Ако имате доцнење на циклусот од 5 дена, најкорисното нешто што можете прво да го направите е едноставно: ако постои можност да сте бремени, направете тест за бременост. Во овој дел од циклусот домашниот тест генерално е сигурен, па резултатот, каков и да е, навистина Ви кажува нешто. Вреди веднаш да знаете и дека должината на циклусот нормално варира, а пет дена е честа разлика.
Во оваа статија ќе дознаете кога домашниот тест за бременост станува сигурен и што да правите ако е негативен, колкаво колебање на циклусот е нормално, кои секојдневни и медицински причини ја одложуваат менструацијата, зошто изостанатата менструација не треба со месеци да остане необјаснета и кои симптоми значат дека треба да одите на преглед уште денес. Тие итни знаци се во врамената рамка подолу; прочитајте ги прво ако сега имате болка или крвавење.
Почнете со тест за бременост и знајте кога е сигурен
Хуманиот хорионски гонадотропин, или hCG, е хормонот што се создава откако ембрионот ќе се прикачи за ѕидот на матката. Домашните тестови го бараат во урината. Се појавува кратко по прикачувањето, а потоа брзо расте, па затоа времето е многу поважно од марката на тестот.
Ако анализата на крв Ви дала бројка наместо црта, нашиот водич за нивоата на hCG недела по недела објаснува како да ја прочитате.
Американската агенција за храна и лекови (FDA) наведува дека во циклус од 28 дена hCG обично може да се открие во урината околу 12 до 15 дена по овулацијата. Кога менструацијата доцни пет дена, тој период обично веќе поминал. Негативниот тест во оваа фаза затоа е вистинска информација, а не погодување.
Вистинската информација не е исто што и конечен одговор. Мал, но реален дел од бремености сè уште се пропуштаат на денот кога менструацијата требала да дојде, обично затоа што овулацијата се случила подоцна отколку што се претпоставувало. Користењето на првата утринска урина, кога hCG е најконцентриран, ги зголемува шансите за јасен резултат.
Што да направите ако тестот е негативен
Ако тестот е негативен, а менструацијата сè уште не дошла околу една недела подоцна, тестирајте се повторно. Ова не е суеверие. Овулацијата може да се помести за неколку дена во инаку обичен циклус, а ако се случила подоцна отколку што мислевте, бременоста едноставно била прерана за да се открие првиот пат. Повторниот тест по една недела ги решава повеќето од овие случаи.
Додека не добиете јасен одговор, FDA советува еден негативен резултат да се смета за привремен. Ако не сте сигурни како да го прочитате Вашиот, нашиот водич за точноста и толкувањето на тестот за бременост објаснува што значат цртите и како резултатите се читаат погрешно. Ако го следевте овулирањето овој циклус, позитивниот тест за овулација помага да се одреди кога навистина се случила овулацијата, што Ви кажува дали менструацијата навистина доцни.
Ако тестот е позитивен, јавете се кај Вашиот гинеколог за да закажете следење. Каков и да е резултатот и каков и да сте се надевале, прочитајте ги итните знаци подолу пред да направите што било друго.
Колкаво колебање на циклусот е нормално?
Циклусот од 28 дена е просек, а не правило. Кај возрасните, циклусите од приближно 21 до 35 дена генерално се сметаат за нормални, а разликата од неколку дена од месец до месец е исклучително честа. Доцнењето од пет дена само по себе, кај човек чии циклуси обично се редовни, многу често не е ништо повеќе од обично колебање.
Американската Канцеларија за здравје на жените го опишува циклусот како неправилен кога е постојано пократок од 24 дена или подолг од 38 дена, или кога неговата должина варира за повеќе од 20 дена од месец до месец. Тие граници се корисни затоа што го одвојуваат обичното колебање од месец до месец од образец што заслужува испитување.
Должината на циклусот се менува и во текот на животот. Обично се скратува во дваесеттите и триесеттите години, а потоа се продолжува и станува забележливо поваријабилна кон менопаузата. Циклус што изгледа непознато на 44 години може да биде сосема очекуван за таа животна фаза.
Две работи одлучуваат кога ќе дојде менструацијата: кога сте овулирале и колку трае лутеалната фаза, периодот меѓу овулацијата и крвавењето. Лутеалната фаза е релативно стабилна кај повеќето луѓе, па колебањето е во првата половина од циклусот. Затоа доцната овулација носи доцна менструација и затоа датумот што сте го заокружиле секогаш бил само проценка.
Секојдневни причини за доцнење на циклусот
Повеќето доцнења на менструацијата кај здрави луѓе се должат на нешто привремено што ја одложило овулацијата:
- Психолошки стрес: загуба на близок човек, испити, криза на работа или постојан притисок во текот на неколку недели
- Болест, вклучително тешка вирусна инфекција или треска во неделите пред очекуваниот датум
- Нарушен сон, ноќни смени или распоред што постојано се менува
- Патување низ неколку временски зони
- Изразена промена во обемот на тренинзите, нагло зголемување или ненадеен прекин
- Значајна промена на телесната тежина, во која било насока, за краток период
Стресот е она што луѓето најчесто го отфрлаат со рака, а не треба. Хипоталамусот, кој го одредува ритамот на репродуктивниот циклус, се наоѓа покрај системите што реагираат на опасност и на енергетската рамнотежа. Кога тие се гласно зафатени, хормонските импулси што ја предизвикуваат овулацијата стануваат поретки, овулацијата се одложува, а менструацијата доаѓа подоцна. Ова е нормален одговор што поминува. Анализата на кортизол во крвта понекогаш се користи кога лекарот сака директно да ја погледне оската на стресот.
Краткорочната промена на тежината околу самата менструација е посебна појава, главно поради течност, а не маснотија, и ја опишуваме во нашиот водич за зголемување тежина пред менструација.
Хормонски и медицински причини за доцнење на циклусот
Кога доцнењата стануваат образец, а не еднократна појава, основната болест станува поверојатна. Ова се оние што лекарите најчесто ги бараат.
Болестите на тироидната жлезда влијаат на циклусот во двете насоки. Намалената функција на тироидната жлезда класично се поврзува со пообилно и подолго крвавење; зголемената функција обично ги прави менструациите послаби и поретки. Двете можат да ги одложат. Анализата на TSH обично е првата проверка, а нашата страница за хипотироидизам ја објаснува пошироката слика на симптоми.
Синдромот на полицистични јајчници е меѓу најчестите причини за циклуси што се постојано долги или непредвидливи, бидејќи овулацијата се случува неправилно или воопшто не се случува. Често оди заедно со акни, непосакуван раст на влакна или тешкотии да се забремени. Нашиот водич за симптомите, причините и дијагнозата на PCOS објаснува како се проценува.
Хиперпролактинемијата, премногу од хормонот пролактин, директно ја потиснува овулацијата. Причините вклучуваат бениген израсток на хипофизата, намалена функција на тироидната жлезда или одредени лекови. Млечен исцедок од брадавиците кога не доите е класичен знак, иако многу луѓе го немаат. Погледнете висок пролактин за подетални информации.
Перименопаузата, преодот пред менструациите трајно да престанат, обично почнува во четириесеттите години, понекогаш порано. Циклусите се продолжуваат, скратуваат и прескокнуваат на начин што може да изгледа вознемирувачки, но е очекуван. Нашиот водич за симптомите на менопауза го опишува образецот.
Лошо контролираниот дијабетес може да го наруши циклусот, а менструациите често се смируваат кога гликемијата ќе се контролира подобро. Нелекуваната целијачна болест е уште една недоволно препознаена причина: слабата апсорпција и ниската телесна тежина можат да ја одложат менструацијата или да ја запрат. Погледнете нетолеранција на глутен и целијачна болест за придружните симптоми.
Контрацепција, лекови и доење
Хормонската контрацепција намерно го менува образецот на крвавење. Имплантот, инјекцијата и хормонските спирали често ги прават менструациите послаби, понепредвидливи или целосно ги нема, што е очекуван ефект, а не проблем. Пропуштените или задоцнетите комбинирани пилули можат да го поместат крвавењето при прекин, а итната контрацепција често ја поместува следната менструација за неколку дена во која било насока.
Прекинувањето на контрацепцијата исто така може да предизвика пауза. Особено по прекинувањето на инјекцијата, на циклусите може да им требаат неколку месеци да се вратат.
Некои лекови на рецепт го зголемуваат пролактинот и така ја одложуваат или ја запираат менструацијата. Тоа го прават неколку антипсихотици, како и некои антидепресиви и лекови против гадење. Ако доцнењето почнало по промена на лековите, кажете му на лекарот што Ви ги препишал, наместо сами да го прекинете лекот.
Доењето кај многу луѓе ја потиснува овулацијата, а менструациите може да не се вратат додека подојувањата не се намалат или не престанат. Времето многу варира меѓу луѓето и меѓу бременостите. Овулацијата се враќа пред првата менструација, па нејзиното отсуство не кажува ништо сигурно за плодноста, а секоја што не сака наскоро повторно да забремени треба да разговара за контрацепција со својот лекар.
Кога недостигот на енергија ја запира менструацијата
Ова е причината што најчесто се пропушта и заслужува јасен јазик. Кога енергијата внесена со храната е постојано ниска во однос на потрошената, преку тренинзи, работа или секојдневен живот, телото ја става репродукцијата во втор план како несуштинска. Хормонските импулси од хипоталамусот се забавуваат, овулацијата престанува, а менструациите стануваат ретки или исчезнуваат. Клиничкиот назив е функционална хипоталамусна аменореја.
Честа е кај спортовите за издржливост и естетските спортови, по нагло зголемување на тренинзите и кај луѓе што ја ограничуваат храната, намерно или поради нарушување во исхраната. Се случува и кај луѓе што воопшто не се потхранети, па затоа самата телесна тежина е лош тест за проверка.
Ова е важно и надвор од непријатноста на изостаната менструација. Состојбата со низок естроген што ја придружува влијае врз густината на коските, зголемувајќи го ризикот од стрес-фрактури, и е поврзана со неповолни кардиоваскуларни показатели. Менструациите што престанале од оваа причина се сигнал за здравјето на целото тело, а не среќа или „ефикасност“.
Нема никакво осудување во тоа да го спомнете, и тоа се лекува. Закрепнувањето генерално значи зголемување на внесот на енергија, умерување, а не напуштање, на тренинзите и справување со психолошката страна каде што е потребно. Ако Ви звучи познато, кажете го гласно на лекар: многу полесно се враќа рано отколку доцна.
Негативен тест, а менструацијата сè уште ја нема: што понатаму
Еве ја замката. Тестот е негативен, непосредното прашање изгледа одговорено, а изостанатата менструација се заборава како решена. Минуваат месеци. Но негативниот тест Ви кажува само дека најверојатно не сте бремени. Не кажува ништо за тоа зошто немате менструација, а самото отсуство е наодот што треба да се објасни.
Ако менструацијата не се вратила по уште една недела, повторете го тестот и закажете преглед кај Вашиот гинеколог. Ако поминат три циклуса без крвавење, тоа ја исполнува дефиницијата за аменореја и бара испитување, колку и да се чувствувате добро. Чекањето со месеци да се среди само по себе ја одложува дијагнозата на болестите на тироидната жлезда, високиот пролактин, PCOS и недостигот на енергија, а сите тие полесно се лекуваат порано.
Нешто што не треба да го правите: ниту една билка, чај, додаток во исхраната или висока доза витамини не се покажала како безбеден или ефикасен начин да се предизвика менструација. Некои препарати што се продаваат за таа намена се дури небезбедни, а ниту еден не ја решава причината поради која крвавењето престанало. Менструацијата што постојано изостанува бара да се најде причината, а не да се примени лек.
| Вашата ситуација | Што обично значи | Што да направите |
|---|---|---|
| Доцнење од пет дена, негативен тест, циклусите обично се редовни | Најчесто обично колебање: овулацијата веројатно се случила подоцна од вообичаено во овој циклус | Почекајте околу една недела. Ако менструацијата дотогаш не почне, тестирајте се повторно. |
| Доцнење од пет дена, позитивен тест | Домашниот тест во оваа фаза генерално е сигурен | Јавете се кај Вашиот гинеколог за следење и потврда на гестациската старост. |
| Негативен тест, а менструацијата ја нема и една недела подоцна | Или овулацијата била многу подоцна отколку што се претпоставувало, или нешто друго го прекинало циклусот | Повторете го тестот и закажете преглед. Не оставајте го необјаснето. |
| Доцнење со силна или еднострана болка во малата карлица | Може да биде вонматочна бременост или друг итен проблем | Веднаш побарајте итна помош. Не чекајте резултат од тест. |
| Без менструација цели три месеци | Ја исполнува дефиницијата за аменореја и бара да се утврди причината | Одете на лекар и прашајте за анализи на тироидната жлезда, пролактин и други хормони. |
Кога да одите на лекар, а кога да побарате итна помош
Веднаш побарајте итна медицинска помош (повикајте 112 или 194 или одете на итна помош) ако доцнењето на менструацијата е придружено со нешто од следново, со или без позитивен тест за бременост:
- Силна болка во малата карлица или стомакот, особено ако е собрана на едната страна
- Болка во врвот на рамото
- Вртоглавица, чувство на несвестица или колапс
- Невообичаено вагинално крвавење, особено заедно со болка
- Позитивен тест за бременост заедно со болка или крвавење
Ова може да укажува на вонматочна (ектопична) бременост, бременост што се вгнездила надвор од матката, најчесто во јајцеводот. Не може безбедно да продолжи, а ако пукне, предизвикува внатрешно крвавење опасно по живот. Негативниот домашен тест не ја исклучува, па не одложувајте ја помошта за повторно да се тестирате.
Закажете неитен преглед, но не занемарувајте го, ако немате менструација три месеци, ако менструациите престанат пред 40-годишна возраст или ако изостанатата менструација е придружена со млечен исцедок од брадавиците, напади на топлина, изразена промена на тежината, нови влакна на лицето или телото, главоболки или промени во видот.
Надвор од тие ситуации, препораките на тела како Американскиот колеџ на акушери и гинеколози и американската Канцеларија за здравје на жените посочуваат три практични причини за закажување преглед: три или повеќе изостанати менструации по ред, менструации постојано на повеќе од 35 дена една од друга или која било изостаната менструација придружена со други симптоми. Вреди да се спомнат и редовните циклуси што ненадејно станале неправилни. Во Македонија, според Законот за здравственото осигурување, можете да изберете и гинеколог за свој избран лекар во примарната здравствена заштита.
Што може да провери лекарот
Проценката обично почнува со разговор, за циклусите, контрацепцијата, лековите, тежината, тренинзите и стресот, а потоа тест за бременост, првото нешто што треба да се потврди или исклучи. Анализите на крв зависат од она што го покажува разговорот.
Функцијата на тироидната жлезда и пролактинот се проверуваат во повеќето случаи, бидејќи и двете се чести, се лекуваат и лесно се пропуштаат. FSH и LH помагаат да се одвои проблем во јајникот од проблем во хипофизата или хипоталамусот и се информативни кога е можна рана менопауза. Кога постои сомнеж за PCOS, се додаваат андрогени, вклучително тестостерон, а може да следи и ехографија на малата карлица.
Најнови научни сознанија за колебањата на циклусот
Скорешните истражувања го потврдуваат она што многумина веќе го наслутуваа: циклусите се многу помалку еднообразни отколку што сугерираа учебниците.
Студија од 2024 година во Scientific Reports анализираше податоци за циклусите што ги внеле милиони корисници на апликации за следење на менструацијата, низ целиот репродуктивен период. Што е утврдено: должината на циклусот и нејзиното колебање следат јасен образец со возраста, се скратуваат во дваесеттите и триесеттите години, а потоа се продолжуваат и стануваат значително поваријабилни кон преодот во менопауза. Што значи ова за Вас: циклус што почнал да се поместува може да ја одразува Вашата репродуктивна фаза, а не нов проблем, иако промената во однос на Вашиот сопствен воспоставен образец сепак вреди да се спомене.
Студија од 2023 година во Medicina го следеше лутеинизирачкиот хормон и метаболит на прогестеронот во урината низ неколку илјади циклуси. Што е утврдено: пресметаните должини на циклусите биле постојано пократки од оние што ги пријавувале корисниците, а фоликуларната фаза, периодот пред овулацијата, значително се разликувала меѓу луѓето и се скратувала со возраста. Авторите директно се спротивставија на прекумерното потпирање на стандарден модел од 28 дена. Што значи ова за Вас: денот кога ја очекувате менструацијата е проценка заснована на претпоставена овулација, па ако овулацијата доцнела, ќе доцни и менструацијата.
Преглед од 2024 година во Nutrients го анализираше управувањето со функционалната хипоталамусна аменореја преку исхраната и начинот на живот. Што е утврдено: менструалната функција е тесно поврзана со достапноста на енергија, внесената енергија во однос на потрошената, а враќањето на менструациите генерално зависи од зголемен внес и умерено оптоварување со тренинзи, а не од лекови. Што значи ова за Вас: ако менструациите престанале заедно со тешки тренинзи или ограничена исхрана, патот назад води преку повеќе храна, а не преку додатоци.
Преглед од 2024 година во Annals of the New York Academy of Sciences ја испита хипоталамусната сигнализација зад истата состојба, со фокус на киспептинот, невропептид што ги регулира импулсите што ја движат репродуктивната оска. Што е утврдено: функционалната хипоталамусна аменореја е една од најчестите причини за секундарна аменореја, а состојбата со низок естроген што ја создава има мерливи последици за здравјето на коските и срцето. Што значи ова за Вас: изостанатата менструација од оваа причина е здравствен проблем сам по себе, кој вреди да се лекува, а не да се трпи.
Преглед од 2023 година во International Journal of Molecular Sciences, од автори од американскиот Национален институт за здравствени науки за животната средина, мапираше како тироидните хормони делуваат врз женската репродуктивна оска. Што е утврдено: нарушената функција на тироидната жлезда влијае на повеќе точки по должината на таа оска и е поврзана со неправилни менструации, PCOS и намалена плодност. Што значи ова за Вас: анализата на тироидната жлезда е разумен ран чекор кога менструациите стануваат непредвидливи, бидејќи решението често е едноставно.
Речник на клучни поими
| Поим | Дефиниција |
|---|---|
| hCG | Хуман хорионски гонадотропин, хормонот што се создава во бременоста и што го откриваат домашните тестови во урината. |
| Овулација | Ослободување јајце-клетка од јајникот, приближно на половина од циклусот, иако времето варира. |
| Фоликуларна фаза | Првиот дел од циклусот, од почетокот на крвавењето до овулацијата. Нејзината должина најмногу варира. |
| Лутеална фаза | Периодот меѓу овулацијата и следната менструација. Кај повеќето луѓе е релативно стабилен. |
| Аменореја | Отсуство на менструации. Три или повеќе изостанати циклуси по ред генерално ја исполнуваат дефиницијата. |
| Олигоменореја | Ретки менструации, обично циклуси постојано подолги од околу 35 дена. |
| Хиперпролактинемија | Покачено ниво на хормонот пролактин, кое може да ја потисне овулацијата и да ги запре менструациите. |
| Функционална хипоталамусна аменореја | Престанок на менструациите затоа што внесот на енергија е постојано низок во однос на потрошената енергија. |
| Вонматочна (ектопична) бременост | Бременост вгнездена надвор од матката. Итен медицински случај што не може безбедно да продолжи. |
| Перименопауза | Преодот пред менструациите трајно да престанат, кога циклусите често стануваат неправилни. |
Најчесто поставувани прашања
Може ли да сум бремена со негативен тест кога менструацијата доцни 5 дена?
Малку е веројатно, но не е невозможно. Пет дена по очекуваниот датум, hCG обично доволно се покачил за домашниот тест да го фати, па негативниот резултат има вистинска тежина. Исклучок е кога овулацијата се случила подоцна отколку што претпоставувате: ако сте овулирале околу една недела подоцна отколку што мислевте, бременоста сè уште би била прерана за да се открие. Затоа практичниот совет е да се тестирате повторно за околу една недела ако менструацијата не почнала. Првата утринска урина дава најјасен резултат.
Може ли стресот да предизвика доцнење на циклусот од 5 дена?
Да, а поместување од пет дена е сосема во рамките на она што стресот може да го предизвика. Хипоталамусот, кој го одредува темпото на репродуктивниот циклус, се наоѓа покрај мозочните системи што реагираат на опасност и на недостиг на енергија. Под постојан притисок, хормонските импулси што ја предизвикуваат овулацијата се забавуваат. Овулацијата се одложува, а бидејќи втората половина од циклусот останува приближно иста, менструацијата доцни онолку колку што доцнела овулацијата. Тоа е нормален одговор што поминува, а циклусите обично се смируваат кога притисокот ќе попушти.
Кога да одам на лекар поради доцнење на менструацијата?
Закажете преглед ако сте пропуштиле три или повеќе менструации по ред, ако Вашите циклуси се постојано на повеќе од 35 дена еден од друг или ако изостанатата менструација е придружена со други симптоми: млечен исцедок од брадавиците, напади на топлина, значајна промена на тежината, нови влакна на лицето или телото, главоболки или промени во видот. Одете на лекар и ако менструациите престанат пред 40-годишна возраст или ако претходно редовните циклуси станале непредвидливи. Побарајте итна помош, а не закажан преглед, ако има силна или еднострана болка во малата карлица, болка во врвот на рамото, вртоглавица или несвестица.
Дали постои нешто што безбедно ја поттикнува менструацијата да дојде побрзо?
Не. И покрај тоа колку често се препорачуваат на интернет, билните чаеви, магдоносот, високите дози витамин Ц и слични средства не се покажале дека предизвикуваат менструација, а некои се небезбедни, особено при неоткриена бременост. Уште поважно, тие го третираат симптомот, а не причината. Ако менструацијата постојано изостанува, корисниот чекор е да се открие зошто, бидејќи честите причини, како болестите на тироидната жлезда, покачениот пролактин и недостигот на енергија, имаат специфично лекување.
Зошто менструацијата ми доцни, а имам грчеви без крвавење?
Грчевите без крвавење се чести кога овулацијата била одложена. Слузницата на матката се гради како и обично и создава познати предменструални чувства, но крвавењето не може да почне додека не стигне хормонскиот сигнал, па симптомите изгледаат како да застанале. Може да се појави и во рана бременост. Благите, симетрични грчеви што поминуваат ретко се загрижувачки сами по себе. Силната болка, болката на едната страна или грчевите со вртоглавица или невообичаено крвавење се нешто друго и бараат итна проценка.
Дали неправилните менструации значат дека ќе имам тешкотии да забременам?
Не мора, иако постојано неправилните циклуси го отежнуваат предвидувањето на плодните денови и можат да укажуваат дека овулацијата е несигурна. Состојбите како PCOS, болестите на тироидната жлезда и функционалната хипоталамусна аменореја влијаат врз овулацијата и се меѓу причините за тешкотии со забременувањето што најлесно се лекуваат. Тоа е аргумент неправилните циклуси да се проценат, наместо да се чека. Ако се обидувате да забремените без успех, спомнете го образецот на циклусите на Вашиот лекар: тој често укажува на одговорот.
Разберете ги Вашите анализи на крв со AI DiagMe
Ако лекарот веќе побарал анализи на крв, меѓу нив тироидни хормони, пролактин, FSH и LH, бројките во наодот можеби тешко ќе ги сместите во контекст. AI DiagMe објаснува што мери секој показател и што значи Вашата вредност во контекст, за да дојдете на прегледот со подобри прашања. Ви помага да ги разберете резултатите: не поставува дијагноза, не може да потврди или да исклучи бременост и не е наменет за итни случаи.
Протолкувајте ги Вашите резултати за неколку минути
Дополнително читање
- Нормални вредности на тироидните хормони: разберете ги опсезите
- 17-OH прогестерон во крвта: водич
- Низок тестостерон кај жените: причини, симптоми и лекување
- Низок феритин: причини, симптоми и лекување
- Гадење во перименопауза: причини и лекување
Извори
- Office on Women’s Health, US Department of Health and Human Services – Period problems
- MedlinePlus, US National Library of Medicine – Absent menstrual periods, secondary
- US Food and Drug Administration – Home-use tests: pregnancy
- Cunningham AC, Pal L, Wickham AP, Prentice C, Goddard FGB, Klepchukova A, Zhaunova L. Chronicling menstrual cycle patterns across the reproductive lifespan with real-world data. Scientific Reports, 2024
- Hills E, Woodland MB, Divaraniya A. Using hormone data and age to pinpoint cycle day within the menstrual cycle. Medicina, 2023
- Dobranowska K, Plińska S, Dobosz A. Dietary and lifestyle management of functional hypothalamic amenorrhea: a comprehensive review. Nutrients, 2024
- Patel AH, Koysombat K, Pierret A, Young M, Comninos AN, Dhillo WS, Abbara A. Kisspeptin in functional hypothalamic amenorrhea: pathophysiology and therapeutic potential. Annals of the New York Academy of Sciences, 2024
- Brown EDL, Obeng-Gyasi B, Hall JE, Shekhar S. The thyroid hormone axis and female reproduction. International Journal of Molecular Sciences, 2023
- Закон за здравственото осигурување (пречистен текст), Министерство за здравство на Република Северна Македонија (избран лекар, вклучително гинеколог)
- Центар за управување со кризи – Единствен број за итни повици 112
