Крвната група АБ негативна е една од најретките од осумте вообичаени крвни групи: во повеќето популации ја има кај многу помалку од еден на сто луѓе. Како и кај секоја АБ крв, еритроцитите АБ негативна ги покажуваат белезите А и Б, но немаат Rh D протеин, и токму тоа ја прави групата „негативна“. Тој еден протеин што недостига одредува од кого безбедно можете да примите крв, како се води Вашата бременост и зошто трансфузиските служби ги сметаат АБ негативните дарители за особено драгоцени. Овој водич се фокусира на она што е специфично за АБ негативна: реткоста, правилата за трансфузија, улогата во бременоста и практичен план. За пошироката слика за тоа што значи групата АБ воопшто, прочитајте го целиот водич за крвна група АБ.
По што се разликува крвната група АБ негативна?
Крвната група АБ негативна се разликува по тоа што еритроцитите ги имаат антигените А и Б, но го немаат антигенот Rh D. Вашата крвна група доаѓа од два системи што работат заедно. Системот АБ0 одредува дали сте А, Б, АБ или 0, според белезите наречени антигени на црвените крвни зрнца. Rh системот додава втора ознака, позитивна или негативна, во зависност од уште еден белег: антигенот Rh D. Како системите на крвни групи АБ0 и Rh работат заедно во сите осум групи, можете да прочитате во посебниот водич.
Кај крвната група АБ негативна, делот АБ значи дека Вашите еритроцити ги носат и антигенот А и антигенот Б. Делот „негативна“ значи дека тие клетки немаат антиген Rh D. Така АБ негативна се наоѓа на средбата на една ретка АБ0 група и на поретко застапениот Rh статус.
Повеќето луѓе – околу 85 % – се Rh позитивни, па Rh негативниот статус веќе Ве става во малцинство. Ако тоа го споите со ретката група АБ, АБ негативна станува една од најретките групи воопшто. Антигенот Rh D што недостига сам по себе не е здравствен проблем, но е многу важен за трансфузиите и бременоста, како што подетално објаснува статијата за Rh системот.
АБ негативна накратко:
- Еритроцитите ги носат антигените А и Б, но немаат антиген Rh D.
- Една од најретките од осумте вообичаени крвни групи, обично под 1 %.
- Може да прима еритроцити само од Rh негативни дарители: А−, Б−, АБ−, 0−.
- АБ плазмата може да се даде на секоја АБ0 група (универзален дарител на плазма).
- Во бременоста бара грижа специфична за Rh негативните, вклучително и инјекции анти-Д.
Колку е ретка крвната група АБ негативна?
Крвната група АБ негативна е навистина ретка: во многу популации ја има помалку од еден на сто луѓе. Тоа ја прави една од најретките од осумте стандардни комбинации на АБ0 и Rh. Групата АБ во целина е најретката АБ0 група, а Rh негативниот статус е во малцинство, па двете реткости се собираат.
Честотата се менува според потеклото и географијата. Rh негативниот статус е почест кај луѓето со европско потекло и поредок во многу источноазиски, јужноазиски и африкански популации, па точниот удел на АБ негативна се разликува од место до место. Националните трансфузиски служби внимателно ги следат локалните обрасци; за Северна Македонија не најдовме јавно објавени бројки кај институциите што ги консултиравме.
Во секојдневниот живот, АБ негативната група обично ништо не менува. Реткоста е важна во конкретни моменти: кога Ви треба трансфузија, а компатибилните единици се ограничени, кога сте бремени или кога дарувате, бидејќи АБ негативните дарувања ги пополнуваат тенките залихи. Трансфузиските служби често ја означуваат АБ негативна како дефицитарна група и може да чуваат помали резерви од неа.
Како се наследува крвната група АБ негативна?
Крвната група АБ негативна се наследува преку две посебни групи гени, едната за АБ0, а другата за Rh. За делот АБ0 добивате по еден алел од секој родител. Алелите А и Б се кодоминантни, што значи дека и двата се изразуваат кога се присутни, па ако од едниот родител наследите А, а од другиот Б, добивате крвна група АБ.
„Негативниот“ дел доаѓа од генот RHD, кој ги носи упатствата за антигенот Rh D. Rh негативниот статус е рецесивен: се појавува само кога детето ќе наследи нефункционална копија на RHD од двајцата родители. Значи, за да бидете АБ негативни, обично Ви требаат родители што заедно ќе дадат алел А и алел Б и што двајцата ќе го пренесат Rh негативниот белег.
Затоа АБ негативна може да се појави и во семејства во кои родителите самите не се АБ, и затоа двајца Rh позитивни родители што незабележливо го носат Rh негативниот ген можат да имаат Rh негативно дете. Семејната историја дава индиции, но само лабораториска анализа ја потврдува вистинската АБ0 и Rh група. Како се однесуваат групите на родителите можете да споредите во водичите за крвна група А и крвна група Б.
АБ негативна и трансфузии: од кого можете да примите крв?
Лице со крвна група АБ негативна може да прими еритроцити од дарители со А негативна, Б негативна, АБ негативна и 0 негативна крв. Безбедноста на трансфузијата зависи од усогласувањето и на АБ0 и на Rh, за имунолошкиот систем да не ги нападне дарените клетки. Кај АБ негативна, страната АБ0 е флексибилна, но страната Rh е строга.
Од страната на АБ0, АБ клетките веќе ги носат и антигенот А и антигенот Б, па АБ примачот не реагира на дарени клетки А или Б. Од страната на Rh, пак, Rh негативната личност треба да прима Rh негативни еритроцити секогаш кога е можно. Давањето Rh позитивни клетки на Rh негативен пациент може да го поттикне имунолошкиот систем да создаде анти-Д антитела, што ја отежнува идната грижа.
Во опасност по живот, кога нема време за целосно одредување на групата, болниците посегнуваат по 0 негативна – најбезбедното привремено решение за секој Rh негативен пациент – и што побрзо ги завршуваат одредувањето на групата и вкрстената проба. Вкрстената проба е директна анализа што меша примерок од крвта на дарителот и примачот за да потврди дека се компатибилни.
| Крвна компонента | АБ негативна (АБ−) може да прими од | АБ негативна (АБ−) може да дарува на |
|---|---|---|
| Еритроцити | А−, Б−, АБ−, 0− | АБ− и АБ+ |
| Плазма | АБ плазма | Секоја АБ0 група (АБ е универзален дарител на плазма) |
Групата АБ има предност кај плазмата. Бидејќи АБ плазмата нема анти-А и анти-Б антитела, може да се даде на примачи од секоја АБ0 група, па АБ дарителите се ценети како универзални дарители на плазма. Меѓу компатибилните дарители на еритроцити за АБ негативни примачи, 0 негативна е најдостапната Rh негативна можност.
Наоѓање компатибилни единици и скрининг за антитела
Бидејќи АБ негативна е ретка, на болниците понекогаш им треба повеќе време да најдат компатибилни еритроцити, особено за планирана операција или за повторени трансфузии. Трансфузиските служби ги чуваат резултатите од скринингот за антитела и може да се обратат до регистри на ретки дарители или да организираат наменско дарување кога залихите се мали. Луѓето што очекуваат повторени трансфузии имаат корист ако рано ја пријават својата група во трансфузиската служба. Ако претходни трансфузии или бремености довеле до создавање дополнителни антитела против еритроцити, наоѓањето целосно компатибилна единица може да трае подолго, што е уште една причина Вашата историја на трансфузии да биде точна и лесна за споделување.
Крвна група АБ негативна и бременост
Во бременоста крвната група АБ негативна бара најмногу внимание, а причината е Rh негативниот статус, а не делот АБ. Ако сте Rh негативна, а Вашето бебе е Rh позитивно (наследено од Rh позитивен татко), мало мешање на крвта, обично околу породувањето, може да го поттикне Вашиот имунолошки систем да создаде анти-Д антитела. Тоа се нарекува Rh сензибилизација или алоимунизација.
Овие антитела ретко влијаат врз првата бременост. Проблемот е подоцнежна бременост со уште едно Rh позитивно бебе, кога анти-Д антителата можат да ја поминат плацентата и да ги напаѓаат еритроцитите на бебето. Тоа може да доведе до хемолитична болест на новороденчето – состојба во која еритроцитите на бебето се уништуваат побрзо отколку што телото ги обновува.
Добрата вест е дека ова може многу успешно да се спречи. Раната пренатална грижа вклучува одредување на крвната група и скрининг за антитела; во Северна Македонија бременоста ја следи избраниот лекар гинеколог. Ако сте Rh негативна, лекарите нудат анти-Д имуноглобулин (Rh имуноглобулин) – превентивна инјекција што се дава во одредени моменти, обично околу 28. недела, по породувањето ако бебето е Rh позитивно и по секој настан што може да ја измеша крвта, како крварење или повреда на стомакот. Од страната на АБ0, мајките со група АБ природно немаат анти-А и анти-Б антитела, па проблемите кај новороденчето поврзани со АБ0 ретко започнуваат кај мајка со група АБ.
Видете каде се вклопуваат одредувањето на групата и скринингот за антитела во поширокиот распоред на анализите на крв во бременоста и кажете му на секој лекар што Ве следи во бременоста дека сте АБ негативна, за анти-Д да се даде во вистинско време.
Дарување крв кога сте АБ негативни
Ако имате крвна група АБ негативна, Вашите дарувања се исклучително корисни. Две работи ги прават АБ негативните дарители драгоцени. Прво, АБ плазмата може да им се даде на пациенти од секоја АБ0 група, па дарувањата АБ плазма се постојано потребни. Второ, АБ негативните еритроцити се ретки, а пациентите на кои им требаат – други АБ негативни или АБ позитивни примачи – зависат од мал број дарители.
Бидејќи групата е ретка, трансфузиските служби понекогаш водат регистри на ретки дарители и организираат наменски дарувања кога АБ негативните единици недостигаат. Ако смеете и можете, редовното дарување помага тенките залихи да останат стабилни. Особено дарувањето плазма овозможува Вашата АБ плазма да стигне до најширок круг пациенти, а некои центри токму затоа ги насочуваат АБ дарителите кон плазма.
Еден едноставен чекор Ве прави полесно достапни: проверете дали Вашата крвна група е евидентирана во трансфузиската служба каде што дарувате и прашајте која компонента – плазма или еритроцити – е најпотребна во Вашата околина. Пред дарувањето се проверуваат Вашата комплетна крвна слика и нивото на хемоглобин, за да се потврди дека смеете да дарувате.
Крвна група АБ негативна и Вашето здравје
Крвната група АБ негативна сама по себе не предизвикува болест. Како и другите крвни групи, и таа е проучувана за суптилни врски со ризикот од болести: некои истражувања укажуваат дека групите што не се 0, меѓу кои и АБ, имаат малку поголема склоност кон тромби и кардиоваскуларни проблеми, додека наодите за инфекциите и ризикот од рак се различни и скромни.
Читајте ги овие податоци како просеци за популацијата, а не како лични предвидувања. Крвната група е еден мал фактор меѓу многу други, а навиките што ги контролирате се многу поважни. Физичката активност, непушењето, контролата на крвниот притисок и следењето на високиот холестерол многу повеќе го обликуваат долгорочниот ризик отколку Вашата АБ0 или Rh група. Ако Вашиот лекар го проценува здравјето на срцето, срцевите маркери даваат многу покорисни информации од самата крвна група.
Ваш план со крвна група АБ негативна
Кога знаете дека имате крвна група АБ негативна, можете однапред да се подготвите со неколку едноставни навики.
- Запишете ја Вашата група. Чувајте го резултатот за АБ0 и Rh на здравствен документ, донорска картичка или во медицинската картичка на телефонот, за да биде достапен во итен случај.
- Кажете пред интервенции. Пред секоја планирана операција или трансфузија, потсетете го тимот дека сте АБ негативни, за да обезбеди компатибилни Rh негативни единици и да направи вкрстена проба.
- Планирајте ја бременоста. Ако сте бремени или планирате бременост, проверете дали Вашиот гинеколог знае дека сте Rh негативна, за анти-Д имуноглобулинот да се закаже во вистинско време.
- Размислете за дарување. Ако смеете, дарувајте крв редовно, бидејќи и АБ плазмата и ретките АБ негативни еритроцити се драгоцени.
- Споделете ја Вашата историја. Кажете му на Вашиот тим за претходни трансфузии, бремености или познати антитела, бидејќи тие можат да променат како се усогласува Вашата крв.
Ако имате неодамнешен лабораториски наод и сакате да ја разберете Вашата крвна група заедно со другите резултати, нашиот водич за читање на резултатите од анализите на крв Ве води чекор по чекор. А ако некогаш Ви кажат дека скринингот за антитела е позитивен, веднаш јавете се кај Вашиот лекар за да се прилагоди грижата при трансфузија или бременост. Во итен случај јавете се на 112.
Речник на поими
| Поим | Значење |
|---|---|
| Систем на крвни групи АБ0 | Главниот систем што крвта ја дели на групи А, Б, АБ и 0 според антигените А и Б. |
| Алоимунизација | Имунолошки одговор во кој телото создава антитела против туѓи антигени на еритроцитите, како Rh D; се нарекува и сензибилизација. |
| Анти-Д имуноглобулин | Превентивна инјекција што им се дава на Rh негативни лица, главно во бременоста, за да не создадат анти-Д антитела. |
| Скрининг за антитела | Анализа на крв што ја проверува плазмата за неочекувани антитела што би можеле да реагираат против еритроцитите на дарителот или на плодот. |
| Антиген | Белег на површината на еритроцитот според кој имунолошкиот систем ги разликува своите од туѓите клетки. |
| Вкрстена проба | Директна лабораториска анализа што ја меша крвта на дарителот и примачот за да потврди дека се компатибилни пред трансфузија. |
| Хемолитична болест на новороденчето | Состојба во која антителата на мајката ја поминуваат плацентата и ги разградуваат еритроцитите на бебето. |
| Ген RHD | Генот што ги носи упатствата за антигенот Rh D; нефункционална копија од двајцата родители дава Rh негативна крв. |
| Антиген Rh D | Протеин на еритроцитите: кога е присутен, крвта е Rh позитивна, а кога отсуствува – Rh негативна. |
| Универзален дарител на плазма | Лице чија плазма нема анти-А и анти-Б антитела, па може да се даде на секоја АБ0 група; тоа се луѓето со група АБ. |
Најчесто поставувани прашања
Дали АБ негативна е поретка од 0 негативна?
Да, во повеќето популации. 0 негативна е ретка, но АБ негативна е уште поретка, бидејќи АБ е најретката АБ0 група, а Rh негативниот статус е во малцинство, па двете реткости се спојуваат. АБ негативна обично ја има кај многу помалку од 1 % од луѓето, а 0 негативна кај неколку проценти. Сепак, точните бројки се разликуваат според потеклото и регионот. Навистина најретките крвни групи се надвор од системите АБ0 и Rh и се дефинирани со невообичаени комбинации на антигени, но тие се исклучоци. За секојдневната грижа, важно е само да знаете дека сте АБ негативни.
Може ли лице со АБ негативна крв да прими 0 позитивна крв?
При рутински трансфузии – не. Како Rh негативен примач, треба да примате Rh негативни еритроцити, па за Вас безбедната можност од групата 0 е 0 негативна, а не 0 позитивна. Давањето Rh позитивна крв на Rh негативен пациент може да предизвика анти-Д антитела што ги отежнуваат подоцнежните трансфузии и бремености. Во ретка опасност по живот, кога нема Rh негативни единици, лекарот може да ја разгледа Rh позитивната крв како крајно решение, но стандардната резерва за секој Rh негативен пациент е 0 негативна. Кога има време, тимот го потврдува совпаѓањето со вкрстена проба.
Што се случува ако лице со АБ негативна крв прими Rh позитивна крв?
Самата трансфузија може да помине без очигледни проблеми, но поголемиот проблем е сензибилизацијата. Изложеноста на антигенот Rh D може да ја поттикне Rh негативната личност да создаде анти-Д антитела. Овие антитела обично сами по себе не предизвикуваат симптоми, но можат да реагираат против Rh позитивни клетки при идна трансфузија и, во бременоста, против Rh позитивно бебе. Затоа трансфузиските служби се трудат на Rh негативните пациенти да им даваат Rh негативна крв и затоа Вашата евидентирана група и историјата на антитела се толку важни.
Дали ми требаат инјекции анти-Д ако сум АБ негативна и бремена?
Најверојатно да, ако бебето може да биде Rh позитивно. Бидејќи сте Rh негативна, лекарите нудат анти-Д имуноглобулин за да не создадете анти-Д антитела. Обично се дава околу 28. недела од бременоста, повторно наскоро по породувањето ако бебето е Rh позитивно и по секој настан што може да ја измеша Вашата крв со крвта на бебето, како крварење или повреда на стомакот. Тука проблемот не е делот АБ од Вашата група, туку Rh негативниот статус. Вашиот гинеколог ќе го прилагоди времето на Вашата бременост.
Дали АБ негативната крв е „универзален дарител“?
Не, кога станува збор за еритроцити. Универзален дарител на еритроцити е 0 негативна, чии клетки немаат антигени А, Б и Rh D и во итен случај можат да се дадат речиси секому. Крвта АБ е универзален дарител на плазма, бидејќи АБ плазмата нема анти-А и анти-Б антитела и може да се даде на секоја АБ0 група. Значи, АБ негативните еритроцити се доста ограничени – одговараат само на АБ негативни и АБ позитивни примачи – додека АБ плазмата е широко корисна. Ова е честа забуна што вреди да се разјасни.
Може ли мојата крвна група АБ негативна да се промени во текот на животот?
Речиси никогаш. Вашата АБ0 и Rh група е одредена од гените што сте ги наследиле и останува иста цел живот. Редок исклучок е голема интервенција што ги заменува клетките што создаваат крв, како трансплантација на коскена срцевина или на матични клетки од дарител со друга група, што со текот на времето може да го промени одредувањето. Обичните настани – болест, лекови, исхрана или стареење – не ја менуваат крвната група. Ако некогаш нов резултат изгледа различно, побарајте потврда, бидејќи грешка во лабораторијата е поверојатна од вистинска промена.
Извори
- Cleveland Clinic — Rhesus (Rh) factor
- Mayo Clinic — Rh factor blood test
- MedlinePlus (NIH) — Rh incompatibility
- Закон за здравственото осигурување (пречистен текст, избран лекар, вклучително и гинеколог) — Министерство за здравство — portal.mdt.gov.mk
- Центар за управување со кризи — единствен број за итни повици 112 — cuk.gov.mk
Дополнително читање
- Крвна група АБ: значење, особености и здравствени ризици
- Rh системот објаснет
- Крвна група 0: значење, ризици и предности
- Крвна група А: особености и водич за здравјето
- Четирите крвни групи АБ0 објаснети
Разберете ги Вашите анализи на крв со AI DiagMe
Вашиот резултат АБ негативна е само еден ред во лабораторискиот наод, кој често содржи многу повеќе. AI DiagMe може да ги прочита другите резултати и да Ви ги објасни со едноставни зборови – од одредувањето на крвната група и Rh статусот до скринингот за антитела, комплетната крвна слика или липидниот статус за ризикот за срцето. Ги претвора густите кратенки и бројки во јасни, корисни објаснувања и Ви предлага прашања за Вашиот лекар. AI DiagMe Ви помага да ги разберете резултатите; не поставува дијагноза и не го заменува Вашиот лекар. Прикачете го Вашиот наод за да видите што значат Вашите резултати.
➡️ Прикачете ги Вашите наоди и добијте толкување за неколку минути
