ឈឺក្រោមដោះខាងឆ្វេង៖ មូលហេតុ និងពេលណាជាករណីសង្គ្រោះបន្ទាន់

ឈឺក្រោមដោះខាងឆ្វេង គឺជារោគសញ្ញាមួយដែលគេស្វែងរកច្រើនបំផុតលើអ៊ីនធឺណិត ហើយក៏ជារោគសញ្ញាមួយដែលពិបាកបកស្រាយបំផុតដែរ។ ផ្ទៃទ្រូងតូចនោះ ស្ថិតនៅពីលើក្រពះ ក្បែរអណ្ដើក ក្រោមសួតឆ្វេងផ្នែកខាងក្រោម លើឆ្អឹងជំនីរខាងក្រោម និងឆ្អឹងខ្ចីរបស់វា ហើយនៅពីមុខបេះដូងផ្ទាល់។ បញ្ហារាប់សិប បង្កការមិនស្រួលនៅកន្លែងតែមួយ ហើយមួយចំនួនមានអារម្មណ៍ស្រដៀងគ្នាគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល។

នៅក្នុងអត្ថបទនេះ អ្នកនឹងដឹងថា មានអ្វីនៅក្រោមដោះខាងឆ្វេង មូលហេតុនីមួយៗមានអារម្មណ៍យ៉ាងដូចម្ដេច ហេតុអ្វីពាក្យ «ប្រហែលជាឈឺសាច់ដុំ» មិនដែលជាការសន្និដ្ឋានដែលមានសុវត្ថិភាព ដើម្បីសម្រេចតែម្នាក់ឯង និងរបៀបដែលគ្រូពេទ្យរកមូលហេតុ។ អត្ថបទនេះសរសេរសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ ដែលឈឺទ្រូងខាងឆ្វេងផ្នែកខាងក្រោម ថ្មីៗ ប្រែប្រួល ឬមិនបាត់។ សូមពិនិត្យប្រអប់សញ្ញាព្រមាននៅខាងក្រោមភ្លាម មុនអានបន្ត។

តើមានអ្វីនៅក្រោមដោះខាងឆ្វេង ហើយហេតុអ្វីតំបន់នេះឈឺ?

ទ្រូងខាងឆ្វេងផ្នែកខាងក្រោម មានសរីរាង្គច្រើនណាស់។ វាមានផ្នែកខាងក្រោមនៃបេះដូង និងស្រោមជុំវិញវា ផ្នែកខាងក្រោមនៃសួតឆ្វេង និងស្រោមសួត ផ្នែកខាងលើនៃក្រពះ ចំណុចបត់អណ្ដើក (splenic flexure) ពោលគឺកន្លែងបត់ខ្លាំង ដែលពោះវៀនធំបត់ចុះក្រោម ក្រោមឆ្អឹងជំនីរខាងឆ្វេង និងអណ្ដើក។ ជុំវិញទាំងអស់នោះ មានឆ្អឹងជំនីរ ឆ្អឹងខ្ចីដែលភ្ជាប់វាទៅឆ្អឹងទ្រូង និងសាច់ដុំចន្លោះឆ្អឹងជំនីរ។

សរីរាង្គទាំងនេះ ចែករំលែកផ្លូវសរសៃប្រសាទជាមួយគ្នា។ សញ្ញាពីជញ្ជាំងទ្រូង បេះដូង ភ្នាសពោះ និងពោះវៀនខាងលើ ទៅដល់ខួរក្បាលតាមផ្លូវដែលត្រួតគ្នា ហេតុនេះបញ្ហាក្រពះអាចមានអារម្មណ៍ដូចឈឺបេះដូង ហើយបញ្ហាបេះដូងអាចមានអារម្មណ៍ដូចអាហារមិនរំលាយ។ ការត្រួតគ្នានេះ ជាកាយវិភាគសាស្ត្រធម្មតា ហើយជាហេតុផលចម្បង ដែលការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យខ្លួនឯងនៅទីនេះ ច្រើនខុស។

មូលហេតុពីជញ្ជាំងទ្រូង៖ ឆ្អឹងជំនីរ ឆ្អឹងខ្ចី និងសាច់ដុំ

ជញ្ជាំងទ្រូង ជាការពន្យល់ញឹកញាប់ សម្រាប់ការឈឺក្រោមដោះខាងឆ្វេង ប៉ុន្តែជាធម្មតា លុះត្រាតែគ្រូពេទ្យបានដកមូលហេតុធ្ងន់ធ្ងរចេញហើយ។

ការរលាកឆ្អឹងខ្ចីទ្រូង (Costochondritis) និងរោគសញ្ញា Tietze

Costochondritis គឺជាការរលាកនៅកន្លែងដែលឆ្អឹងខ្ចីនៃឆ្អឹងជំនីរ ជួបឆ្អឹងទ្រូង។ វាបង្កការឈឺចាក់ ឬឈឺរោយនៅចំណុចមួយ ច្រើនឈឺខ្លាំងពេលដកដង្ហើមវែង ក្អក បង្វិលខ្លួន ឬចុចសង្កត់។ រោគសញ្ញា Tietze ជាជំងឺស្រដៀងគ្នា ដែលកម្រជាង ដែលសន្លាក់មួយហើមឃើញ ព្រមទាំងឈឺពេលប៉ះ។ ទាំងពីរអាចមានរយៈពេលច្រើនសប្ដាហ៍ ហើយកាន់តែឈឺពេលធ្វើសកម្មភាព។

សាច់ដុំតឹង របួសឆ្អឹងជំនីរ និងការឈឺសរសៃប្រសាទ

សាច់ដុំចន្លោះឆ្អឹងជំនីរ អាចតឹងដោយសារការលើករបស់ធ្ងន់ ការហាត់ប្រាណមិនធ្លាប់ធ្វើ ជំងឺក្អកយូរ ឬការដេកមិនស្រួល។ ឆ្អឹងជំនីរជាំ ឬបាក់ បង្កការឈឺចាក់ចំកន្លែង ដែលកាន់តែឈឺរាល់ការដកដង្ហើម។ ការរមួលសាច់ដុំទាំងនេះ បង្កលំនាំស្រដៀងគ្នា ដែលបានពិពណ៌នាក្នុងការណែនាំរបស់យើងអំពី ការរមួលសាច់ដុំឆ្អឹងជំនីរ។ ជំងឺអុតស្វាយ (shingles) អាចបង្កការឈឺក្ដៅក្រហាយ ដូចខ្សែក្រវាត់ តាមចន្លោះឆ្អឹងជំនីរមួយ ច្រើនថ្ងៃមុនកន្ទួលលេចឡើង ដូចដែលបានពន្យល់ក្នុងអត្ថបទរបស់យើងអំពី រោគសញ្ញា និងតេស្តជំងឺអុតស្វាយ។

ការឈឺដែលអាចបង្កើតឡើងវិញបាន ពោលគឺការឈឺដែលលេចឡើងរាល់ពេលអ្នកចុចចំណុចដដែល ធ្វើឱ្យមូលហេតុពីជញ្ជាំងទ្រូង ទំនងជាង។ ប៉ុន្តែវាមិនដកចេញអ្វីទាំងអស់ទេ។ អ្នកដែលកំពុងគាំងបេះដូង អាចមានជញ្ជាំងទ្រូងឈឺពេលប៉ះ ហើយសាច់ដុំឆ្អឹងជំនីរតឹង អាចកើតជាមួយបញ្ហាបេះដូង ចំពោះមនុស្សតែមួយ។ សូមចាត់ទុកតម្រុយនេះ ជាព័ត៌មានសម្រាប់គ្រូពេទ្យរបស់អ្នក មិនមែនជាសាលក្រមទេ។

មូលហេតុពីប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ រួមទាំងខ្យល់ជាប់នៅចំណុចបត់អណ្ដើក

ខ្យល់ជាប់ និងរោគសញ្ញាចំណុចបត់អណ្ដើក

ចំណុចបត់អណ្ដើក គឺជាកន្លែងបត់ខ្លាំងខាងឆ្វេង នៃពោះវៀនធំ ដែលនៅខ្ពស់ក្រោមឆ្អឹងជំនីរ។ ខ្យល់អាចប្រមូលផ្ដុំនៅទីនោះ ហើយពង្រីកជញ្ជាំងពោះវៀន បង្កការចុក ពេញពោះ ឬការឈឺចាក់ខ្លាំងគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល ក្រោមដោះខាងឆ្វេង ដែលពេលខ្លះគេហៅថា រោគសញ្ញាចំណុចបត់អណ្ដើក (splenic flexure syndrome)។ វាច្រើនផ្លាស់ទីតាំង ធូរស្រាលក្រោយភើ ឬបន្ទោរបង់ ហើយកើតមក និងបាត់ទៅ ក្នុងរយៈពេលច្រើនម៉ោង។ វាទូទៅ ហើយកម្រត្រូវបានពន្យល់ឱ្យបានល្អ ប៉ុន្តែវាជាការសន្និដ្ឋាន ដែលធ្វើក្រោយពេលបានពិចារណាមូលហេតុធ្ងន់ធ្ងររួច មិនមែនជាការសន្មតដំបូងទេ។

ទឹកអាស៊ីតច្រាល រលាកក្រពះ ដំបៅក្រពះ និងលំពែង

ជំងឺទឹកអាស៊ីតក្រពះច្រាល (GERD) រុញអាស៊ីតក្រពះចូលបំពង់អាហារ ហើយក្ដៅក្រហាយឡើងទៅបំពង់ក កាន់តែខ្លាំងក្រោយញ៉ាំច្រើន ឱនទៅមុខ ឬដេក។ ការរលាកក្រពះ និងដំបៅក្រពះ បង្កការឈឺកកូរពោះខាងលើ ដែលមានអារម្មណ៍នៅក្រោមឆ្អឹងជំនីរខាងឆ្វេង។ ការរលាកលំពែង បង្កការឈឺពោះខាងលើខ្លាំង ហើយជាប់រហូត ដែលចាក់ទម្លុះទៅខ្នង ច្រើនជាមួយការក្អួត។

ទឹកអាស៊ីតច្រាល គឺជាមូលហេតុដែលរកឃើញញឹកញាប់បំផុត ពេលការឈឺទ្រូងប្រែជាមិនមែនមកពីបេះដូង ហេតុនេះហើយបានជាការសន្មតវាជាមុន មានហានិភ័យ។ អានបន្ថែម៖ ទឹកអាស៊ីតច្រាល និងក្អក ឈឺទ្រូងក្រោយផឹកភេសជ្ជៈមានហ្គាស និង ការរលាកលំពែង។

អណ្ដើក

អណ្ដើកស្ថិតនៅក្រោមឆ្អឹងជំនីរខាងឆ្វេង ពីក្រោយក្រពះ។ ពេលវាធំឡើង ដោយសារការឆ្លងមេរោគ ដូចជាជំងឺ mononucleosis ជំងឺឈាមមួយចំនួន (រួមទាំងតាលាសឺមៀ ដែលទូទៅនៅកម្ពុជា) ជំងឺគ្រុនចាញ់ ឬជំងឺថ្លើម វាអាចបង្កការឈឺរោយ ឬអារម្មណ៍ពេញ ពេលខ្លះជាមួយការឆ្អែតលឿន ពោលគឺអ្នកមានអារម្មណ៍ឆ្អែត ក្រោយញ៉ាំតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។ ការស្ទះឈាមអណ្ដើក ដែលផ្នែកមួយនៃអណ្ដើកបាត់បង់ការផ្គត់ផ្គង់ឈាម បង្កការឈឺចាក់ខ្លាំងជាង ហើយជាប់យូរជាង។ អណ្ដើកធំ ក៏អាចហូរឈាមយ៉ាងគ្រោះថ្នាក់ ក្រោយរបួសតិចតួចដែរ ដែលជាហេតុផលមួយទៀត ដែលការឈឺខាងឆ្វេងក្រោយការប៉ះទង្គិចណាមួយ ត្រូវការការពិនិត្យបន្ទាន់ ជាជាងសម្រាក និងដាក់ទឹកកក។

មូលហេតុពីបេះដូង នៃការឈឺក្រោមដោះខាងឆ្វេង

ការឈឺទ្រូងដោយខ្វះឈាមបេះដូង (Angina) និងគាំងបេះដូង

បេះដូងស្ថិតនៅពីក្រោយឆ្អឹងទ្រូង ហើយលាតទៅខាងឆ្វេង។ Angina គឺជាការមិនស្រួលក្នុងទ្រូង ដែលបង្កដោយលំហូរឈាមទៅសាច់ដុំបេះដូងថយចុះ។ ជាធម្មតា វាមានអារម្មណ៍ដូចសង្កត់ តឹង ច្របាច់ ឬធ្ងន់ ជាជាងចាក់ចំចំណុចមួយ អាចរាលដាលទៅដៃ ថ្គាម ក ស្មា ឬខ្នង ហើយ angina ស្ថិរភាព លេចឡើងពេលធ្វើការខ្លាំង រួចធូរក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទីក្រោយសម្រាក។ គាំងបេះដូង មិនធូរដោយការសម្រាកទេ ហើយច្រើនមកជាមួយការបែកញើស ចង្អោរ ហត់ ឬវិលមុខ។ វិទ្យាស្ថានជាតិបេះដូង សួត និងឈាមអាមេរិក (NHLBI) កត់សម្គាល់ថា គាំងបេះដូង មិនតែងចាប់ផ្ដើមដោយការឈឺខ្លាំងភ្លាមៗទេ៖ រោគសញ្ញាអាចចាប់ផ្ដើមយឺតៗ នៅស្រាល ឬកើតមក និងបាត់ទៅ ក្នុងរយៈពេលច្រើនម៉ោង។

ការរលាកស្រោមបេះដូង និងការរលាកសាច់ដុំបេះដូង

ការរលាកស្រោមបេះដូង (pericarditis) ផ្ដល់តម្រុយទីតាំងមួយក្នុងចំណោមតម្រុយតិចតួច ដែលពិតជាមានប្រយោជន៍ក្នុងការឈឺទ្រូង៖ ឈឺចាក់ ដែលកាន់តែខ្លាំងពេលដេកផ្ងារ ហើយធូរពេលអង្គុយ និងឱនទៅមុខ ច្រើនកាន់តែឈឺពេលដកដង្ហើមវែង។ ការរលាកសាច់ដុំបេះដូង (myocarditis) អាចបង្កការឈឺទ្រូង ជាមួយការហត់ បេះដូងលោតញាប់ ឬអស់កម្លាំងខុសធម្មតា ច្រើនក្រោយជំងឺវីរុស។ ទាំងពីរត្រូវការការពិនិត្យ គ្មានមួយណាគ្រប់គ្រងនៅផ្ទះបានទេ។

ស្ត្រី និងអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម ច្រើនត្រូវខកខាន

ចំណុចនេះសំខាន់ជាពិសេស លើទំព័រអំពីការឈឺ «ក្រោមដោះខាងឆ្វេង» ដែលជាឃ្លាដែលស្ត្រីស្វែងរកច្រើនជាង។ ស្ត្រីដែលកំពុងគាំងបេះដូង ទំនងជាងបុរស ដែលមានការឈឺស្មា ខ្នង ឬដៃ ការហត់ អស់កម្លាំងយូរ ឈឺក្រពះ ឬថប់បារម្ភ ទាំងមាន ឬគ្មានការឈឺទ្រូង។ NHLBI បញ្ជាក់ថា ស្ត្រីអាចមើលស្រាលរោគសញ្ញាទាំងនេះ ហើយពន្យារការទៅមន្ទីរពេទ្យ ហើយការពិនិត្យដំបូងនៅមន្ទីរពេទ្យ អាចមិនរកឃើញការគាំងបេះដូងដំណាក់កាលដំបូង ឬមិនធម្មតា ដែលធ្វើឱ្យស្ត្រីមានហានិភ័យខ្ពស់ជាងក្រោយមក។

អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម ក៏ទំនងជាងដែរ ដែលមានការឈឺទ្រូងស្រាល ឬគ្មានទាល់តែសោះ ព្រោះការខូចសរសៃប្រសាទ ដោយជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់យូរ ធ្វើឱ្យសញ្ញាព្រមានខ្សោយ។ NHLBI ពិពណ៌នាករណីទាំងនេះថាជា គាំងបេះដូងស្ងាត់ ដែលទូទៅជាងចំពោះមនុស្សចាស់ និងអ្នកដែលមានជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់ ឬជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ នៅកម្ពុជា ការស្ទង់មតិ STEPS ឆ្នាំ 2023 របស់ WHO បានរកឃើញសម្ពាធឈាមខ្ពស់ ចំពោះមនុស្សពេញវ័យ 17% និងជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់ ឬជំងឺទឹកនោមផ្អែម 6.3% (WHO) ហើយក្រសួងសុខាភិបាលណែនាំឱ្យពិនិត្យរកជំងឺទាំងពីរនេះ ចំពោះមនុស្សពេញវ័យអាយុ 40 ឆ្នាំឡើងទៅ ដែលមកមណ្ឌលសុខភាព (SOP ជាតិ 2024)។ ប្រសិនបើអ្នកជាស្ត្រី ឬមានជំងឺទឹកនោមផ្អែម ការគ្មានការឈឺទ្រូងខ្លាំងបែបបុរាណ មិនមែនជាការធានាទេ។

មូលហេតុពីសួត

ការរលាកស្រោមសួត (pleurisy) បង្កការឈឺចាក់ ដែលកាន់តែខ្លាំងពេលដកដង្ហើមចូល ក្អក ឬកណ្ដាស់ ហើយធូរពេលអ្នកទប់ដង្ហើម។ ជំងឺរលាកសួត បន្ថែមគ្រុនក្ដៅ ក្អក និងហត់ ហើយអាចបញ្ជូនការឈឺទៅខ្នង សូមមើលអត្ថបទរបស់យើងអំពី ជំងឺរលាកសួត និងការឈឺខ្នង។ ក្អករ៉ាំរ៉ៃលើសពីពីរសប្ដាហ៍ ជាមួយគ្រុនក្ដៅពេលល្ងាច និងស្រកទម្ងន់ ក៏អាចជាជំងឺរបេង ដែលនៅកម្ពុជា ការព្យាបាលធ្វើដោយមិនគិតថ្លៃ តាមគោលនយោបាយរបស់ CENAT (WHO)។ សួតធ្លាក់ (pneumothorax) បង្កការឈឺចាក់ភ្លាមៗម្ខាង ជាមួយការហត់ ពេលខ្លះចំពោះយុវវ័យខ្ពស់ និងស្គម។ កំណកឈាមស្ទះសួត (pulmonary embolism) បង្កការឈឺភ្លាមៗ ហត់ និងបេះដូងដើរលឿន ម្ដងម្កាលជាមួយការក្អកចេញឈាម។ ពីរចុងក្រោយនេះ ជាករណីសង្គ្រោះបន្ទាន់ ហើយហានិភ័យកើនឡើង ក្រោយការមិនកម្រើកខ្លួនយូរ ការវះកាត់ថ្មីៗ ការមានផ្ទៃពោះ មហារីក ឬធ្លាប់មានកំណកឈាមពីមុន។

ការថប់បារម្ភ និងការភ័យស្លន់ស្លោ៖ ពិតប្រាកដ ប៉ុន្តែមិនដែលជាការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យខ្លួនឯងទេ

វិបត្តិភ័យស្លន់ស្លោ ពិតជាបង្កការឈឺទ្រូង បេះដូងលោតខ្លាំង ហត់ ស្រពន់ និងអារម្មណ៍ថានឹងមានគ្រោះមហន្តរាយ ហើយវាជាមូលហេតុទូទៅមួយ នៃការមកផ្នែកសង្គ្រោះបន្ទាន់។ ការឈឺនេះពិតប្រាកដ មិនមែនការស្រមៃទេ។ ប៉ុន្តែការថប់បារម្ភនៅទីនេះ គឺជារោគវិនិច្ឆ័យ ដែលធ្វើក្រោយដកមូលហេតុផ្សេងចេញ ហើយការដកចេញនោះ ជាការងាររបស់គ្រូពេទ្យ៖ វាត្រូវការការពិនិត្យ ហើយជាធម្មតា ECG និងតេស្តឈាម។ មនុស្សជាច្រើនមានទាំងជំងឺថប់បារម្ភ និងជំងឺបេះដូង។ ប្រសិនបើអ្នកកត់សម្គាល់លំនាំកើតឡើងដដែលៗ ការណែនាំរបស់យើងអំពី ការថប់បារម្ភ អាចជួយអ្នកពិពណ៌នាវា ក្រោយពេលគ្រូពេទ្យបានពិនិត្យវគ្គនោះ មិនមែនជំនួសទេ។

ហេតុអ្វីអ្នកមិនអាចបែងចែកមូលហេតុទាំងនេះ ដោយខ្លួនឯងបានទៀងទាត់?

នេះជាផ្នែកសំខាន់បំផុតនៃអត្ថបទនេះ។ គ្មានបន្សំអារម្មណ៍ណាមួយ ដែលបែងចែកការឈឺទ្រូងពីបេះដូង និងមិនមែនពីបេះដូង ពីខាងក្រៅបានទៀងទាត់ទេ។ គ្រូពេទ្យប្រើពិន្ទុហានិភ័យ ECG និងតេស្តឈាម ពិតប្រាកដដោយសារការនិទានរោគសញ្ញាតែម្យ៉ាង មិនត្រឹមត្រូវគ្រប់គ្រាន់ ហើយសូម្បីតែឧបករណ៍ទាំងនោះ ក៏មានដែនកំណត់ពិតប្រាកដដែរ។

ជំនឿបីយ៉ាង បង្កគ្រោះថ្នាក់ច្រើនបំផុត។ «ប្រាកដជាសាច់ដុំ ព្រោះខ្ញុំចុចវាឈឺ»។ «ខ្ញុំក្មេងពេក មិនអាចមានបញ្ហាបេះដូងទេ»។ «វាកើតមក និងបាត់ទៅ ដូច្នេះមិនអាចធ្ងន់ធ្ងរទេ»។ គ្មានជំនឿណាមួយត្រឹមត្រូវទេ។ ជញ្ជាំងទ្រូងឈឺពេលប៉ះ កើតមានចំពោះអ្នកដែលកំពុងគាំងបេះដូង គាំងបេះដូងកើតចំពោះមនុស្សអាយុ 30 ជាង ហើយការឈឺពីបេះដូង អាចកើន និងថយ ក្នុងរយៈពេលច្រើនម៉ោង។ រោគសញ្ញាដូចជា ស្រពន់ក្នុងទ្រូង ឬ ហត់ក្រោយញ៉ាំអាហារ កើតពីមូលហេតុគ្មានគ្រោះថ្នាក់ និងមូលហេតុគ្រោះថ្នាក់ដូចគ្នា។

តារាងខាងក្រោម គឺជាការណែនាំថាត្រូវធ្វើអ្វីបន្ទាប់ មិនមែនឧបករណ៍ធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យទេ។ គ្មានជួរណាមួយដកចេញអ្វីទាំងអស់។

តើគ្រូពេទ្យពិតជាធ្វើអ្វីខ្លះ?

ការពិនិត្យចាប់ផ្ដើមដោយការនិទានរបស់អ្នក៖ ការឈឺមានអារម្មណ៍យ៉ាងណា រាលទៅកន្លែងណា អ្វីបង្ក និងអ្វីបន្ធូរវា និងកត្តាហានិភ័យរបស់អ្នក។ គ្រូពេទ្យស្ដាប់បេះដូង និងសួត ចុចលើទ្រូង និងពោះខាងលើ វាស់សម្ពាធឈាម ជីពចរ និងកម្រិតអុកស៊ីសែន ហើយពិនិត្យជើងរកសញ្ញានៃកំណកឈាម។

ECG ដែលជាការថតចរន្តអគ្គិសនីបេះដូងរហ័ស ជាធម្មតាធ្វើមុនគេ ព្រោះវាលឿន ហើយអាចផ្លាស់ប្ដូរអ្វីៗទាំងអស់។ តេស្តឈាមបន្តពីនោះ៖ troponin ដែលជាប្រូតេអ៊ីនបញ្ចេញពេលសាច់ដុំបេះដូងរងរបួស ច្រើនធ្វើម្ដងទៀតប៉ុន្មានម៉ោងក្រោយ D-dimer ពេលកំពុងពិចារណាកំណកឈាម សូចនាកររលាកដូចជា CRP ហើយពេលខ្លះ creatine phosphokinase (CPK) ជាសូចនាករសាច់ដុំ។ ការថតកាំរស្មីទ្រូង អេកូ ឬ CT scan អាចធ្វើបន្ទាប់ ហើយពេលនៅតែសង្ស័យ CT ថតសរសៃឈាមបេះដូង (coronary CT angiography) បង្ហាញសរសៃឈាមបេះដូងដោយផ្ទាល់។

នៅពេលបានបញ្ជាក់មូលហេតុគ្មានគ្រោះថ្នាក់ហើយ គ្រូពេទ្យអាចណែនាំវិធានការដែលស៊ីនឹងរោគវិនិច្ឆ័យនោះ ដូចជាការលាតសាច់ដុំថ្នមៗ និងកម្ដៅ សម្រាប់សាច់ដុំជញ្ជាំងទ្រូងតឹងដែលបានបញ្ជាក់ ឬការផ្លាស់ប្ដូររបបអាហារ និងឥរិយាបថ សម្រាប់ទឹកអាស៊ីតច្រាលដែលបានបញ្ជាក់។ ដំបូន្មានទាំងនោះ ត្រូវមកក្រោយរោគវិនិច្ឆ័យ មិនមែនមុនទេ ហើយគួរមកពីគ្រូពេទ្យដែលបានពិនិត្យអ្នក។

វឌ្ឍនភាពវិទ្យាសាស្ត្រថ្មីៗ ក្នុងការវាយតម្លៃការឈឺទ្រូង

ការស្រាវជ្រាវពីឆ្នាំ 2023 ដល់ 2025 បង្ហាញថា ការឈឺទ្រូងគួរត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងប៉ុណ្ណា និងកន្លែងដែលឧបករណ៍បច្ចុប្បន្ននៅខ្វះខាត។ ការសិក្សាទាំងអស់ខាងក្រោម មានក្នុង PubMed។

ពិន្ទុហានិភ័យ មិនមានសុវត្ថិភាពគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីដកចេញការគាំងបេះដូង

ការសិក្សាឆ្នាំ 2025 ក្នុង Open Heart បានអនុវត្តពិន្ទុហានិភ័យ preHEAR និង preHEART ដែលជាបញ្ជីត្រួតពិនិត្យផ្អែកលើប្រវត្តិ ECG អាយុ កត្តាហានិភ័យ និងកម្រិត troponin លើក្រុមអ្នកជំងឺពីរ នៅសេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់បឋមនៅអឺរ៉ុប។ គ្មានពិន្ទុណាមួយ ដកចេញការគាំងបេះដូងបានដោយសុវត្ថិភាពគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីប្រើតែឯងទេ ហើយរាល់ការគាំងបេះដូងដែលត្រូវខកខាន ក្នុងក្រុមហានិភ័យទាប គឺជាស្ត្រីទាំងអស់។

អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ សូម្បីតែគ្រូពេទ្យដែលប្រើបញ្ជីត្រួតពិនិត្យដែលបានផ្ទៀងផ្ទាត់ ក៏មិនតែងតែអាចដកចេញការគាំងបេះដូង ដោយគ្មានតេស្តបន្ថែមដែរ។ អ្នកអានដែលពឹងលើអត្ថបទមួយ មិនអាចធ្វើបានទេ។

ស្ត្រីដែលមានរោគសញ្ញាសរសៃឈាមបេះដូងស្រួចស្រាវ ទទួលការព្យាបាលតិចជាង ហើយលទ្ធផលអាក្រក់ជាង

ការពិនិត្យជាប្រព័ន្ធ និងការវិភាគមេតាឆ្នាំ 2024 ក្នុង Indian Heart Journal បានប្រមូលការសិក្សាអំពីរោគសញ្ញាសរសៃឈាមបេះដូងស្រួចស្រាវ (គាំងបេះដូង និង angina មិនស្ថិរភាព) ហើយបានរកឃើញថា ស្ត្រីទំនងតិចជាង ក្នុងការទទួលការថតសរសៃឈាមបេះដូង ការពង្រីកសរសៃឈាម និងថ្នាំស្តង់ដារ ហើយមានលទ្ធផលអាក្រក់ជាងបុរស។

អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ ការព្យាបាលស្ត្រីតិចពេក អាចវាស់បាន មិនមែនទ្រឹស្តីទេ។ សូមនិយាយឱ្យច្បាស់ថា អ្នកបារម្ភអំពីបេះដូងរបស់អ្នក ហើយសួរថា តើបានធ្វើអ្វីខ្លះ ដើម្បីដកចេញមូលហេតុពីបេះដូង។

ការឈឺជញ្ជាំងទ្រូង ពាក់ព័ន្ធច្រើនជាងសន្លាក់ឆ្អឹងជំនីរ

ការពិនិត្យឡើងវិញឆ្នាំ 2025 ក្នុង Clinical Anatomy បានពិនិត្យបណ្ដាញភ្នាសសាច់ដុំ (myofascial continuum) ពោលគឺស្រទាប់ភ្នាសភ្ជាប់គ្នា ដែលតភ្ជាប់ក ទ្រូង និងដៃ ហើយបានលើកឡើងថា វាជាប្រភពដែលគេមិនសូវស្គាល់ នៃការឈឺទ្រូងមិនមែនពីបេះដូង ជាមួយរោគសញ្ញា Tietze costochondritis និងឆ្អឹងជំនីររអិល។

អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ ការឈឺជញ្ជាំងទ្រូង អាចរាលដាលច្រើនជាងសន្លាក់ឈឺមួយ ដូច្នេះការឈឺផ្លាស់ទីតាំង មិនធ្វើឱ្យវាមិនទំនងទេ ហើយនៅតែមិនដកចេញមូលហេតុពីបេះដូងដែរ។

ទឹកអាស៊ីតច្រាល និងជំងឺបេះដូង ត្រួតគ្នា

ការពិនិត្យឡើងវិញឆ្នាំ 2023 ក្នុង Journal of Clinical Medicine បានពិពណ៌នាជំងឺទឹកអាស៊ីតក្រពះច្រាល ថាជាអ្នកក្លែងបន្លំទូទៅបំផុត នៃការឈឺទ្រូងពីបេះដូង ហើយក៏ជាជំងឺដែលច្រើនកើតជាមួយជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងដែរ។

អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ ទឹកអាស៊ីតច្រាល មិនការពារអ្នកពីបញ្ហាបេះដូងទេ។ «វាគ្រាន់តែជាទឹកអាស៊ីតច្រាលរបស់ខ្ញុំ» ជាការសន្និដ្ឋានមួយ ដែលគ្មានសុវត្ថិភាពបំផុតនៅទីនេះ។

ផ្នែកសង្គ្រោះបន្ទាន់ពឹងលើការថតរូបភាព ដើម្បីជៀសវាងរោគវិនិច្ឆ័យខុស

ការពិនិត្យឡើងវិញឆ្នាំ 2024 ក្នុង International Journal of Cardiovascular Imaging បានរៀបរាប់ពីរបៀបវាយតម្លៃការឈឺទ្រូងស្រួចស្រាវ នៅផ្នែកសង្គ្រោះបន្ទាន់ ដោយកត់សម្គាល់ថា រោគវិនិច្ឆ័យដែលខកខាន បាត់បង់ជីវិត ហើយបានពិពណ៌នាតួនាទីកាន់តែធំ នៃ coronary CT angiography សម្រាប់ករណីមិនច្បាស់លាស់។

អត្ថន័យសម្រាប់អ្នក៖ ការបែងចែកការឈឺទ្រូងធ្ងន់ធ្ងរ ពីគ្មានគ្រោះថ្នាក់ ពិបាករហូតដល់មន្ទីរពេទ្យវិនិយោគលើការថតរូបភាពល្អជាងមុន ដែលជារង្វាស់នៃការលំបាក និងជាហេតុផល មិនត្រូវព្យាយាមវិនិច្ឆ័យដូចគ្នានៅផ្ទះ។

វចនានុក្រមពាក្យសំខាន់ៗ

សំណួរដែលសួរញឹកញាប់

តើខ្យល់ជាប់ពិតជាអាចបង្កការឈឺក្រោមដោះខាងឆ្វេងបានទេ?

បាន។ ខ្យល់ដែលប្រមូលផ្ដុំនៅចំណុចបត់អណ្ដើក ដែលជាកន្លែងបត់ខាងឆ្វេងខ្ពស់នៃពោះវៀនធំ អាចពង្រីកជញ្ជាំងពោះវៀន ហើយបង្កការចុក ឬសូម្បីតែការឈឺចាក់ ចំកន្លែងនោះ។ ជាធម្មតា វាផ្លាស់ទីតាំង ធូរក្រោយភើ ផោម ឬបន្ទោរបង់ ហើយប្រែប្រួលតាមអាហារ។ ទោះយ៉ាងណា ខ្យល់ជាការពន្យល់ដែលធ្វើឱ្យស្ងប់ចិត្ត ហើយការពន្យល់បែបនេះហើយ ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សមានបញ្ហា ជាមួយការឈឺទ្រូងខាងឆ្វេង។ ប្រសិនបើការឈឺថ្មី ខ្លាំង ឬមកជាមួយសញ្ញាព្រមានណាមួយ ដែលរៀបរាប់នៅខាងលើអត្ថបទនេះ សូមចាត់ទុកវាជាករណីសង្គ្រោះបន្ទាន់មុន ហើយពិចារណាខ្យល់ក្រោយ។

ហេតុអ្វីខ្ញុំឈឺចាក់ក្រោមដោះខាងឆ្វេង ពេលដកដង្ហើម?

ការឈឺដែលកាន់តែខ្លាំងច្បាស់ពេលដកដង្ហើមចូល បង្ហាញទៅរកជញ្ជាំងទ្រូង ឬស្រោមសួត។ Costochondritis សាច់ដុំចន្លោះឆ្អឹងជំនីរតឹង របួសឆ្អឹងជំនីរ និងការរលាកស្រោមសួត សុទ្ធតែមានលក្ខណៈបែបនេះ ហើយការរលាកស្រោមបេះដូងក៏ដូចគ្នា។ ប៉ុន្តែការហត់ ជាមួយការឈឺចាក់នោះ ផ្លាស់ប្ដូររូបភាពទាំងស្រុង៖ កំណកឈាមស្ទះសួត ឬសួតធ្លាក់ ទាំងពីរលេចជាការឈឺភ្លាមៗម្ខាង ជាមួយការពិបាកដកដង្ហើម។ ប្រសិនបើអ្នកហត់ បេះដូងដើរលឿន ឬមានអារម្មណ៍ដូចនឹងសន្លប់ សូមហៅលេខ 119 ជាជាងរង់ចាំមើលថាវាវិវឌ្ឍយ៉ាងណា។

ហេតុអ្វីការឈឺកើតមក និងបាត់ទៅ?

ការឈឺម្ដងម្កាល ធ្វើឱ្យស្ងប់ចិត្ត ប៉ុន្តែវាមិនគួរធ្វើដូច្នោះទេ។ ការឈឺជញ្ជាំងទ្រូង កាន់តែខ្លាំងពេលកម្រើក ហើយធូរពេលសម្រាក។ ការឈឺដោយខ្យល់ កើន និងថយ ក្នុងរយៈពេលច្រើនម៉ោង។ ទឹកអាស៊ីតច្រាល កើតមក និងបាត់ទៅ តាមអាហារ និងឥរិយាបថ។ ប៉ុន្តែការឈឺពីបេះដូង ក៏កើតមក និងបាត់ទៅដែរ៖ NHLBI កត់សម្គាល់ថា រោគសញ្ញាគាំងបេះដូង អាចចាប់ផ្ដើមយឺតៗ ហើយអាចកើតមក និងបាត់ទៅ ក្នុងរយៈពេលច្រើនម៉ោង។ ដូច្នេះលំនាំឈប់-ឈឺ ប្រាប់អ្នកតិចតួចណាស់ដោយខ្លួនឯង ហើយវាមិនមែនជាហេតុផល ដើម្បីពន្យារការពិនិត្យទេ។

តើខ្ញុំដឹងយ៉ាងដូចម្ដេចថា វាជាបេះដូងរបស់ខ្ញុំ?

អ្នកមិនអាចដឹងដោយខ្លួនឯងបានទេ ហើយនោះជាចម្លើយស្មោះត្រង់។ ការសង្កត់ ឬច្របាច់ ដែលរាលដាលទៅដៃ ថ្គាម ក ស្មា ឬខ្នង មកជាមួយការបែកញើស ចង្អោរ ឬហត់ គឺជាលំនាំព្រមានបុរាណ ហើយត្រូវហៅលេខ 119។ ប៉ុន្តែគាំងបេះដូង ក៏លេចជាការអស់កម្លាំង ឈឺក្រពះ ឬហត់ ដោយមានការឈឺទ្រូងតិច ឬគ្មានដែរ ជាពិសេសចំពោះស្ត្រី និងអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ មានតែការពិនិត្យ ECG និងតេស្តឈាមដូចជា troponin ទេ ដែលអាចបែងចែកការឈឺពីបេះដូង និងមិនមែនពីបេះដូងបានទៀងទាត់។

ខ្ញុំក្មេង ជាស្ត្រី ហើយមានសុខភាពល្អ។ តើខ្ញុំនៅតែត្រូវបារម្ភទេ?

ការនៅក្មេង និងមានសុខភាពល្អ បន្ថយហានិភ័យរបស់អ្នក។ វាមិនធ្វើឱ្យមូលហេតុពីបេះដូង មិនអាចកើតមានទេ ហើយវាមិនគួរផ្លាស់ប្ដូរអ្វីដែលអ្នកធ្វើ ពេលសញ្ញាព្រមានលេចឡើងឡើយ។ ការស្រាវជ្រាវអំពីពិន្ទុហានិភ័យ នៅសេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់បឋម បានរកឃើញថា ការគាំងបេះដូងដែលត្រូវខកខាន ចំពោះអ្នកជំងឺហានិភ័យទាប គឺជាស្ត្រីទាំងអស់។ ជំងឺដូចជា ការរហែកសរសៃឈាមបេះដូងដោយឯកឯង ការរលាកសាច់ដុំបេះដូង និងកំណកឈាមស្ទះសួត ក៏ប៉ះពាល់មនុស្សវ័យក្មេងដែរ រួមទាំងពេល និងក្រោយមានផ្ទៃពោះ។ សូមយករោគសញ្ញាដោយយកចិត្តទុកដាក់ ពិពណ៌នាវាឱ្យច្បាស់ ហើយសួរថា តើបានធ្វើអ្វីខ្លះ ដើម្បីដកចេញមូលហេតុពីបេះដូង។

តើការឈឺក្រោមដោះខាងឆ្វេង ពេលដេក មានន័យអ្វី?

លំនាំទូទៅពីរ កាន់តែខ្លាំងពេលអ្នកដេកផ្ងារ។ ទឹកអាស៊ីតច្រាលកាន់តែខ្លាំង ព្រោះអាស៊ីតឡើងបំពង់អាហារវិញបានងាយជាង ហើយជាធម្មតាវាក្ដៅក្រហាយឡើងលើ ហើយកើតក្រោយអាហារ។ ការរលាកស្រោមបេះដូង ក៏កាន់តែខ្លាំងដែរ ហើយលក្ខណៈពិសេសរបស់វា គឺធូរពេលអ្នកអង្គុយ និងឱនទៅមុខ ដែលជាតម្រុយមួយក្នុងចំណោមតម្រុយមានប្រយោជន៍ក្នុងការឈឺទ្រូង។ លទ្ធភាពទីបី គឺគ្រាន់តែសម្ពាធលើជញ្ជាំងទ្រូងដែលឈឺពេលប៉ះ។ ដោយសារការរលាកស្រោមបេះដូង ត្រូវការការពិនិត្យក្នុងថ្ងៃតែមួយ ការឈឺទ្រូងតាមឥរិយាបថ គឺជាហេតុផលដើម្បីទៅពិនិត្យ ជាជាងផ្លាស់ប្ដូរខ្នើយ។

ប្រភពឯកសារ

• Cambodia: getting help (emergency numbers) — GOV.UK.
• 1 in 5 Cambodian adults are at risk of stroke as noncommunicable disease risks increase — World Health Organization, Western Pacific.
• National Standard Operating Procedure for Hypertension and Diabetes Management in Primary Care — Ministry of Health of Cambodia, 2024.
• Tracking to zero: using data to help eliminate TB in Cambodia — World Health Organization.
• Heart Attack Symptoms — National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI), NIH.
• Heart Attacks in Women — National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI), NIH.
• Chest Pain — MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine.
• About Heart Attack Symptoms, Risk, and Recovery — Centers for Disease Control and Prevention (CDC).
• Johannessen TR, Melessen IMB, Vallersnes OM, Manten A, Halvorsen S, Atar D, Harskamp RE. Adequately identifying low-risk chest pain in emergency primary care: evaluating the performance of preHEAR(T) based on two European cohorts. Open Heart. 2025. Retrieved from PubMed. DOI: 10.1136/openhrt-2025-003362
• Dutta D, Mahajan K, Verma L, Gupta G, Sharma M. Gender differences in the management and outcomes of acute coronary syndrome in Indians: A systematic review and meta-analysis. Indian Heart Journal. 2024. Retrieved from PubMed. DOI: 10.1016/j.ihj.2024.10.002
• Raja G P, Punja R, Cruz AM, Prabhu A. The Myofascial Continuum: Anatomical Insights Into Noncardiac Chest Pain. Clinical Anatomy. 2025. Retrieved from PubMed. DOI: 10.1002/ca.70004
• Gries JJ, Chen B, Virani SS, Virk HUH, Jneid H, Krittanawong C. Heartburn’s Hidden Impact: A Narrative Review Exploring Gastroesophageal Reflux Disease (GERD) as a Cardiovascular Disease Risk Factor. Journal of Clinical Medicine. 2023. Retrieved from PubMed. DOI: 10.3390/jcm12237400
• Sarto G, Simeone B, Spadafora L, Bernardi M, Rocco E, Pelle G, et al. Management of acute chest pain in the Emergency Department: benefits of coronary computed tomography angiography. The International Journal of Cardiovascular Imaging. 2024. Retrieved from PubMed. DOI: 10.1007/s10554-024-03274-w

អានបន្ថែម

• ការរមួលសាច់ដុំឆ្អឹងជំនីរ៖ មូលហេតុ សញ្ញាព្រមាន និងអ្វីដែលត្រូវធ្វើ
• BNP៖ ការពន្យល់សូចនាករឈាមបេះដូង
• Creatine kinase-MB (CK-MB)៖ សូចនាករបេះដូង
• ចង្អោរពេលយប់៖ មូលហេតុ រោគសញ្ញា និងការព្យាបាល
• ហត់ក្រោយញ៉ាំអាហារ៖ មូលហេតុ និងការព្យាបាល

យល់ពីលទ្ធផលមន្ទីរពិសោធន៍របស់អ្នកជាមួយ AI DiagMe

ប្រសិនបើគ្រូពេទ្យស្រាវជ្រាវការឈឺក្រោមដោះខាងឆ្វេងរបស់អ្នក ពួកគេអាចស្នើ ECG និងតេស្តឈាមដូចជា troponin D-dimer ឬសូចនាកររលាក។ លទ្ធផលទាំងនោះ ច្រើនមកដល់ជាលេខ ដោយមានការពន្យល់តិចតួច។ AI DiagMe ជួយឱ្យអ្នកយល់ពីអត្ថន័យនៃរបាយការណ៍ឈាមដែលបានធ្វើរួច ជាភាសាងាយយល់ ដើម្បីឱ្យអ្នកពិភាក្សាបានល្អជាងមុន ពេលជួបគ្រូពេទ្យលើកក្រោយ។

ដើម្បីនិយាយឱ្យច្បាស់៖ AI DiagMe មិនធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ មិនវាយតម្លៃភាពបន្ទាន់នៃរោគសញ្ញា ហើយមិនអាចប្រាប់អ្នកថា ការឈឺទ្រូងរបស់អ្នកមកពីបេះដូងឬអត់ទេ។ វាមិនមែនសម្រាប់ករណីសង្គ្រោះបន្ទាន់ទេ។ ប្រសិនបើអ្នកឈឺទ្រូង ជាមួយសញ្ញាព្រមានណាមួយ ដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ សូមហៅលេខ 119 ជំនួសវិញ។

ទទួលការបកស្រាយលទ្ធផលរបស់អ្នកក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទី