Hen suyễn là một bệnh phổi mãn tính phổ biến, trong đó đường thở bị viêm, sưng và dễ phản ứng, khiến việc thở trở nên khó khăn hơn vào những lúc nhất định. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, bệnh ảnh hưởng đến khoảng 1 trong 13 người ở Mỹ, và gặp ở cả trẻ nhỏ lẫn người lớn tuổi. Tin đáng mừng là với hầu hết mọi người, hen suyễn có thể được kiểm soát tốt nếu có phác đồ điều trị phù hợp. Ngày nay, các bác sĩ ngày càng dựa vào các xét nghiệm máu và hơi thở đơn giản để xác định loại viêm đứng sau các triệu chứng của bạn. Trong bài viết này, bạn sẽ tìm hiểu hen suyễn là gì, các triệu chứng và tác nhân kích hoạt cần chú ý, cách bác sĩ chẩn đoán bệnh, cũng như các phương pháp điều trị hiện nay — từ ống hít thông thường đến các mũi tiêm sinh học mới hơn. Bạn cũng sẽ thấy các chỉ số sinh học như bạch cầu ái toan trong máu, IgE và nồng độ nitric oxide trong hơi thở ra giúp cá nhân hóa điều trị như thế nào.
Hen suyễn là gì?
Hen suyễn là bệnh mãn tính của các ống phế quản — hệ thống đường thở phân nhánh dẫn không khí vào và ra khỏi phổi. Ở người bị hen suyễn, lớp niêm mạc của các đường thở này luôn ở trạng thái viêm nhẹ ngay cả khi không có triệu chứng. Khi có tác nhân kích thích, ba điều thường xảy ra cùng lúc: thành đường thở sưng lên, các cơ xung quanh co thắt lại, và đường thở tiết ra nhiều chất nhầy hơn. Tất cả những điều này làm hẹp lòng đường thở và gây ra cảm giác khó thở quen thuộc.
Một đặc điểm quan trọng của hen suyễn là tình trạng hẹp đường thở này thường có thể hồi phục. Đường thở có thể tự mở ra hoặc mở ra nhờ thuốc — đây là một trong những điểm phân biệt hen suyễn với một số bệnh phổi khác. Các triệu chứng thường xuất hiện rồi biến mất, và nhiều người có những giai đoạn dài hầu như không có vấn đề gì, đặc biệt khi bệnh được kiểm soát tốt.
Tại sao đường thở lại phản ứng thái quá
Ở người bị hen suyễn, hệ miễn dịch coi những thứ vô hại — như phấn hoa, bụi hay không khí lạnh — là mối đe dọa. Phản ứng thái quá này khiến đường thở luôn nhạy cảm, trạng thái mà các bác sĩ gọi là tăng phản ứng phế quản. Tình trạng viêm tiềm ẩn mới là mục tiêu thực sự của điều trị lâu dài, đó là lý do tại sao việc kiểm soát viêm quan trọng hơn là chỉ giảm triệu chứng khi chúng xuất hiện.
Triệu chứng và dấu hiệu cảnh báo của hen suyễn
Triệu chứng hen suyễn khác nhau ở mỗi người và có thể thay đổi theo thời gian. Bốn triệu chứng phổ biến nhất là: thở khò khè (tiếng huýt sáo khi thở ra), ho — thường nặng hơn vào ban đêm hoặc sáng sớm, khó thở, và cảm giác tức hoặc nặng ngực. Một số người chủ yếu bị ho; một số khác chỉ nhận thấy triệu chứng khi tập thể dục hoặc khi bị cảm lạnh.
Cơn hen suyễn cảm giác như thế nào
Cơn hen suyễn, hay còn gọi là đợt bùng phát, là tình trạng các triệu chứng xấu đi nhanh chóng khi đường thở bị thu hẹp thêm. Hơi thở trở nên nhanh và khó khăn, ho hoặc thở khò khè tăng nặng, và thuốc hít cấp cứu mang lại ít tác dụng hơn bình thường. Các cơn hen nặng là tình trạng cấp cứu y tế. Khó thở cũng có thể do nhiều nguyên nhân không liên quan đến phổi; ví dụ, bạn có thể đọc hướng dẫn của chúng tôi về khó thở sau khi ăn.
Những gì gây ra hen suyễn? Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ
Hen suyễn không có một nguyên nhân duy nhất. Bệnh phát triển từ sự kết hợp giữa gen và môi trường, và các triệu chứng sau đó được kích hoạt bởi những tác nhân khác nhau ở mỗi người. Xác định các tác nhân kích hoạt của riêng bạn là một trong những bước hữu ích nhất để kiểm soát bệnh hen suyễn.
Các tác nhân kích hoạt thường gặp
- Các chất gây dị ứng như mạt bụi, phấn hoa, nấm mốc và lông thú cưng
- Nhiễm trùng đường hô hấp, bao gồm cảm lạnh và cúm
- Các chất kích thích như khói thuốc lá, ô nhiễm không khí, mùi nồng và không khí lạnh, khô
- Vận động thể chất, đặc biệt trong thời tiết lạnh
- Cảm xúc mạnh, căng thẳng và thậm chí cả tiếng cười
- Một số loại thuốc và, đối với một số người, bụi hoặc hóa chất tại nơi làm việc
Nhiễm trùng đường hô hấp đáng được chú ý đặc biệt vì đây là một trong những tác nhân kích hoạt đợt bùng phát thường gặp nhất. Vì vậy, trước mỗi mùa cảm cúm, bạn nên tham khảo hướng dẫn của chúng tôi về bệnh cúm và các biến chứng của nó.
Ai có nguy cơ mắc hen suyễn cao hơn
Các yếu tố nguy cơ bao gồm tiền sử gia đình có người bị hen suyễn hoặc dị ứng, mắc các bệnh dị ứng khác như chàm hoặc viêm mũi dị ứng, tiếp xúc với khói thuốc, béo phì và nhiễm trùng đường hô hấp từ sớm trong cuộc đời. Nhiều người bị hen suyễn cũng gặp vấn đề mãn tính về mũi và xoang, và bạn có thể đọc hướng dẫn của chúng tôi về viêm xoang để hiểu rõ mối liên hệ đó.
Hiểu về viêm loại 2 theo ngôn ngữ đơn giản
Các bác sĩ ngày càng mô tả hen suyễn theo loại viêm gây ra bệnh. Dạng phổ biến nhất được gọi là viêm loại 2 (đôi khi được viết là “T2-high”). Nói một cách đơn giản, đây là phản ứng miễn dịch kiểu dị ứng trong đó cơ thể sản xuất thêm một số loại bạch cầu và protein tín hiệu gây viêm đường thở.
Hai thành phần đóng vai trò trung tâm trong quá trình này. Thứ nhất là một loại bạch cầu gọi là bạch cầu ái toan (eosinophil), tập trung ở đường thở và thúc đẩy tình trạng sưng viêm; bạn có thể đọc hướng dẫn đầy đủ của chúng tôi về bạch cầu ái toan và những gì chúng tiết lộ trong xét nghiệm máu. Thứ hai là immunoglobulin E, hay IgE, kháng thể thúc đẩy các phản ứng dị ứng. IgE là một phần của họ protein kháng thể rộng hơn, và bạn có thể đọc tổng quan của chúng tôi về các protein kháng thể được gọi là gamma globulin. Vì các chỉ số này có thể đo được, chúng giúp bác sĩ hiểu được những gì đang xảy ra bên trong đường thở của bạn mà không cần phải quan sát trực tiếp.
Không phải tất cả bệnh hen suyễn đều thuộc type 2. Một số người mắc hen suyễn "type 2 thấp", trong đó các tế bào khác như bạch cầu trung tính đóng vai trò lớn hơn; bạn có thể đọc hướng dẫn của chúng tôi về bạch cầu trung tính trong xét nghiệm máu để hiểu loại bạch cầu này khác biệt như thế nào. Một loại bạch cầu khác liên quan đến dị ứng được đề cập trong hướng dẫn của chúng tôi về bạch cầu ái kiềm và phản ứng dị ứng. Việc biết bạn thuộc dạng nào ngày càng ảnh hưởng đến việc lựa chọn phương pháp điều trị.
Cách chẩn đoán hen suyễn: từ đo chức năng hô hấp đến các dấu ấn sinh học
Không có một xét nghiệm duy nhất nào để chẩn đoán hen suyễn. Chẩn đoán kết hợp tiền sử bệnh, khám lâm sàng và các bài kiểm tra hô hấp, đôi khi được hỗ trợ bởi các dấu ấn sinh học trong máu và hơi thở giúp phát hiện tình trạng viêm tiềm ẩn.
Xét nghiệm chức năng phổi
Bài kiểm tra hô hấp chính là đo hô hấp ký (spirometry) — một phép đo đơn giản, không đau, xác định lượng không khí bạn có thể thở ra và tốc độ thở ra. Bác sĩ thường lặp lại xét nghiệm này sau khi dùng thuốc giãn phế quản (thuốc giúp thư giãn đường thở) để xem luồng khí có cải thiện không — đây là dấu hiệu quan trọng của hen suyễn. Một công cụ theo dõi tại nhà liên quan là lưu lượng đỉnh kế, giúp theo dõi sự thay đổi hô hấp hằng ngày.
Dấu ấn sinh học trong máu và hơi thở
Các dấu ấn sinh học bổ sung thêm một lớp thông tin. Số lượng bạch cầu ái toan trong máu, là một phần của xét nghiệm công thức máu toàn phần thông thường, cho thấy mức độ viêm dạng dị ứng đang hiện diện; bạn có thể xem lại những gì một xét nghiệm máu toàn diện bao gồm để hiểu vị trí của chỉ số này. IgE toàn phần và IgE đặc hiệu với từng dị nguyên cho thấy xu hướng dị ứng và có thể xác định các tác nhân kích hoạt cụ thể. Một xét nghiệm hơi thở mới hơn, FeNO, đo lượng khí tăng lên khi đường thở có viêm type 2. Trong các cập nhật trọng tâm năm 2020 về hướng dẫn điều trị hen suyễn tại Hoa Kỳ, Viện Tim, Phổi và Huyết học Quốc gia (National Heart, Lung, and Blood Institute) đã công nhận xét nghiệm FeNO là một bổ sung hữu ích trong một số tình huống nhất định. Để tham khảo thêm, bạn cũng có thể đọc hướng dẫn của chúng tôi về chỉ số viêm CRP — dù CRP là chỉ số viêm chung và không đặc hiệu cho hen suyễn.
Nếu bạn không chắc mình đã làm xét nghiệm máu nào, bạn có thể so sánh hai xét nghiệm máu phổ biến là CBC và CMP. Bảng dưới đây tóm tắt các xét nghiệm thường được dùng nhất để hiểu tình trạng viêm đằng sau bệnh hen suyễn.
| Xét nghiệm | Đo lường gì | Mức độ tăng cao có thể gợi ý điều gì | Mẫu xét nghiệm |
|---|---|---|---|
| Số lượng bạch cầu ái toan trong máu | Loại bạch cầu liên quan đến viêm dị ứng, type 2 | Viêm đường thở ái toan nhiều hơn và nguy cơ lên cơn hen cao hơn | Máu |
| IgE toàn phần | Mức độ tổng thể của kháng thể dị ứng immunoglobulin E | Xu hướng dị ứng có thể giúp định hướng sử dụng một số liệu pháp sinh học | Máu |
| IgE đặc hiệu dị nguyên | IgE nhắm vào một dị nguyên cụ thể, chẳng hạn như mạt bụi, mèo hoặc phấn hoa | Mẫn cảm với tác nhân kích hoạt cụ thể đó | Máu |
| FeNO (nitric oxide trong hơi thở) | Một loại khí trong hơi thở tăng lên khi có viêm type 2 | Viêm đường thở đang hoạt động và khả năng đáp ứng với steroid | Hơi thở |
| Đo chức năng hô hấp (Spirometry) | Bạn có thể thở ra được bao nhiêu và nhanh đến mức nào | Tắc nghẽn luồng khí cải thiện sau khi dùng thuốc giãn phế quản | Kiểm tra hô hấp |
Cách điều trị và kiểm soát hen suyễn
Điều trị hen suyễn có hai mục tiêu: giảm nhanh các triệu chứng khi chúng xuất hiện và quan trọng hơn, làm dịu tình trạng viêm tiềm ẩn để các đợt bùng phát trở nên hiếm gặp. Hầu hết mọi người sử dụng ống hít, đưa thuốc trực tiếp vào đường thở với ít tác dụng phụ toàn thân hơn.
Ống hít cắt cơn và ống hít kiểm soát
Ống hít cắt cơn nhanh (ống hít cấp cứu) chứa thuốc giãn phế quản, giúp mở rộng đường thở bị co thắt trong vòng vài phút khi có triệu chứng hoặc cơn hen. Ống hít kiểm soát, thường chứa corticosteroid dạng hít, được dùng đều đặn để giảm viêm theo thời gian. Các hướng dẫn hiện nay ngày càng ưu tiên các ống hít kết hợp thuốc kháng viêm với thuốc cắt cơn, thay vì chỉ dùng thuốc cắt cơn đơn thuần. Sử dụng đúng kỹ thuật hít, thường kết hợp với buồng đệm (spacer), tạo ra sự khác biệt thực sự trong hiệu quả của thuốc.
Khi nào cần xem xét dùng thuốc sinh học
Một số ít người bị hen suyễn nặng, không kiểm soát được dù đã dùng ống hít đúng cách. Đối với nhiều người trong số họ, nguyên nhân là do viêm type 2 — và đây là lúc thuốc sinh học phát huy tác dụng. Thuốc sinh học là kháng thể được tạo ra trong phòng thí nghiệm, dùng bằng cách tiêm, nhắm vào một phân tử cụ thể gây ra tình trạng viêm. Các lựa chọn đã được phê duyệt nhắm vào IgE (omalizumab), protein tín hiệu interleukin-5 hoặc thụ thể của nó (mepolizumab và benralizumab), và con đường interleukin-4 và interleukin-13 (dupilumab). Bác sĩ lựa chọn trong số đó dựa trên các chỉ số sinh học của bạn, đặc biệt là bạch cầu ái toan trong máu và IgE, đó là lý do tại sao việc xét nghiệm lại quan trọng đến vậy. Các tổ chức chuyên khoa như Học viện Dị ứng, Hen suyễn & Miễn dịch học Hoa Kỳ công bố hướng dẫn cho bệnh nhân về các phương pháp điều trị này, luôn được kê đơn và theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa.
Sống chung với hen suyễn hằng ngày
Hầu hết người mắc hen suyễn đều có thể sống đầy đủ và năng động. Điều quan trọng là có một kế hoạch hành động hen suyễn bằng văn bản, được thống nhất với bác sĩ, cho bạn biết nên dùng thuốc nào mỗi ngày, cách nhận biết khi bệnh đang xấu đi và chính xác phải làm gì trong cơn hen.
Tự quản lý trong cuộc sống hằng ngày
- Dùng thuốc kiểm soát mỗi ngày, kể cả khi bạn cảm thấy khỏe
- Tìm hiểu và tránh các tác nhân kích thích cá nhân của bạn
- Luôn mang theo ống hít cắt cơn bên mình
- Kiểm tra kỹ thuật sử dụng ống hít với dược sĩ hoặc y tá
- Tiêm phòng đầy đủ, vì nhiễm trùng có thể kích hoạt các đợt bùng phát
- Tham gia tái khám định kỳ để điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp
Khi nào cần tìm kiếm chăm sóc khẩn cấp
Gọi dịch vụ cấp cứu hoặc đến khoa cấp cứu gần nhất nếu bạn hoặc người khác có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây của cơn hen phế quản nặng:
- Khó thở nghiêm trọng, hoặc thở quá gấp đến mức không thể nói thành câu hoàn chỉnh
- Ống hít cấp cứu không có tác dụng, hoặc cần dùng lại trong vòng vài giờ
- Môi hoặc đầu ngón tay chuyển sang màu xanh tím hoặc xám
- Thở nhanh kèm theo lồng ngực hoặc xương sườn bị lõm vào, đặc biệt ở trẻ em
- Buồn ngủ, lú lẫn hoặc mệt mỏi bất thường
Hãy đặt lịch khám định kỳ, không khẩn cấp nếu bạn dùng ống hít cấp cứu hơn hai lần mỗi tuần, thức giấc ban đêm vì các triệu chứng, hoặc thấy hen phế quản cản trở các hoạt động hàng ngày — đây đều là dấu hiệu cho thấy bệnh chưa được kiểm soát tốt.
Những tiến bộ khoa học mới nhất
Các nghiên cứu trong vài năm gần đây đã giúp việc điều trị hen phế quản trở nên chính xác hơn, đặc biệt đối với những người có viêm loại 2. Dưới đây là một số phát hiện được trình bày bằng ngôn ngữ dễ hiểu.
Một phân tích tổng hợp lớn năm 2025 đã gộp nhóm chứng của 22 thử nghiệm lâm sàng — đây là phân tích tổng hợp (meta-analysis), tức là một nghiên cứu kết hợp nhiều nghiên cứu trước đó — và xác nhận rằng hai chỉ số đơn giản có thể giúp dự đoán ai có nguy cơ lên cơn hen cao nhất: số lượng bạch cầu ái toan (eosinophil) trong máu và nồng độ nitric oxide trong hơi thở (FeNO). Nguy cơ cao nhất khi cả hai chỉ số này đều tăng cùng lúc. Điều này có nghĩa gì với bạn: hai xét nghiệm nhanh và đơn giản này có thể phát hiện nguy cơ cao từ sớm, giúp điều chỉnh phác đồ điều trị trước khi cơn hen xảy ra. Các nhà nghiên cứu đánh giá bằng chứng này có chất lượng cao.
Một đánh giá công nghệ y tế năm 2024 đã xem xét hiệu quả của xét nghiệm hơi thở FeNO. Kết quả cho thấy việc bổ sung FeNO vào các xét nghiệm tiêu chuẩn giúp chẩn đoán hen phế quản chính xác hơn và, khi được dùng để hướng dẫn điều trị, có thể giúp giảm các đợt bùng phát và hạn chế việc phải dùng corticosteroid đường uống. Điều này có nghĩa gì với bạn: một xét nghiệm hơi thở đơn giản có thể giúp xác nhận bệnh hen và giữ cho bệnh ổn định hơn, dù xét nghiệm này được dùng kết hợp với các xét nghiệm khác chứ không thay thế hoàn toàn.
Các bác sĩ hiện nay phân loại hen phế quản theo các dạng, hay còn gọi là kiểu hình (phenotype), dựa trên một nhóm các chỉ số — bạch cầu ái toan trong máu, IgE toàn phần và IgE đặc hiệu với dị nguyên, cùng FeNO. Một tổng quan năm 2025 mô tả cách tiếp cận “viêm loại 2 cao so với viêm loại 2 thấp” giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhất với từng người. Điều này có nghĩa gì với bạn: các kết quả chỉ số sinh học của bạn không chỉ là những con số; chúng giúp xây dựng một kế hoạch điều trị phù hợp với dạng hen phế quản của riêng bạn.
Đối với hen suyễn nặng cần uống thuốc corticosteroid dạng viên hàng ngày, một phân tích tổng hợp năm 2024 từ bảy thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy ba loại thuốc sinh học dạng tiêm — benralizumab, dupilumab và mepolizumab — đã giúp người bệnh giảm liều hoặc ngừng hẳn thuốc corticosteroid dạng viên trong khi vẫn kiểm soát được hen suyễn. Điều này có nghĩa gì với bạn: nếu bạn bị hen suyễn type 2 nặng, các mũi tiêm sinh học có mục tiêu có thể giúp bạn giảm phụ thuộc vào corticosteroid đường uống và hạn chế các tác dụng phụ của chúng. Đây là những phương pháp điều trị chuyên khoa, được lựa chọn dựa trên các chỉ số sinh học của từng người.
Các nghiên cứu về hen suyễn nặng hiện nay đề cập đến một mục tiêu đầy tham vọng gọi là thuyên giảm lâm sàng — những giai đoạn dài không có cơn hen, hô hấp ổn định và ít triệu chứng — ngày càng trở nên khả thi hơn nhờ việc lựa chọn đúng loại thuốc sinh học phù hợp với chỉ số sinh học của từng người. Điều này có nghĩa gì với bạn: ngay cả hen suyễn nặng cũng ngày càng có thể kiểm soát được với một kế hoạch cá nhân hóa, dựa trên kết quả xét nghiệm, được quyết định cùng với đội ngũ y tế của bạn.
Bảng thuật ngữ
| Thuật ngữ | Định nghĩa |
|---|---|
| Đường thở (phế quản) | Các ống phân nhánh dẫn không khí vào và ra khỏi phổi. |
| Tăng phản ứng phế quản | Xu hướng đường thở phản ứng thái quá và co thắt khi tiếp xúc với các tác nhân kích thích. |
| Thuốc giãn phế quản | Một loại thuốc giúp thư giãn các cơ xung quanh đường thở để mở thông nhanh chóng. |
| Corticosteroid dạng hít | Một loại thuốc kháng viêm, được hít vào hàng ngày, giúp làm dịu tình trạng viêm đường thở theo thời gian. |
| Bạch cầu ái toan (Eosinophil) | Một loại bạch cầu tham gia vào các phản ứng dị ứng và tình trạng viêm đường thở type 2. |
| Immunoglobulin E (IgE) | Kháng thể thúc đẩy các phản ứng dị ứng; có thể được đo trong máu. |
| FeNO (nồng độ nitric oxide trong khí thở ra) | Xét nghiệm hơi thở đo lượng khí liên quan đến tình trạng viêm đường thở type 2. |
| Đo chức năng hô hấp (Spirometry) | Xét nghiệm hô hấp đo lượng không khí bạn có thể thở ra và tốc độ thở ra. |
| Viêm type 2 | Một dạng viêm đường thở phổ biến theo kiểu dị ứng, do bạch cầu ái toan và các tín hiệu liên quan gây ra. |
| Thuốc sinh học | Một loại kháng thể được tổng hợp trong phòng thí nghiệm, dùng bằng cách tiêm, có tác dụng ức chế một phân tử cụ thể gây ra tình trạng viêm. |
Câu hỏi thường gặp
Hen suyễn có di truyền không?
Hen suyễn không di truyền theo một cách đơn giản, nhưng gen có đóng vai trò nhất định. Nếu bố mẹ hoặc anh chị em ruột của bạn bị hen suyễn, hoặc bạn có các bệnh dị ứng như chàm (eczema) hay viêm mũi dị ứng (hay sốt cỏ khô), nguy cơ mắc bệnh của bạn sẽ cao hơn. Gen tương tác với môi trường, vì vậy việc mang gen có xu hướng mắc bệnh không có nghĩa là bạn chắc chắn sẽ bị hen suyễn. Các yếu tố tiếp xúc trong giai đoạn đầu đời, nhiễm trùng và các chất gây dị ứng đều ảnh hưởng đến việc bệnh có xuất hiện hay không.
Người bị hen suyễn có thể tập thể dục không?
Có. Hầu hết những người mắc hen suyễn được kiểm soát tốt đều có thể và nên duy trì hoạt động thể chất, và nhiều vận động viên cũng mắc hen suyễn. Một số người nhận thấy các triệu chứng xuất hiện khi tập thể dục, đặc biệt trong không khí lạnh và khô. Khởi động kỹ, thở bằng mũi và dùng thuốc hít cắt cơn trước khi vận động theo hướng dẫn của bác sĩ có thể giúp ích. Nếu tập thể dục thường xuyên gây ra các triệu chứng, đó thường là dấu hiệu cho thấy việc kiểm soát hen hàng ngày của bạn cần được xem xét lại.
Hen suyễn có tự khỏi theo tuổi tác không?
Hen suyễn có thể thay đổi theo thời gian. Một số trẻ em thấy các triệu chứng giảm dần khi bước vào tuổi thiếu niên, dù xu hướng tiềm ẩn vẫn còn đó và có thể tái phát về sau. Ở người lớn, hen suyễn thường là bệnh mãn tính cần được kiểm soát lâu dài hơn là chữa khỏi hoàn toàn. Tin vui là với phác đồ điều trị phù hợp và theo dõi đúng cách, hầu hết mọi người đều có thể kiểm soát tốt các triệu chứng trong nhiều năm liền.
Sự khác biệt giữa hen dị ứng và hen tăng bạch cầu ái toan là gì?
Hai loại này có thể chồng chéo nhau. Hen dị ứng được kích hoạt bởi các chất gây dị ứng cụ thể và liên quan đến kháng thể IgE. Hen tăng bạch cầu ái toan được xác định bởi số lượng bạch cầu ái toan cao — một loại bạch cầu gắn liền với tình trạng viêm kiểu 2. Một người có thể có cả hai đặc điểm cùng lúc. Bác sĩ sử dụng xét nghiệm máu và đôi khi đo FeNO để xác định dạng viêm nào đang hiện diện, vì điều này giúp định hướng lựa chọn phương pháp điều trị.
Xét nghiệm máu có thể chẩn đoán hen suyễn không?
Không thể chỉ dựa vào xét nghiệm máu. Không có xét nghiệm máu đơn lẻ nào xác nhận được bệnh hen suyễn. Chẩn đoán chủ yếu dựa vào các triệu chứng và các bài kiểm tra hô hấp như đo chức năng hô hấp (spirometry). Các chỉ số máu như số lượng bạch cầu ái toan và IgE, cùng với xét nghiệm hơi thở FeNO, cung cấp thêm thông tin quan trọng về loại viêm và giúp cá nhân hóa điều trị. Chúng hỗ trợ cho việc chẩn đoán và quản lý bệnh, chứ không thay thế được đánh giá lâm sàng.
Hen suyễn có chữa khỏi được không?
Hiện chưa có cách chữa khỏi hoàn toàn bệnh hen suyễn, nhưng bệnh có thể được điều trị rất hiệu quả. Với thuốc kiểm soát hàng ngày, nhận biết các yếu tố kích phát và có kế hoạch xử trí rõ ràng, hầu hết mọi người đều đạt được kiểm soát tốt — tức là ít triệu chứng và hiếm khi lên cơn. Đối với hen nặng, các liệu pháp sinh học mới có thể giảm đáng kể số lần lên cơn. Mục tiêu của y học hiện đại là kiểm soát bệnh lâu dài và ngày càng kéo dài các giai đoạn không có triệu chứng.
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) — Hen suyễn — https://www.cdc.gov/asthma/index.html
- Viện Tim, Phổi và Huyết học Quốc gia Hoa Kỳ (NHLBI) — Hen suyễn — https://www.nhlbi.nih.gov/health/asthma
- Học viện Dị ứng, Hen suyễn & Miễn dịch học Hoa Kỳ (AAAAI) — Hen suyễn: Triệu chứng, Chẩn đoán, Quản lý & Điều trị — https://www.aaaai.org/conditions-treatments/asthma
- Meulmeester FL, và cộng sự — Các yếu tố nguy cơ viêm và lâm sàng đối với cơn hen cấp (ORACLE2): phân tích tổng hợp cấp độ bệnh nhân từ nhóm chứng của 22 thử nghiệm ngẫu nhiên — The Lancet Respiratory Medicine, 2025 — https://doi.org/10.1016/S2213-2600(25)00037-2
- Ontario Health (Quality) — Xét nghiệm Nồng độ Nitric Oxide trong Khí thở ra (FeNO) để Chẩn đoán và Quản lý Hen suyễn: Đánh giá Công nghệ Y tế — Ontario Health Technology Assessment Series, 2024 — https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11423898/
- Grunwell JR, Fitzpatrick AM — Kiểu hình và Dấu ấn sinh học trong Hen suyễn — Respiratory Care, 2025 — https://doi.org/10.1089/respcare.12352
- Phinyo P, et al. — Efficacy and Safety of Biologics for Oral Corticosteroid-Dependent Asthma: A Systematic Review and Network Meta-Analysis — The Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice, 2024 — https://doi.org/10.1016/j.jaip.2023.11.007
- Pelaia C, et al. — Type 2 severe asthma: pathophysiology and treatment with biologics — Expert Review of Respiratory Medicine, 2024 — https://doi.org/10.1080/17476348.2024.2380072
Đọc thêm
- Bạch cầu ái toan: hiểu về những tế bào máu quan trọng này
- Hướng dẫn xét nghiệm máu toàn diện: những gì có trong một bộ xét nghiệm máu đầy đủ
- Immunoglobulin G (IgG): hiểu kết quả xét nghiệm máu của bạn
- Tryptase huyết thanh: hiểu xét nghiệm máu liên quan đến dị ứng này
- Viêm xoang: triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị
Hiểu kết quả xét nghiệm của bạn với AI DiagMe
Nhận kết quả giải thích chỉ trong vài phút
Nếu bạn bị hen suyễn, các xét nghiệm máu và hơi thở có thể cung cấp những thông tin hữu ích về tình trạng viêm đằng sau các triệu chứng của bạn. AI DiagMe giúp bạn hiểu rõ các kết quả như số lượng bạch cầu ái toan trong máu, IgE toàn phần và IgE đặc hiệu với từng dị nguyên, cũng như công thức máu toàn bộ — giải thích từng chỉ số bằng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu. Đây là công cụ giúp bạn hiểu kết quả xét nghiệm và chuẩn bị tốt hơn các câu hỏi cho buổi khám — không cung cấp chẩn đoán và không thay thế bác sĩ của bạn.
