱ្យវាត្រូវបានរាប់ជាករណីកញ្ជ្រឹល។

ប្រសិនបើចំនួនគ្រាប់ឈាមស ឬអង់ស៊ីមថ្លើមរបស់អ្នកមិនធម្មតា មគ្គុទ្ទេសក៍លីមផូស៊ីតទាប និងអត្ថបទរបស់យើងអំពីតេស្តមុខងារថ្លើម ពន្យល់ពីអត្ថន័យនៃលេខទាំងនោះ។

ការព្យាបាល និងការតាមដានជំងឺកញ្ជ្រឹល

គ្មានថ្នាំប្រឆាំងវីរុសដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយ FDA សម្រាប់ជំងឺកញ្ជ្រឹលទេ។ ការថែទាំគឺគាំទ្រ៖ ទឹក ការបញ្ចុះកម្ដៅដោយ paracetamol ឬ ibuprofen (មិនដែលប្រើ aspirin ចំពោះកុមារ) ការសម្រាក និងការព្យាបាលផលវិបាក។ ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចមិនត្រូវបានផ្ដល់ជាប្រចាំទេ ប៉ុន្តែព្យាបាលការឆ្លងបាក់តេរីនៅត្រចៀក ឬរលាកសួត។ Ribavirin ជាថ្នាំប្រឆាំងវីរុសដែលរារាំងការសំយោគ RNA របស់វីរុស ពេលខ្លះត្រូវបានពិចារណាសម្រាប់ករណីធ្ងន់ធ្ងរ ក្នុងបរិបទឯកទេស ប៉ុន្តែវាមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយ FDA សម្រាប់ជំងឺកញ្ជ្រឹលទេ។

វីតាមីន A សម្រាប់ជំងឺកញ្ជ្រឹល

CDC បញ្ជាក់ថា វីតាមីន A អាចផ្ដល់ដល់កុមារដែលមានជំងឺកញ្ជ្រឹល ក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់គ្រូពេទ្យ ហើយគួរតែផ្ដល់ក្នុងកញ្ជ្រឹលធ្ងន់ធ្ងរ រួមទាំងកុមារទាំងអស់ដែលសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យ។ ដូសត្រូវផ្ដល់នៅថ្ងៃធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ហើយធ្វើម្ដងទៀតនៅថ្ងៃបន្ទាប់៖ 50,000 IU ក្រោមអាយុ 6 ខែ 100,000 IU ពី 6 ដល់ 11 ខែ និង 200,000 IU ចាប់ពី 12 ខែ។ WHO ណែនាំរឿងនេះសម្រាប់កុមារទាំងអស់អាយុក្រោម 5 ឆ្នាំដែលសង្ស័យថាមានកញ្ជ្រឹល ដោយមានដូសទីបី 4 ទៅ 6 សប្ដាហ៍ក្រោយ ប្រសិនបើមានសញ្ញាខ្វះនៅភ្នែក។ ការពិនិត្យ Cochrane បានរកឃើញថា ដូសពីរបានបន្ថយហានិភ័យស្លាប់ចំពោះកុមារអាយុក្រោម 2 ឆ្នាំ។ វីតាមីន A មិនការពារជំងឺកញ្ជ្រឹល ហើយមិនជំនួសវ៉ាក់សាំងទេ។ កុំលេបដូសខ្ពស់ដោយខ្លួនឯង ហើយស្ត្រីមានផ្ទៃពោះគួរជៀសវាង។ មគ្គុទ្ទេសក៍តេស្តឈាមវីតាមីន A របស់យើងពន្យល់ពីអត្ថន័យនៃលទ្ធផល retinol។

ការនៅដាច់ដោយឡែក និងការជាសះស្បើយ

អ្នកមានជំងឺកញ្ជ្រឹលត្រូវនៅផ្ទះ ឆ្ងាយពីសាលារៀន កន្លែងធ្វើការ និងមណ្ឌលថែទាំកុមារ រហូតដល់ 4 ថ្ងៃក្រោយកន្ទួលលេចឡើង។ ដោយសារការភ្លេចរបស់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ សូមចាក់វ៉ាក់សាំងប្រចាំឱ្យបានគ្រប់ បន្ទាប់ពីនោះ។

ការបង្ការជំងឺកញ្ជ្រឹល៖ វ៉ាក់សាំង និងជំហានក្រោយការប៉ះពាល់

កាលវិភាគវ៉ាក់សាំង

• នៅកម្ពុជា កម្មវិធីជាតិប្រើវ៉ាក់សាំង MR (កញ្ជ្រឹល-ស្អូច) ពីរដូស។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក ក្នុងឆ្នាំ 2024 ក្រសួងសុខាភិបាលបានរៀបចំយុទ្ធនាការចាក់វ៉ាក់សាំង MR ទូទាំងប្រទេស សម្រាប់កុមារជាង 1.5 លាននាក់ អាយុ 9 ដល់ 59 ខែ ហើយក្នុងខែឧសភា 2025 យុទ្ធនាការឆ្លើយតបការផ្ទុះជំងឺ សម្រាប់កុមារអាយុ 6 ខែ ដល់ 14 ឆ្នាំ។ សូមពិនិត្យសៀវភៅវ៉ាក់សាំងរបស់កូនអ្នក ហើយសួរមណ្ឌលសុខភាពប្រសិនបើខ្វះដូស។
• នៅសហរដ្ឋអាមេរិក CDC ណែនាំវ៉ាក់សាំង MMR (កញ្ជ្រឹល ស្រឡទែន ស្អូច)៖ ដូសទីមួយនៅអាយុ 12 ដល់ 15 ខែ ដូសទីពីរនៅអាយុ 4 ដល់ 6 ឆ្នាំ។ ដូសទីពីរអាចផ្ដល់មុននេះ យ៉ាងហោចណាស់ 28 ថ្ងៃក្រោយដូសទីមួយ។
• ទារកអាយុ 6 ដល់ 11 ខែ៖ ដូសមុនកំណត់មួយ មុនការធ្វើដំណើរអន្តរជាតិ ឬក្នុងពេលផ្ទុះជំងឺ បន្ទាប់មកដូសប្រចាំពីរនៅពេលក្រោយ។
• មនុស្សពេញវ័យដែលគ្មានភស្តុតាងនៃភាពស៊ាំ៖ យ៉ាងហោចណាស់មួយដូស ពីរដូសចន្លោះ 28 ថ្ងៃ សម្រាប់និស្សិត បុគ្គលិកសុខាភិបាល និងអ្នកធ្វើដំណើរអន្តរជាតិ។
• ភស្តុតាងនៃភាពស៊ាំ៖ កំណត់ត្រាវ៉ាក់សាំងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ IgG វិជ្ជមាន ឬជំងឺកញ្ជ្រឹលពីមុនដែលបានបញ្ជាក់ដោយមន្ទីរពិសោធន៍។

ប្រហែល 95% នៃកុមារដែលចាក់វ៉ាក់សាំងនៅអាយុ 12 ខែ ឬលើស ឆ្លើយតបនឹងមួយដូស ហើយជាង 99% ក្រោយពីរដូស។ ផលរំខានទូទៅស្រាល៖ គ្រុនក្ដៅ 5% ទៅ 15% និងកន្ទួលប្រហែល 5% ជាធម្មតា 7 ទៅ 12 ថ្ងៃក្រោយចាក់។ ការប្រកាច់ដោយគ្រុនក្ដៅ កើតឡើងប្រហែល 1 ក្នុង 3,000 ទៅ 4,000 ដូស។ វ៉ាក់សាំងនេះជាវ៉ាក់សាំងរស់ ហើយមិនត្រូវបានចាក់ក្នុងពេលមានផ្ទៃពោះទេ គួរជៀសវាងការមានផ្ទៃពោះ 4 សប្ដាហ៍ក្រោយចាក់មួយដូស។

ក្រោយការប៉ះពាល់៖ ចាត់វិធានការក្នុងរយៈពេល 72 ម៉ោង

• វ៉ាក់សាំងក្នុងរយៈពេល 72 ម៉ោងក្រោយការប៉ះពាល់ អាចការពារជំងឺកញ្ជ្រឹល ឬធ្វើឱ្យវាស្រាលជាង ចំពោះអ្នកដែលគ្មានភាពស៊ាំ។
• Immune globulin (IG) ក្នុងរយៈពេល 6 ថ្ងៃ ត្រូវបានប្រើនៅពេលមិនអាចចាក់វ៉ាក់សាំងបាន៖ ទារកអាយុក្រោម 12 ខែ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះដែលគ្មានភាពស៊ាំ និងអ្នកដែលមានភាពស៊ាំខ្សោយធ្ងន់ធ្ងរ។ ដូសចាក់សាច់ដុំគឺ 0.5 mL/kg (អតិបរមា 15 mL) អ្នកមានភាពស៊ាំខ្សោយធ្ងន់ធ្ងរ និងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ទទួលទម្រង់ចាក់តាមសរសៃ (400 mg/kg)។
• វ៉ាក់សាំង និង IG មិនត្រូវបានផ្ដល់ក្នុងពេលតែមួយទេ។

ការពិនិត្យជាប្រព័ន្ធឆ្នាំ 2025 បានប៉ាន់ស្មានប្រសិទ្ធភាពនៃវ៉ាក់សាំងដែលចាក់ក្រោយការប៉ះពាល់ពី 83% ដល់ 100% និង immune globulin ពី 76% ដល់ 100% ខណៈកត់សម្គាល់ថា ការសិក្សាមានទំហំតូច។

ជំងឺកញ្ជ្រឹលក្នុងពេលមានផ្ទៃពោះ កុមារ និងមនុស្សចាស់

ការមានផ្ទៃពោះ៖ ជំងឺកញ្ជ្រឹលបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ រលូតកូន កើតមិនគ្រប់ខែ និងទម្ងន់កំណើតទាប យោងតាម WHO។ វ៉ាក់សាំងមិនអាចចាក់ក្នុងពេលមានផ្ទៃពោះបានទេ ហេតុនេះហើយភាពស៊ាំត្រូវបានពិនិត្យមុន ឬនៅដើមនៃការមានផ្ទៃពោះ ដូចដែលបានពិពណ៌នាក្នុងមគ្គុទ្ទេសក៍របស់យើងអំពីតេស្តឈាមក្នុងពេលមានផ្ទៃពោះ។ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះដែលគ្មានភាពស៊ាំ ហើយបានប៉ះពាល់ គួរទូរស័ព្ទទៅគ្រូពេទ្យក្នុងថ្ងៃដដែល អំពី immune globulin តាមសរសៃ។

ទារក៖ ទារកនៅតូចពេកសម្រាប់វ៉ាក់សាំងប្រចាំ ហើយមានហានិភ័យ SSPE ខ្ពស់បំផុត។ ក្នុងការពិនិត្យមន្ទីរពេទ្យនៅ West Texas 91% នៃអ្នកជំងឺដែលសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យ មានអាយុក្រោម 18 ឆ្នាំ។ កុមារដែលមានកញ្ជ្រឹល គួរទទួលវីតាមីន A ដូចបានពិពណ៌នាខាងលើ។

មនុស្សចាស់៖ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក អ្នកកើតមុនឆ្នាំ 1957 ត្រូវបានសន្មតថាមានភាពស៊ាំ។ មនុស្សពេញវ័យអាយុលើស 20 ឆ្នាំដែលឆ្លងកញ្ជ្រឹល មានហានិភ័យខ្ពស់ជាងនៃជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ។

ពេលណាគួរទៅជួបគ្រូពេទ្យ?

សូមទូរស័ព្ទទៅគ្រូពេទ្យ គ្លីនិក ឬមណ្ឌលសុខភាពរបស់អ្នក មុនពេលទៅ ប្រសិនបើអ្នក ឬកូនរបស់អ្នក មានគ្រុនក្ដៅរួមជាមួយកន្ទួល ឬរោគសញ្ញាក្រោយការប៉ះពាល់ដែលអាចមាន ហើយប្រាប់ថាអាចជាជំងឺកញ្ជ្រឹល។ សូមទូរស័ព្ទភ្លាមផងដែរ ប្រសិនបើអ្នកបានប៉ះពាល់ ហើយមានផ្ទៃពោះ មានភាពស៊ាំខ្សោយ ឬមានទារកដែលមិនទាន់ចាក់វ៉ាក់សាំង ព្រោះរយៈពេលព្យាបាលខ្លី (72 ម៉ោងសម្រាប់វ៉ាក់សាំង 6 ថ្ងៃសម្រាប់ immune globulin)។

សូមហៅរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់តាមលេខ 119 សម្រាប់សញ្ញាសង្គ្រោះបន្ទាន់៖ ពិបាកដកដង្ហើម បបូរមាត់ពណ៌ស្វាយ ប្រកាច់ ងងុយដេកខុសធម្មតា ឬវង្វេង ករឹង សញ្ញាខ្វះជាតិទឹក (គ្មានទឹកនោម 8 ម៉ោង ឬលើស គ្មានទឹកភ្នែក) ឬទារកដែលមិនព្រមបៅដោះ។

វឌ្ឍនភាពវិទ្យាសាស្ត្រថ្មីៗអំពីជំងឺកញ្ជ្រឹល

ការផ្ទុះជំងឺថ្មីៗបង្ហាញថា អ្នកណាដែលត្រូវសម្រាកពេទ្យ

អ្នកស៊ើបអង្កេតរបស់ CDC បានពិនិត្យអ្នកជំងឺ 54 នាក់ដែលសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យនៅ West Texas នៅដើមឆ្នាំ 2025។ ទាំងអស់មិនបានចាក់វ៉ាក់សាំង ឬមិនដឹងស្ថានភាព 89% គ្មានជំងឺផ្សេង ហើយ 72% មានរលាកសួត។ ប្រហែល 1 នាក់ក្នុង 5 នាក់នៃអ្នកមានកញ្ជ្រឹលក្នុងការផ្ទុះជំងឺនោះ ត្រូវការការថែទាំនៅមន្ទីរពេទ្យ។ អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ ជំងឺកញ្ជ្រឹលមិនមែន «គ្រាន់តែជាកន្ទួល» សម្រាប់កុមារដែលមានសុខភាពល្អនោះទេ។

សំណាកទឹកនោម និងទឹកសំណល់ រកឃើញករណីដែលសំណាកច្រមុះខកខាន

របាយការណ៍ CDC ឆ្នាំ 2026 អំពីការផ្ទុះជំងឺនៅ Colorado បានរកឃើញ RNA កញ្ជ្រឹលក្នុងទឹកនោម នៅពេលសំណាកច្រមុះអវិជ្ជមាន ចំពោះអ្នកជំងឺដែលបានចាក់វ៉ាក់សាំង ហើយអ្នកនិពន្ធណែនាំឱ្យប្រមូលទឹកនោមជាប្រចាំ។ នៅរដ្ឋ Wisconsin ការធ្វើតេស្តទឹកសំណល់បានរកឃើញករណីនាំចូលមួយ មុនពេលវាត្រូវបានរកឃើញតាមគ្លីនិក ហើយក៏បានបង្ហាញថា វិធីតេស្តដែលប្រើទូលំទូលាយមួយ បានខកខានប្រភេទ B3 ដែលកំពុងចរាចរ ដែលបន្ទាប់មកត្រូវបានកែតម្រូវ។ អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ សំណាកទឹកនោមបង្កើនឱកាសទទួលបានចម្លើយត្រឹមត្រូវ។

ជំងឺកញ្ជ្រឹលលុបការចងចាំរបស់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ

ការសិក្សាសំខាន់មួយឆ្នាំ 2019 ក្នុងទស្សនាវដ្ដី Science បានរកឃើញថា ជំងឺកញ្ជ្រឹលបានលុប 11% ទៅ 73% នៃអង់ទីករដែលកុមារមានស្រាប់ ដែលជាឥទ្ធិពលមិនឃើញក្រោយការចាក់វ៉ាក់សាំងទេ។ NIAID ឥឡូវកំពុងសិក្សាការភ្លេចរបស់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ក្រោយជំងឺកញ្ជ្រឹលនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក (NCT06153979)។ អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ វ៉ាក់សាំងការពារច្រើនជាងត្រឹមតែជំងឺកញ្ជ្រឹល។

បន្ទះវ៉ាក់សាំង និងដូសទីបី

ក្នុងការសាកល្បងឆ្នាំ 2024 ក្នុងទស្សនាវដ្ដី Lancet នៅប្រទេស Gambia បន្ទះម្ជុលតូចៗ (microneedle patch) វ៉ាក់សាំងកញ្ជ្រឹល និងស្អូច បានធ្វើឱ្យទារក 93% បង្កើតអង់ទីករកញ្ជ្រឹល ធៀបនឹង 90% ក្រោយការចាក់ធម្មតា ដោយមានតែប្រតិកម្មស្បែកស្រាល។ នៅប្រទេសកាណាដា ការសិក្សាមួយកំពុងសាកល្បងថា តើដូសទីបីនៃ MMR មានប្រយោជន៍ចំពោះមនុស្សពេញវ័យឬអត់ (NCT05923970)។ អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ វ៉ាក់សាំងដែលងាយប្រើជាងមុន អាចជួយបិទគម្លាតគ្របដណ្ដប់ ប៉ុន្តែដូសទីបីមិនត្រូវបានណែនាំជាប្រចាំទេនាពេលបច្ចុប្បន្ន។

តើតេស្តណាខ្លះអាចជួយបាន?

ប្រសិនបើសង្ស័យជំងឺកញ្ជ្រឹល តេស្តសម្រេចគឺ RT-PCR ពីសំណាកច្រមុះរួមជាមួយទឹកនោម និងតេស្តឈាម IgM កញ្ជ្រឹល។ ដើម្បីពិនិត្យភាពស៊ាំ តេស្ត IgG គ្រប់គ្រាន់។ រួមជាមួយនោះ ការរាប់គ្រាប់ឈាមពេញលេញ CRP អង់ស៊ីមថ្លើម និងអេឡិចត្រូលីត បង្ហាញពីកម្រិតដែលការឆ្លងប៉ះពាល់។ តេស្តដែលបែងចែកការឆ្លងវីរុស ពីបាក់តេរី អាចណែនាំការសម្រេចចិត្តប្រើថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច ដូចដែលអត្ថបទរបស់យើងអំពីតេស្តឈាមសម្រាប់ការឆ្លងបាក់តេរី ឬវីរុស ពន្យល់។ កន្ទួលដែលចាប់ផ្ដើមក្រោយលេបថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច អាចជាប្រតិកម្មថ្នាំ ដូចក្នុងមគ្គុទ្ទេសក៍របស់យើងអំពីកន្ទួលដោយ amoxicillin។ ទំព័ររបស់យើងអំពីកម្រិតប្លាកែត ផ្ដល់កម្រិតធម្មតា។

សទ្ទានុក្រម

• Coryza៖ ហៀរសំបោរ ឬតឹងច្រមុះ។
• ស្នាម Koplik៖ ចំណុចសតូចៗនៅខាងក្នុងថ្ពាល់ ដែលលេចឡើងបន្តិចមុនកន្ទួលកញ្ជ្រឹល។
• RT-PCR៖ វិធីសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលរកឃើញសារធាតុហ្សែនរបស់វីរុស ក្នុងសំណាកច្រមុះ ទឹកនោម ឬឈាម។
• IgM៖ អង់ទីករដំបូងដែលផលិតប្រឆាំងនឹងការឆ្លងថ្មី វាបាត់ទៅក្នុងរយៈពេលពីរបីសប្ដាហ៍។
• IgG៖ អង់ទីករដែលនៅយូរ ដែលបង្ហាញភាពស៊ាំពីការចាក់វ៉ាក់សាំង ឬការឆ្លងពីមុន។
• Titer៖ ការវាស់បរិមាណអង់ទីករក្នុងឈាម។ សូមមើលផងដែរមគ្គុទ្ទេសក៍តេស្តឈាម IgG របស់យើង។
• លីមផូស៊ីតទាប (lymphopenia)៖ ចំនួនលីមផូស៊ីតទាប ដែលជាប្រភេទគ្រាប់ឈាមសមួយ។
• SSPE៖ subacute sclerosing panencephalitis ជាផលវិបាកខួរក្បាលយឺតនៃជំងឺកញ្ជ្រឹល។
• ការភ្លេចរបស់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ៖ ការបាត់បង់ការចងចាំរបស់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចំពោះមេរោគផ្សេងទៀត ដែលបណ្ដាលមកពីជំងឺកញ្ជ្រឹល។

សំណួរដែលសួរញឹកញាប់

តើគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺកញ្ជ្រឹលយ៉ាងដូចម្ដេច?

ដោយរោគសញ្ញា និងប្រវត្តិការប៉ះពាល់ ហើយបញ្ជាក់ដោយតេស្ត RT-PCR លើសំណាកច្រមុះ ឬបំពង់ក (និងទឹកនោម) និងតេស្តឈាម IgM កញ្ជ្រឹល។

តើរោគសញ្ញាដំបូងនៃជំងឺកញ្ជ្រឹលមានអ្វីខ្លះ?

គ្រុនក្ដៅខ្លាំង ក្អក ហៀរសំបោរ ភ្នែកក្រហមស្រក់ទឹក និងអស់កម្លាំង ចាប់ផ្ដើមប្រហែល 11 ទៅ 12 ថ្ងៃក្រោយការប៉ះពាល់។ ស្នាម Koplik នៅខាងក្នុងថ្ពាល់ អាចលេចឡើង 1 ទៅ 2 ថ្ងៃមុនកន្ទួល។

តើជំងឺកញ្ជ្រឹលធ្វើឱ្យឈឺក្បាលដែរឬទេ?

ធ្វើ។ ការឈឺក្បាលកើតមានញឹកញាប់ ជាមួយគ្រុនក្ដៅខ្លាំងនៃដំណាក់កាលដំបូង។ ការឈឺក្បាលខ្លាំង រួមជាមួយករឹង វង្វេង ងងុយដេក ឬប្រកាច់ អាចជាសញ្ញានៃរលាកខួរក្បាល ហើយត្រូវការការថែទាំសង្គ្រោះបន្ទាន់។

តើមានមនុស្សប៉ុន្មាននាក់ស្លាប់ដោយជំងឺកញ្ជ្រឹលកាលពីឆ្នាំមុន?

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងឆ្នាំ 2025 CDC បានរាយការណ៍ការស្លាប់ដោយកញ្ជ្រឹលបីនាក់ ត្រឹមថ្ងៃទី 17 មេសា ក្នុងចំណោមករណីបញ្ជាក់ 2,289 សម្រាប់ឆ្នាំទាំងមូល។ ទំព័រជាតិរបស់វា ដែលធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពថ្ងៃទី 6 វិច្ឆិកា 2026 រាយការស្លាប់ 4 នាក់ ហើយកត់សម្គាល់ថាចំនួននេះអាចប្រែប្រួល។ ទូទាំងពិភពលោក WHO ប៉ាន់ស្មានការស្លាប់ដោយកញ្ជ្រឹលប្រហែល 95,000 នាក់ក្នុងឆ្នាំ 2024។

តើអត្រាស្លាប់នៃជំងឺកញ្ជ្រឹលប៉ុន្មាន?

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក កុមារ 1 ទៅ 3 នាក់ក្នុងចំណោម 1,000 នាក់ដែលមានជំងឺកញ្ជ្រឹល ស្លាប់ យោងតាម CDC។ អត្រានេះអាចខ្ពស់ជាង នៅកន្លែងដែលកុមារខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ ឬខ្វះវីតាមីន A។

តើអាចឆ្លងជំងឺកញ្ជ្រឹលបានទេ ប្រសិនបើបានចាក់វ៉ាក់សាំងហើយ?

កម្រណាស់។ ពីរដូសមានប្រសិទ្ធភាព 97% និងមួយដូស 93%។ អ្នកដែលបានចាក់វ៉ាក់សាំងហើយឆ្លង ជាធម្មតាមានរោគសញ្ញាតិច និងស្រាលជាង។

តើកញ្ជ្រឹលពាក់ព័ន្ធនឹងវ៉ាក់សាំងជាអ្វី?

ប្រហែល 5% នៃមនុស្ស មានកន្ទួលស្រាល ពេលខ្លះមានគ្រុនក្ដៅ 7 ទៅ 10 ថ្ងៃក្រោយចាក់វ៉ាក់សាំង។ វាជាប្រតិកម្មវ៉ាក់សាំង មិនមែនជាករណីកញ្ជ្រឹលទេ ហើយតេស្ត RT-PCR ជាក់លាក់មួយ អាចកំណត់ប្រភេទវីរុសវ៉ាក់សាំងបាន។

ប្រភពឯកសារ

• WHO Western Pacific — A race against measles: Cambodia's response to the outbreak — World Health Organization, 2025 — who.int
• WHO Cambodia — Cambodia Launches National Measles-Rubella Vaccination Campaign to Protect Over 1.5 million Children — World Health Organization, 2024 — who.int
• WHO Western Pacific — Brunei Darussalam, Cambodia, Japan verified as achieving measles elimination — World Health Organization, 2015 — who.int
• Institut Pasteur du Cambodge — Medical Biology Laboratory catalogue, version 3 — 2026 — pasteur-kh.org
• UK Foreign, Commonwealth & Development Office — Cambodia travel advice: getting help (emergency numbers) — gov.uk
• CDC — Measles Cases and Outbreaks (updated November 6, 2026) — CDC, 2026 — cdc.gov
• CDC — Clinical Overview of Measles — CDC, 2026 — cdc.gov
• CDC — Laboratory Testing for Measles — CDC, 2024 — cdc.gov
• CDC — Measles Serology Testing — CDC, 2024 — cdc.gov
• CDC — Measles Vaccine Recommendations — CDC, 2026 — cdc.gov
• CDC — Pink Book, Chapter 13: Measles — CDC, 2024 — cdc.gov
• MedlinePlus — Measles and Mumps Tests — National Library of Medicine, 2025 — medlineplus.gov
• WHO — Measles fact sheet — World Health Organization, 2026 — who.int
• WHO — Serum retinol concentrations for determining the prevalence of vitamin A deficiency in populations — World Health Organization, 2011 — who.int
• ARUP Laboratories — Measles (Rubeola) Antibodies, IgG and IgM, test 0050375 — ARUP, 2026 — aruplab.com
• Mathis AD et al. — Measles Update, United States, January 1–April 17, 2025 — MMWR, 2025 — doi.org
• Wang D et al. — Characteristics of Patients Hospitalized with Measles During an Outbreak, West Texas, January–March 2025 — MMWR, 2026 — doi.org
• Metz AR et al. — Measles Outbreak Associated with an Infectious Traveler, Colorado, May–June 2025 — MMWR, 2026 — doi.org
• Pray I et al. — Genotype-Specific Detection of Measles Virus Using Wastewater Surveillance, Wisconsin, February 2026 — MMWR, 2026 — doi.org
• McLean HQ et al. — Prevention of measles, rubella, congenital rubella syndrome, and mumps, 2013: ACIP summary recommendations — MMWR Recommendations and Reports, 2013 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
• Mina MJ et al. — Measles virus infection diminishes preexisting antibodies that offer protection from other pathogens — Science, 2019 — doi.org
• Wendorf KA et al. — Subacute Sclerosing Panencephalitis: The Devastating Measles Complication That Might Be More Common Than Previously Estimated — Clinical Infectious Diseases, 2017 — doi.org
• Huiming Y et al. — Vitamin A for treating measles in children — Cochrane Database of Systematic Reviews, 2005 — doi.org
• Montroy J et al. — Post-exposure prophylaxis for the prevention of measles: a systematic review — Vaccine, 2025 — doi.org
• Adigweme I et al. — A measles and rubella vaccine microneedle patch in The Gambia: a phase 1/2 randomised trial — The Lancet, 2024 — doi.org
• GBD 2023 collaborators — Global and regional burden of measles and vaccine coverage among children under 5 years, 1990–2023 — Nature Medicine, 2026 — doi.org
• Hasanefendić B et al. — Laboratory parameters, clinical characteristics and hemogram-derived indices in adult patients with measles — Medicinski Glasnik, 2026 — doi.org
• Chen RT et al. — Measles antibody: reevaluation of protective titers — Journal of Infectious Diseases, 1990 — doi.org
• NIAID — Investigation of Immune Amnesia Following Measles Infection in Select African Regions (NCT06153979) — ClinicalTrials.gov, 2024 — clinicaltrials.gov
• University of Alberta — Is a Third Dose of MMR(V) Vaccine Beneficial for the Adult Population in Alberta? (NCT05923970) — ClinicalTrials.gov, 2024 — clinicaltrials.gov

អានបន្ថែម

• តេស្តភាពស៊ាំកញ្ជ្រឹល៖ តើអ្នកមានភាពស៊ាំឬទេ?
• ចំនួនគ្រាប់ឈាមស៖ ការពន្យល់លទ្ធផល
• លទ្ធផលតេស្តឈាមមិនធម្មតា៖ អត្ថន័យ
• ផ្ដាសាយធំ៖ រោគសញ្ញា មូលហេតុ និងការព្យាបាល
• វ៉ាក់សាំងផ្ដាសាយធំឆ្នាំ 2026៖ អ្នកណាគួរចាក់ និងពេលណា
• ជំងឺ Shingles (ពងបែកតាមសរសៃប្រសាទ)៖ រោគសញ្ញា ការចម្លង និងតេស្ត
• តេស្តឈាម CMV៖ ការអានលទ្ធផល IgG និង IgM

យល់ពីលទ្ធផលមន្ទីរពិសោធន៍របស់អ្នកជាមួយ AI DiagMe

ការធ្វើតេស្តកញ្ជ្រឹល ច្រើនមកជាមួយរបាយការណ៍ពេញលេញ៖ អង់ទីករ ការរាប់គ្រាប់ឈាមពេញលេញ CRP និងអង់ស៊ីមថ្លើម។ AI DiagMe អានរបាយការណ៍មន្ទីរពិសោធន៍របស់អ្នកក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទី ពន្យល់តម្លៃនីមួយៗជាភាសាងាយយល់ ហើយស្នើសំណួរសម្រាប់គ្រូពេទ្យរបស់អ្នក។ ផ្ទុកឡើងលទ្ធផលរបស់អ្នក ហើយទទួលការពន្យល់ច្បាស់លាស់ជាមួយ AI DiagMe។