آزمایش کالپروتکتین مدفوع پروتئینی را اندازه‌گیری می‌کند که گلبول‌های سفید خون در روده آزاد می‌کنند؛ سطح این پروتئین در نمونه مدفوع به پزشک نشان می‌دهد که آیا پوشش داخلی روده ملتهب است یا خیر. این آزمایش یکی از معدود آزمایش‌های آزمایشگاهی است که می‌تواند بدون دوربین، داخل روده را بررسی کند. عدد بالا به معنای تشخیص بیماری نیست و نتیجه سرطان هم نیست؛ فقط نشان می‌دهد که التهاب در جایی از دستگاه گوارش وجود دارد و هنوز باید علت آن مشخص شود. در این مقاله یاد می‌گیرید که این پروتئین چیست، چگونه بازه‌های معمول نتیجه بر حسب میکروگرم در گرم خوانده می‌شوند، چرا یک نمونه یکسان ممکن است در دو آزمایشگاه اعداد متفاوتی بدهد، چه عواملی مقدار را در افرادی که بیماری التهابی روده ندارند بالا می‌برد، و چگونه از این آزمایش برای پیگیری بیماری کرون و کولیت اولسراتیو در طول زمان استفاده می‌شود.
آزمایش کالپروتکتین مدفوع چه چیزی را اندازه‌گیری می‌کند
کالپروتکتین پروتئینی از خانواده S100 است. این پروتئین درون نوتروفیل‌ها قرار دارد؛ همان گلبول‌های سفیدی که در هر جایی از بدن که بافت تحریک یا عفونی شده باشد، اول از همه می‌رسند، و بخش بزرگی از پروتئین‌های این سلول‌ها را تشکیل می‌دهد. وقتی دیواره روده ملتهب می‌شود، نوتروفیل‌ها از جریان خون خارج شده و وارد پوشش داخلی روده می‌شوند. برخی از آن‌ها می‌ترکند و کالپروتکتینی که در خود داشتند وارد محتویات روده می‌شود و از طریق مدفوع از بدن خارج می‌گردد.
همین مکانیسم است که این آزمایش را مفید می‌کند. مقدار اندازه‌گیری‌شده در مدفوع با تعداد نوتروفیل‌هایی که وارد روده می‌شوند بالا و پایین می‌رود، بنابراین التهاب روده را مستقیماً نشان می‌دهد، نه التهاب در جای دیگری از بدن. غلظت کالپروتکتین در مدفوع بسیار بیشتر از خون است، تقریباً شش برابر بیشتر، به همین دلیل مدفوع به جای خون نمونه مناسب‌تری است. کالپروتکتین همچنین در برابر هضم مقاوم است، بنابراین نمونه‌ای که در خانه جمع‌آوری شده هنوز هم می‌تواند در آزمایشگاه اندازه‌گیری شود.
نشانگرهای خونی رفتار متفاوتی دارند. تیم ما توضیح می‌دهد نشانگر التهابی پروتئین واکنشی C، که با التهاب در هر جایی از بدن، از عفونت قفسه سینه تا آرتریت، بالا می‌رود و بنابراین نمی‌تواند نشان دهد که مشکل کجاست.
چه کسانی معمولاً این آزمایش را دریافت می‌کنند
آزمایش کالپروتکتین مدفوع معمولاً در مراقبت‌های اولیه برای بزرگسالان زیر ۴۵ یا ۵۰ سال تجویز می‌شود که چند هفته است دچار اسهال، دردهای گرفتگی شکم یا تغییر در عادات روده‌ای هستند و علائم هشداردهنده‌ای ندارند. همچنین برای افرادی که تشخیص قطعی بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو دارند، به‌طور مکرر انجام می‌شود تا روند بیماری بین ویزیت‌ها پایش شود.
خواندن نتیجه آزمایش کالپروتکتین مدفوع، بازه به بازه
نتایج به‌صورت غلظت کالپروتکتین بر حسب میکروگرم در هر گرم مدفوع گزارش می‌شوند و با نماد µg/g نوشته می‌شوند. بازه‌های زیر بر اساس آستانه‌های منتشرشده در مطالعاتی است که در پایان این مقاله فهرست شده‌اند. این بازه‌ها راهنمای نحوه استدلال پزشکان هستند، نه قانونی که برای هر آزمایشگاهی صدق کند.
| نتیجه | معمولاً به چه معناست | معمولاً در مرحله بعد چه اتفاقی می‌افتد |
|---|---|---|
| کمتر از حدود ۵۰ µg/g | التهاب قابل‌توجه روده بعید است. در ارزیابی فناوری سلامتی که برای تعیین این آستانه استفاده شده، نتیجه‌ای پایین‌تر از این مقدار، احتمال بیماری التهابی روده را در بیمار با علائم معمول کم می‌کند. | علائم معمولاً به‌عنوان یک اختلال عملکردی روده مانند سندرم روده تحریک‌پذیر بررسی می‌شوند. آندوسکوپی صرفاً بر اساس این عدد ترتیب داده نمی‌شود. |
| حدود ۵۰ تا ۱۵۰ µg/g | منطقه خاکستری. اکثر افرادی که نتیجه‌شان در این بازه قرار می‌گیرد، در نهایت به بیماری التهابی روده مبتلا نیستند؛ داروها، سن یا یک عفونت گذرا می‌توانند به‌تنهایی این عدد را بالا ببرند. | تکرار آزمایش چند هفته بعد، همراه با بررسی داروهای مصرفی. ارجاع به متخصص خودکار نیست. |
| حدود ۱۵۰ تا ۲۵۰ µg/g | التهاب محتمل است. در افرادی که قبلاً تشخیص بیماری التهابی روده دریافت کرده‌اند، مقادیر زیر حدود ۲۵۰ µg/g با بیماری در حالت آرام مرتبط بوده است. | ارزیابی توسط متخصص. در صورت وجود علائم جدید، اغلب آندوسکوپی ترتیب داده می‌شود؛ در بیماری شناخته‌شده، این عدد در کنار نتایج قبلی تفسیر می‌شود. |
| بالاتر از حدود ۲۵۰ µg/g | به‌طور قابل‌توجهی بالا. در مجموعه‌های بیماران تازه‌تشخیص‌داده‌شده با بیماری التهابی روده، میانگین مقادیر چند صد µg/g بود، در مقایسه با چند ده µg/g در سندرم روده تحریک‌پذیر. | ارجاع به متخصص گوارش و در اکثر موارد، آندوسکوپی با بیوپسی برای تعیین علت. |
هیچ عددی در آن جدول جهانی نیست. آزمایشگاه‌ها حد گزارش‌دهی خود را انتخاب می‌کنند که اغلب ۵۰ میکروگرم بر گرم است، اما گاهی ۱۰۰ یا ۱۲۰، و این انتخاب به روش آزمایشگاه بستگی دارد. برخی آزمایشگاه‌ها یک عدد ساده گزارش می‌دهند و برخی دیگر عباراتی مانند «طبیعی»، «کمی بالا» یا «به‌طور قابل‌توجهی بالا». سن نیز اهمیت دارد: نوزادان سالم و کودکان خردسال به‌طور طبیعی مقادیر بالاتری دارند و محدوده‌های مرجع بر اساس سن متفاوت است. نتیجه خود را با محدوده‌ای که روی برگه آزمایش شما چاپ شده مقایسه کنید، نه با عددی که در اینترنت یافته‌اید.
یک نتیجه مرزی چه اقدامی را می‌طلبد
مقداری که در ناحیه خاکستری قرار دارد رایج‌ترین منبع نگرانی است و به‌ندرت آن اورژانسی است که مردم از آن می‌ترسند. معمولاً توصیه می‌شود آزمایش چند هفته بعد تکرار شود، ترجیحاً در همان آزمایشگاه، و در این مدت مصرف هر داروی ضدالتهابی مسکن متوقف یا بررسی شود. یک نتیجه طبیعی دوم اطمینان‌بخش است. نتیجه بالای دوم، یا عددی که به‌تدریج افزایش می‌یابد، چیزی است که ارجاع به متخصص را ضروری می‌کند. وحشت‌زدگی جایی در این مراحل ندارد.
تشخیص بیماری التهابی روده از سندرم روده تحریک‌پذیر
اسهال، گرفتگی شکم، نفخ و احساس فوریت در هر دو حالت بیماری التهابی روده و سندرم روده تحریک‌پذیر تقریباً یکسان احساس می‌شوند و علائم به‌تنهایی نمی‌توانند این دو را از هم تفکیک کنند. تفاوت فیزیکی است: در بیماری التهابی روده، دیواره روده واقعاً ملتهب و زخمی است، در حالی که در سندرم روده تحریک‌پذیر، روده ظاهر طبیعی دارد حتی اگر عملکرد غیرطبیعی داشته باشد. از آنجا که کالپروتکتین تنها زمانی به مقدار قابل‌توجهی ظاهر می‌شود که نوتروفیل‌ها به پوشش روده نفوذ کنند، در سندرم روده تحریک‌پذیر پایین می‌ماند و در بیماری التهابی روده افزایش می‌یابد.
فاصله بین این دو گروه زیاد است. در یک مطالعه بیمارستانی، افراد مبتلا به بیماری التهابی روده تازه تشخیص داده‌شده میانه مقداری حدود ۴۴۶ میکروگرم بر گرم داشتند، در حالی که افراد مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر حدود ۳۹ میکروگرم بر گرم. در مراقبت‌های اولیه، یک آزمایش منفی به پزشک خانواده اجازه می‌دهد با اطمینان معقولی بیماری التهابی روده را کنار بگذارد، در حالی که یک آزمایش مثبت نیاز به احتیاط بیشتری دارد زیرا چندین بیماری دیگر نیز می‌توانند این عدد را بالا ببرند. این عدم تقارن ارزش عملی آزمایش است: در رد کردن بیماری بهتر از تأیید آن عمل می‌کند و از انجام کولونوسکوپی غیرضروری برای تعداد قابل‌توجهی از افراد جلوگیری می‌کند.
مقاله دیگری درباره این موضوع وجود دارد تشخیص و مدیریت روزانه سندرم روده تحریک‌پذیر، و یک راهنمای جداگانه بررسی می‌کند علل، علائم و درمان‌های بیماری کرون. کتابخانه ما همچنین توضیح می‌دهد تغییرات طبیعی و غیرطبیعی در قوام مدفوع، که همان یافته‌ای است که معمولاً افراد را به انجام این آزمایش سوق می‌دهد.
چه چیزی باعث افزایش کالپروتکتین می‌شود وقتی بیماری التهابی روده ندارید
نتیجه بالا نشان می‌دهد که نوتروفیل‌ها وارد روده شده‌اند. اما دلیل آن را مشخص نمی‌کند. چند توضیح کاملاً معمول پشت مقادیر اندکی بالا وجود دارد.
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی و آسپرین. این داروها مستقیماً به پوشش داخلی روده آسیب می‌زنند و از رایج‌ترین دلایل افزایش خفیف این عدد هستند.
- مهارکننده‌های پمپ پروتون، یعنی داروهای کاهش‌دهنده اسید که برای رفلاکس مصرف می‌شوند. در یک مطالعه بزرگ، مصرف فعلی این داروها، داروهای ضدالتهاب یا آسپرین هر کدام به‌طور مستقل با نتیجه بالای ۵۰ µg/g مرتبط بودند.
- افزایش سن. مقادیر کالپروتکتین حتی در افرادی که کولونوسکوپی کاملاً طبیعی دارند، با بالا رفتن سن افزایش می‌یابد. در همان مطالعه، بیش از یک سوم بیماران با کولونوسکوپی طبیعی باز هم مقداری بالای ۵۰ µg/g داشتند.
- عفونت دستگاه گوارش. گاستروانتریت باکتریایی، کلستریدیوئیدس دیفیسیل و برخی عفونت‌های انگلی همگی نوتروفیل‌ها را به روده جذب می‌کنند و این عدد را گاهی به‌طور قابل توجهی بالا می‌برند.
- خونریزی اخیر در دستگاه گوارش، که گلبول‌های سفید خون را وارد محتویات روده می‌کند.
- تومورها و پولیپ‌های روده، بیماری سلیاک، کولیت میکروسکوپی و دیورتیکولیت، که کلینیک کلیولند آن‌ها را در میان دلایل غیر مرتبط با بیماری التهابی روده فهرست کرده است.
آخرین مورد همان چیزی است که مردم را می‌ترساند، پس باید صریح گفت: کالپروتکتین بالا یک آزمایش سرطان نیست و برای غربالگری سرطان به کار نمی‌رود. تومورهای کولورکتال می‌توانند آن را بالا ببرند، اما یک هفته مصرف ایبوپروفن هم همین کار را می‌کند. خوانندگانی که می‌خواهند این موضوع را به‌طور کامل بررسی کنند، می‌توانند یک مرور اختصاصی درباره سرطان کولورکتال.
در صورت مشکوک بودن به عفونت، سایر آزمایش‌های مدفوع پاسخ دقیق‌تری می‌دهند. یک راهنمای جداگانه آزمایش کشت باکتریایی مدفوعرا توضیح می‌دهد، راهنمای دیگری نحوه خواندن آزمایش توکسین C. diffرا شرح می‌دهد، و راهنمای سومی آزمایش تخم و انگل مدفوعرا بیان می‌کند. اگر خون در مدفوع دیده شده، تیم ما علل خونریزی از مقعدرا پوشش می‌دهد. مدفوع چرب، کم‌رنگ و شناور به جای دیگری اشاره دارد، و راهنمای دیگری دلایل مدفوع چرب.
چرا دو آزمایشگاه ممکن است از یک نمونه یکسان اعداد متفاوتی گزارش دهند
این موضوع مردم را شگفت‌زده می‌کند و یکی از مهم‌ترین نکاتی است که باید درباره این آزمایش بدانید. هیچ ماده مرجع بین‌المللی توافق‌شده‌ای برای کالپروتکتین وجود ندارد، بنابراین سازندگان کیت‌های خود را به‌طور مستقل کالیبره می‌کنند. یک تحلیل ۲۰۲۶ که به جامعه گوارش‌شناسی ارائه شد، تنوع گسترده‌ای در نتایج بسته به روش مورد استفاده یافت و نتیجه گرفت که بخشی از ناحیه خاکستری معروف این آزمایش به روش سنجش مربوط می‌شود، نه به وضعیت بیمار.
پیامد این موضوع کاملاً ملموس است. پژوهشی که سه روش رایج آزمایشگاهی را با هم مقایسه کرد، نشان داد هر روش در یک نقطه برش متفاوت بهترین عملکرد را دارد: حدود ۱۲۰ µg/g برای یکی، ۵۰ µg/g برای دیگری و ۱۰۰ µg/g برای سومی. بنابراین یک نمونه یکسان ممکن است در یک آزمایشگاه طبیعی و در آزمایشگاه دیگری مرزی تلقی شود، بدون اینکه هیچ‌کدام اشتباه کرده باشند. یک گروه بین‌المللی از متخصصان توصیه کرده است که روش انجام این آزمایش استانداردسازی شود و تا آن زمان، پیگیری هر بیمار همواره با همان روش انجام گیرد.
از این موضوع یک توصیه عملی به دست می‌آید. اگر پزشک شما مقادیر را در طول زمان پیگیری می‌کند، همیشه به همان آزمایشگاه مراجعه کنید. نتیجه جدید را با نتایج قبلی خودتان مقایسه کنید، نه با نتایج دوستتان. و یک عدد را به‌عنوان یک داده در نظر بگیرید، نه یک حکم قطعی؛ به‌ویژه از آنجا که اندازه‌گیری‌های مکرر در یک فرد به‌طور طبیعی تغییر می‌کنند.
نحوه جمع‌آوری و نگهداری نمونه
جمع‌آوری نمونه ساده است. یک ظرف کوچک به شما داده می‌شود که معمولاً یک قاشق یا کاردک در درپوش آن تعبیه شده است. یک نمونه تصادفی از مدفوع کافی است؛ برخلاف آزمایش انگل، نیازی به جمع‌آوری در سه روز جداگانه نیست. بسیاری از آزمایشگاه‌ها اولین مدفوع صبح را ترجیح می‌دهند، زیرا این لحظه بازتکرارپذیرترین زمان روز است. تنها به مقدار کمی نیاز دارید، معمولاً یک قاشق یا کمتر.
مدفوع را پیش از تماس با آب توالت جمع‌آوری کنید؛ برای این کار از یک ظرف تمیز یا یک تکه سلفون کشیده‌شده روی کاسه توالت استفاده کنید. از مخلوط شدن ادرار یا دستمال توالت با نمونه خودداری کنید. سپس نمونه را هرچه زودتر به آزمایشگاه برسانید و در صورت تأخیر آن را در یخچال نگه دارید: مقادیر اندازه‌گیری‌شده در دمای اتاق در طول یک روز حدود یک‌دهم کاهش می‌یابند و نمونه‌ها نباید بیش از ۲۴ ساعت بیرون از یخچال بمانند.
استفاده از آزمایش برای پیگیری بیماری کرون و کولیت اولسراتیو
پس از تأیید بیماری التهابی روده، آزمایش کالپروتکتین مدفوع نقش خود را تغییر می‌دهد. دیگر ابزاری برای غربالگری اولیه نیست، بلکه راهی برای پایش بیماری بدون نیاز به آندوسکوپی‌های مکرر می‌شود.
در دوره بهبودی، مقادیر معمولاً پایین هستند و افزایش آن‌ها اغلب پیش از بازگشت علائم ظاهر می‌شود؛ این موضوع به پزشکان فرصت می‌دهد تا درمان را زودتر تنظیم کنند. این رویکرد پایه‌ای است که متخصصان از آن با عنوان «درمان هدف‌محور» یاد می‌کنند: به‌جای اینکه تنها هدف بهتر احساس کردن بیمار باشد، درمان تا زمانی تنظیم می‌شود که نشانه‌های عینی التهاب نیز فروکش کنند و کالپروتکتین به‌عنوان یک معیار کم‌بار در فاصله بین کولونوسکوپی‌ها نقش ایفا می‌کند.
پس از جراحی بیماری کرون، این مارکر نقش ویژه‌ای دارد. بیماری اغلب در محل اتصال دو انتهای روده عود می‌کند، در ابتدا بدون علامت. یک مطالعه پایش گسترده نشان داد که مقدار بالاتر از حدود ۱۰۰ µg/g به‌قدری قابل اعتماد نشانه عود بود که تقریباً نیمی از کولونوسکوپی‌های کنترلی برنامه‌ریزی‌شده می‌توانستند حذف شوند. یک متاآنالیز ۲۰۲۵ که شواهد موجود را جمع‌بندی کرد، تأیید نمود که کالپروتکتین برای این هدف از پروتئین واکنشی C (CRP) بهتر عمل می‌کند، هرچند تأکید شد که این مارکر بیشتر، نه همه، موارد عود را شناسایی می‌کند؛ بنابراین آندوسکوپی همچنان جایگاه خود را دارد. یک مطالعه ۲۰۲۶ یک گام فراتر رفت و از این مارکر برای تصمیم‌گیری درباره تشدید درمان پس از جراحی استفاده کرد.
پژوهش‌ها روی افرادی که تازه تشخیص دریافت کرده‌اند و هنوز درمان نشده‌اند نیز نشان می‌دهد که این مارکر اطلاعات پیش‌آگهی دارد و می‌تواند کمک کند تشخیص داده شود چه کسانی احتمالاً سیر بیماری شدیدتری خواهند داشت. این یافته‌ها امیدوارکننده‌اند اما هنوز قطعی نیستند و بخشی از مراقبت‌های روتین نشده‌اند.
مقایسه کالپروتکتین مدفوع با لاکتوفرین مدفوع
لاکتوفرین پروتئین دیگری است که توسط نوتروفیل‌ها حمل می‌شود و به همان دلیل کالپروتکتین در مدفوع ظاهر می‌شود. این دو آزمایش به یک سؤال پاسخ می‌دهند و عملکرد مشابهی دارند؛ به همین دلیل آزمایشگاه‌ها معمولاً یکی از این دو را ارائه می‌دهند، نه هر دو را. کالپروتکتین در اروپا و آمریکای شمالی پرکاربردتر از این دو شده است، با داده‌های بسیار بیشتری پشتوانه آستانه‌هایش و سابقه طولانی‌تری در پایش بیماری التهابی روده. لاکتوفرین گزینه مناسبی است در جاهایی که آزمایش در دسترس همان است. تیم ما همچنین توضیح می‌دهد نتیجه مثبت لاکتوفرین مدفوع به چه معناست.
آخرین پیشرفت‌های علمی
پژوهش روی این مارکر پرشتاب بوده و چهار موضوع برای بیماران اهمیت دارد.
آزمایش خانگی در حال ورود است. یک مرور کلی از پیشرفت‌های اخیر در بیماری التهابی روده در سال ۲۰۲۵ کیت‌هایی را توصیف می‌کند که به بیماران امکان می‌دهد کالپروتکتین را در خانه اندازه‌گیری کنند، گاهی با خواندن نتیجه از طریق گوشی هوشمند، و عدد را برای تیم مراقبتی خود ارسال کنند. این یعنی: در سال‌های آینده، افراد مبتلا به بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو شاید بتوانند عودها را از خانه پیگیری کنند، به‌جای اینکه منتظر نوبت آزمایشگاه بمانند. این فناوری واقعی است اما هنوز در حال ارزیابی است و نتایج آن هنوز با مقادیر آزمایشگاهی قابل مقایسه نیستند.
ترکیب چند نشانگر دقت بیشتری نسبت به استفاده از یک نشانگر به تنهایی دارد. یک مطالعه در سال ۲۰۲۴ روی افراد تازه‌تشخیص‌داده‌شده که هنوز درمان نشده بودند نشان داد که ترکیب کالپروتکتین با یک پروتئین نوتروفیلی دیگر به نام میلوپراکسیداز، دقت ارزیابی را بهبود می‌بخشد و کمک می‌کند پیش‌بینی شود چه کسی دوره بیماری سخت‌تری خواهد داشت. این یعنی: در آینده ممکن است پانل‌های مدفوع به جای یک عدد، دو یا سه عدد گزارش دهند و تصویر کامل‌تری ارائه کنند. این یافته‌ها هنوز در مرحله تحقیقاتی هستند و به روش استاندارد تبدیل نشده‌اند.
پایش پس از جراحی کرون پایه محکم‌تری پیدا کرده است. یک تحلیل ترکیبی در سال ۲۰۲۵ روی آزمایش‌های غیرتهاجمی برای تشخیص عود پس از عمل نشان داد که کالپروتکتین حدود سه مورد از هر چهار عود را شناسایی می‌کند و از نشانگرهای التهابی خون به طور قابل‌توجهی پیشی می‌گیرد. این یعنی: اگر جراحی روده داشته‌اید، یک نتیجه طبیعی مدفوع واقعاً اطمینان‌بخش است، اما جایگزین آندوسکوپی برنامه‌ریزی‌شده نمی‌شود، چون تقریباً یک چهارم عودها از دید این آزمایش پنهان می‌مانند.
استانداردسازی همچنان یک چالش باز است. پژوهش‌های ارائه‌شده در سال ۲۰۲۶ تأیید کردند که روش‌های مختلف آزمایشگاهی از یک نمونه یکسان اعداد متفاوتی به دست می‌دهند، و یک تلاش بین‌المللی در حال پیش رفتن است تا سازندگان را به سمت یک کالیبراسیون مشترک هدایت کند. این یعنی: تا زمانی که این استاندارد نهایی نشده، روند تغییرات نتایج شما در یک آزمایشگاه ثابت اطلاعات بیشتری نسبت به هر عدد منفرد دارد، و مقایسه اعداد بین آزمایشگاه‌های مختلف معنادار نیست.
واژه‌نامه
| اصطلاح | تعریف |
|---|---|
| کالپروتکتین | پروتئینی که درون نوتروفیل‌ها ذخیره می‌شود. وقتی این سلول‌ها وارد دیواره روده ملتهب می‌شوند و از هم می‌پاشند، این پروتئین وارد مدفوع می‌شود و می‌توان آن را اندازه‌گیری کرد. |
| نوتروفیل | رایج‌ترین نوع گلبول سفید خون که اولین سلولی است که به بافت ملتهب یا عفونی می‌رسد. |
| µg/g (میکروگرم در گرم) | واحدی که برای گزارش نتیجه استفاده می‌شود: تعداد میلیونیم‌های گرم کالپروتکتین موجود در هر گرم مدفوع. |
| بیماری التهابی روده (IBD) | گروهی از بیماری‌های مزمن، عمدتاً بیماری کرون و کولیت اولسراتیو، که در آن‌ها دستگاه گوارش دچار التهاب و زخم واقعی می‌شود. |
| سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) | یک اختلال شایع در عملکرد روده که علائم واقعی ایجاد می‌کند، اما هیچ التهاب یا آسیب قابل مشاهده‌ای در دیواره روده به جا نمی‌گذارد. |
| کولونوسکوپی | آزمایشی که در آن یک دوربین انعطاف‌پذیر از طریق روده بزرگ عبور داده می‌شود تا پوشش داخلی آن دیده شود و نمونه‌های کوچک بافتی گرفته شود. |
| آزمایش (Assay) | روش آزمایشگاهی خاصی که برای اندازه‌گیری یک ماده استفاده می‌شود. روش‌های مختلف اندازه‌گیری کالپروتکتین ممکن است از یک نمونه یکسان اعداد متفاوتی به دست دهند. |
| بهبودی (رمیسیون) | دوره‌ای که در آن یک بیماری مزمن آرام است، علائم کمی دارد یا اصلاً علائمی ندارد، و التهاب قابل اندازه‌گیری بسیار کم است. |
| درمان تا هدف | استراتژی‌ای که در آن درمان تا زمان بهبود یک نشانگر عینی التهاب تنظیم می‌شود، نه صرفاً تا زمانی که بیمار احساس بهتری داشته باشد. |
| مهارکننده پمپ پروتون | دسته‌ای از داروها که اسید معده را کاهش می‌دهند و برای رفلاکس و زخم معده تجویز می‌شوند. نام این داروها معمولاً به -پرازول ختم می‌شود. |
سؤالات متداول
سطح طبیعی کالپروتکتین چقدر است؟
بیشتر آزمایشگاه‌های بزرگسالان، نتیجه‌ای زیر حدود ۵۰ میکروگرم بر گرم را طبیعی در نظر می‌گیرند و برخی بسته به روش آزمایش از مقادیر ۱۰۰ یا ۱۲۰ میکروگرم بر گرم استفاده می‌کنند. نوزادان سالم و کودکان خردسال به‌طور طبیعی مقادیر بالاتری دارند، بنابراین گزارش‌های اطفال از محدوده‌های مرجع خاص خود استفاده می‌کنند. پاسخ مطمئن، همان محدوده‌ای است که در کنار نتیجه شما در برگه آزمایشگاه چاپ شده، زیرا با روش آزمایشی که عدد را تولید کرده مطابقت دارد.
آیا کالپروتکتین مدفوع بالا به معنای سرطان است؟
خیر. این آزمایش التهاب روده را تشخیص می‌دهد و سرطان تنها یکی از دلایل بسیاری است که می‌تواند این التهاب را ایجاد کند. مسکن‌های ضدالتهابی، داروهای کاهنده اسید، عفونت معده‌ای اخیر، بیماری سلیاک و بیماری التهابی روده همگی توضیحات بسیار شایع‌تری برای بالا بودن این عدد هستند. نتیجه بالا دلیلی برای بررسی بیشتر است، نه دلیلی برای فرض بدترین حالت.
برای آزمایش کالپروتکتین چه مقدار مدفوع لازم است؟
بسیار کم. آزمایشگاه‌ها معمولاً حدود یک قاشق، یا تقریباً یک تا پنج گرم، جمع‌آوری‌شده در ظرف مخصوص را درخواست می‌کنند. کیت معمولاً یک قاشق یا کاردک کوچک متصل به درپوش دارد. یک نمونه از یک دفع روده کافی است و نیازی به جمع‌آوری در چند روز مختلف نیست.
آیا نمونه کالپروتکتین باید در یخچال نگهداری شود؟
اگر نمونه نمی‌تواند همان روز به آزمایشگاه برسد، بله. کالپروتکتین یک پروتئین مقاوم است، اما مقادیر اندازه‌گیری‌شده در دمای اتاق در عرض ۲۴ ساعت حدود یک‌دهم کاهش می‌یابند و نمونه‌ها نباید بیشتر از این مدت بیرون بمانند. نگهداری ظرف دربسته در یخچال، دور از مواد غذایی، نتیجه را تا زمان تحویل حفظ می‌کند.
نتایج آزمایش کالپروتکتین مدفوع چه مدت طول می‌کشد؟
زمان پاسخ‌دهی معمولاً بین دو تا هفت روز است، بسته به اینکه آزمایشگاه نمونه‌ها را دسته‌بندی می‌کند یا خیر و آیا آن‌ها را در محل پردازش می‌کند. پزشک شما عدد را به همراه محدوده مرجع آزمایشگاه دریافت می‌کند. اگر نتیجه برای یک تصمیم فوری اهمیت دارد، پزشک درخواست‌دهنده معمولاً می‌تواند بگوید در آن مرکز چه انتظاری داشته باشید.
آیا سطح بالای کالپروتکتین می‌تواند دوباره کاهش یابد؟
اغلب بله، و دقیقاً به همین دلیل است که آزمایش مجدد وجود دارد. وقتی علت موقتی باشد، مثل مصرف داروهای ضدالتهاب یا عفونت روده، معمولاً پس از برطرف شدن علت، مقادیر به حالت طبیعی برمی‌گردند. وقتی بیماری التهابی روده پشت این افزایش باشد، درمان مؤثر این عدد را پایین می‌آورد، و همین کاهش یکی از روش‌هایی است که پزشکان با آن بررسی می‌کنند که آیا درمان جواب می‌دهد یا نه.
منابع
- MedlinePlus، کتابخانه ملی پزشکی — آزمایش کالپروتکتین مدفوع — medlineplus.gov
- Cleveland Clinic — آزمایش کالپروتکتین مدفوع: چیست و چگونه نتایج آن را بخوانیم — my.clevelandclinic.org
- مؤسسه ملی دیابت و بیماری‌های گوارشی و کلیوی — تشخیص بیماری کرون — niddk.nih.gov
- Kapel N. و همکاران — کالپروتکتین مدفوع در تشخیص و مدیریت بیماری‌های التهابی روده — Clinical and Translational Gastroenterology، ۲۰۲۳ — consensus.app
- Ayling R.M., Kok K. — کالپروتکتین مدفوع — Advances in Clinical Chemistry، ۲۰۱۸ — consensus.app
- Waugh N. و همکاران — آزمایش کالپروتکتین مدفوع برای تمایز بین بیماری‌های التهابی و غیرالتهابی روده: مرور سیستماتیک و ارزیابی اقتصادی — Health Technology Assessment، ۲۰۱۳ — consensus.app
- Chowdhury M.M.R. و همکاران — سطح کالپروتکتین مدفوع در بیماری التهابی روده و سندرم روده تحریک‌پذیر — Mymensingh Medical Journal، ۲۰۲۴ — consensus.app
- Freeman K. و همکاران — کالپروتکتین مدفوع برای تشخیص بیماری التهابی روده در مراقبت‌های اولیه — BMJ Open، ۲۰۲۱ — consensus.app
- Dhaliwal A. و همکاران — کاربرد کالپروتکتین مدفوع در بیماری التهابی روده — Frontline Gastroenterology، ۲۰۱۴ — consensus.app
- Lundgren D. و همکاران — مصرف مهارکننده‌های پمپ پروتون با افزایش سطح کالپروتکتین مدفوع مرتبط است — Scandinavian Journal of Gastroenterology، ۲۰۱۹ — consensus.app
- Sandberg-Janzon A. و همکاران — کالپروتکتین مدفوع و تجویز دارو در اختلال عملکردی روده — Scandinavian Journal of Gastroenterology، ۲۰۲۵ — consensus.app
- Khan N. و همکاران — آیا هر کالپروتکتینی یکسان است: تفاوت در نتایج کالپروتکتین بر اساس روش اندازه‌گیری — Gastroenterology، ۲۰۲۶ — consensus.app
- Padoan A. و همکاران — بهبود تشخیص و پایش IBD با درک تغییرپذیری پیش‌تحلیلی، تحلیلی و بیولوژیکی کالپروتکتین مدفوع — Clinical Chemistry and Laboratory Medicine، ۲۰۱۸ — consensus.app
- D’Amico F. و همکاران — اجماع بین‌المللی درباره مسائل روش‌شناختی در استانداردسازی اندازه‌گیری کالپروتکتین مدفوع در بیماری‌های التهابی روده — United European Gastroenterology Journal، ۲۰۲۱ — consensus.app
- Wright E.K. و همکاران — اندازه‌گیری کالپروتکتین مدفوع برای بهبود پایش و تشخیص عود بیماری کرون پس از جراحی — Gastroenterology، ۲۰۱۵ — consensus.app
- Gutiérrez-Ríos A. و همکاران — پایش کالپروتکتین مدفوع پس از تشدید درمان برای عود آندوسکوپیک پس از جراحی در بیماری کرون — Gastroenterología y Hepatología، ۲۰۲۶ — consensus.app
- دقت تشخیصی بیومارکرهای غیرتهاجمی و تصویربرداری در ارزیابی عود پس از جراحی در بیماری کرون: یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز — Clinical Gastroenterology and Hepatology، ۲۰۲۵، doi 10.1016/j.cgh.2025.03.030 — PubMed
- بیومارکرهای مدفوعی برای تشخیص و پیش‌بینی سیر بیماری در بیماران مبتلا به بیماری التهابی روده که هنوز درمان دریافت نکرده‌اند — Alimentary Pharmacology and Therapeutics، ۲۰۲۴، doi 10.1111/apt.18154 — PubMed
- اپیدمیولوژی، پاتوژنز، تشخیص و درمان بیماری التهابی روده: دستاوردهای دو سال گذشته — Chinese Medical Journal، ۲۰۲۵، doi 10.1097/CM9.0000000000003542 — PubMed
مطالعه بیشتر
- بیماری سلیاک و عدم تحمل گلوتن، به زبان ساده
- سرعت رسوب گلبول قرمز (ESR) به عنوان نشانگر التهاب
- کم‌خونی: علائم، علل، انواع و روش تشخیص
- پانل بررسی آهن: فریتین، آهن سرم، TIBC و اشباع ترانسفرین
- آزمایش خون برای سرطان روده بزرگ و تأثیر تأیید FDA بر آن
نتایج آزمایشگاهی خود را با AI DiagMe بفهمید
خواندن یک جواب آزمایش مدفوع پر از اعداد و واحدها به تنهایی دشوار است، به‌ویژه وقتی عدد در یک محدوده خاکستری قرار دارد. AI DiagMe نتیجه آزمایش کالپروتکتین مدفوع را — در کنار پروتئین واکنشی C، آزمایش کامل خون یا پانل آهن — به زبان ساده تبدیل می‌کند و نشان می‌دهد هر مقدار چه معنایی دارد و چگونه با محدوده مرجع روی گزارش شما مقایسه می‌شود. این ابزار برای کمک به درک نتایج و آماده‌سازی سؤالات شما طراحی شده است. تشخیص نمی‌دهد و جایگزین پزشک شما نمی‌شود.
نتایج آزمایش خود را در چند دقیقه تفسیر کنید
