Еозинофилите се во средиштето на одлуките за лекување на астмата, а студија објавена на крајот на август 2026 година во ERJ Open Research ја направи таа врска уште поочигледна. Истражувачите следеле повеќе од 280 000 луѓе со астма или хронична опструктивна белодробна болест (ХОББ) во Белгија и откриле дека честата употреба на инхалатори за брзо олеснување, „пумпите“, одела заедно со повеќе кардиоваскуларни болести и повеќе смртни случаи. Пораката на авторите не е дека самата пумпа е опасна. Пораката е дека честото посегнување по неа е знак дека воспалението во дишните патишта не е под контрола. А лабораториската вредност што најчесто одлучува што понатаму е едно бело крвно зрнце што веќе го имате на Вашиот наод. Во оваа статија ќе дознаете што покажала студијата, како се читаат еозинофилите и кои анализи на крв вреди да ги разговарате со лекарот.
Што покажа новата студија
Студијата покажа дека прекумерната употреба на пумпи за брзо олеснување е поврзана со повеќе срцеви болести и повисока смртност. Белгискиот тим ги анализирал вистинските податоци од аптеките и здравствените картони, а не клиничко испитување. Ги одделил двете групи инхалатори за брзо олеснување: краткоделувачките бета-агонисти, познатите сини пумпи (на пример салбутамол), и краткоделувачките мускарински антагонисти, кои почесто се користат кај ХОББ. Потоа ги зел предвид возраста, полот, пушењето, тежината на болеста, приходите и другите болести.
Речиси секој петти човек со астма и околу секој трет со ХОББ користел повеќе такви инхалатори отколку што препораките сметаат за прифатливо. Во споредба со луѓето што не ги користеле, кај оние што користеле краткоделувачки бета-агонисти ризикот од смрт бил повисок за околу 12 % кај астмата и за околу 14 % кај ХОББ. Ризикот растел со бројот на инхалатори годишно и бил поврзан со срцева слабост, инфаркт и исхемичен мозочен удар. Луѓето без претходни срцеви проблеми се чинеле особено изложени.
Две предупредувања се важни. Ова е опсервациска студија, па покажува поврзаност, а не доказ за причина. И честата употреба на пумпа и самата е знак за лошо контролирана болест, која веќе сама по себе го зголемува кардиоваскуларниот ризик.
Зошто пумпата за брзо олеснување е показател за лекувањето
Пумпата ги опушта мускулите околу дишните патишта, но не го лекува воспалението во нивниот ѕид. Затоа меѓународните препораки престанаа да препорачуваат лекување на астмата само со пумпа за олеснување: симптомите се ублажуваат, а болеста продолжува да напредува.
Практичната граница што ја користат лекарите е три или повеќе пакувања на пумпа за олеснување годишно. Над таа граница вообичаениот одговор не е посилна пумпа, туку преглед на основната терапија, на техниката на вдишување и на редовноста во користењето. Помага да се разбере разликата меѓу двете групи лекови, а многу читатели почнуваат со едноставен водич за астмата, симптомите и лекувањето.
Како еозинофилите го насочуваат лекувањето на астмата
Еозинофилите покажуваат дали воспалението во дишните патишта е од алергиски тип, кое добро реагира на инхалаторни кортикостероиди. Тоа се бели крвни зрнца вклучени во алергиите и во одбраната од паразити. Во дишните патишта тие поттикнуваат облик на воспаление што добро реагира на инхалаторни кортикостероиди, а во тешки случаи и на биолошки лекови со инјекции. Нивниот број во крвта се мери во диференцијалната крвна слика од рутинскиот примерок, па Вашиот наод веќе ја содржи вредноста. Референтните вредности се објаснети на страницата за еозинофилите и нивните нормални вредности, а целата анализа во водичот за комплетната крвна слика. Македонските лаборатории обично го даваат апсолутниот број во ×10⁹/L, па 0,15 ×10⁹/L е исто што и 150 клетки во микролитар.
| Ниво на еозинофили во крвта | Што лекарите обично заклучуваат |
|---|---|
| Под 0,1 ×10⁹/L (100 клетки/µL) | Кај ХОББ се очекува мала корист од инхалаторните стероиди; прво се разгледуваат други можности |
| 0,15 ×10⁹/L (150 клетки/µL) или повеќе | Кај астмата е веројатно воспаление од алергиски тип (тип 2) |
| 0,3 ×10⁹/L (300 клетки/µL) или повеќе | Еозинофилен модел; кај тешка болест може да се разговара за целно лекување со инјекции |
Овие бројки се помош при одлучувањето, а не дијагнози. Една вредност може да биде намалена поради неодамнешно лекување со таблети кортикостероиди или поради инхалаторен стероид што веќе го користите, па затоа лекарите гледаат неколку резултати низ времето, а не една единствена слика.
Кои анализи на крв вреди да ги разговарате
Ако потрошувате по една пумпа на секои неколку недели, прегледот кај лекар е покорисен од нов рецепт. Покрај бројот на еозинофили, во тој разговор често се спомнуваат и неколку други резултати.
- Калиум. Бета-агонистите можат да го намалат калиумот, што е важно за срцевиот ритам. Затоа лекарите ја проверуваат анализата на калиум во крвта.
- Магнезиум. Ниските вредности можат да одат заедно со низок калиум и се проценуваат со анализата на магнезиум во крвта.
- Показатели за алергија. Кога предизвикувачите не се јасни, алерголозите можат да побараат анализа на крв за алергии.
- Воспаление. Општиот показател е опишан на страницата за анализата на CRP, а значително покачената вредност во водичот за покачен CRP во крвта.
- Пошироки биохемиски анализи. Некои читатели ги споредуваат крвната слика и биохемијата за да видат што опфаќа секоја анализа.
Кога да одите на лекар
Закажете преглед кај Вашиот матичен лекар ако користите три или повеќе пакувања пумпа годишно, ако Ви треба олеснување повеќе од двапати неделно, ако симптомите Ве будат ноќе или ако пумпата веќе не делува толку долго како порано. Во Македонија прегледот кај пулмолог или алерголог обично бара упат од матичниот лекар. Веднаш јавете се на 112 или на итна медицинска помош 194 при недостиг на воздух во мирување, болка во градите, модри усни или говор што се прекинува на поединечни зборови. Трајниот недостиг на воздух при мал напор има и причини надвор од белите дробови, па лекарите тогаш можат да ја разгледаат срцевата слабост и нејзиното лекување. Никогаш не прекинувајте ја сами основната терапија со инхалатор.
Најнови научни достигнувања
Истражувањата во последните три години сè повеќе ја зајакнуваат идејата оваа една вредност од крвта да се користи за прилагодување на лекувањето.
Систематски преглед од 2025 година, што обединил 27 студии, покажал дека луѓето што прекумерно користат пумпи за олеснување имаат околу двапати повеќе смртни случаи и тешки влошувања од оние што не ги користат прекумерно. Обединувањето значи комбинирање на многу студии за да се добие посигурен одговор. Што значи тоа за Вас: границата од три пакувања не е произволна бројка, туку ги следи вистинските исходи.
Анализа на британски картони од примарната здравствена заштита од 2025 година додала една нијанса. Дури и кај луѓето што немале чести влошувања, во тромесечјата со чести рецепти за пумпа имало повеќе акутни срцеви настани отколку во тромесечјата без нив, а ефектот растел со бројот на инхалатори. Што значи тоа за Вас: прекумерната употреба вреди да се спомене дури и кога чувствувате дека астмата „не е толку лоша“.
Од страната на лекувањето, анализа на поединечни пациенти претставена во 2026 година обединила тринаесет рандомизирани испитувања со повеќе од 21 000 луѓе со ХОББ. Колку бил поголем бројот на еозинофили, толку повеќе инхалаторните стероиди ги намалувале влошувањата, со корист за преживувањето кај повисоките нивоа и речиси без заштита од тешки влошувања кај многу ниските вредности. Што значи тоа за Вас: истиот инхалатор не е подеднакво корисен за секого, а Вашата крвна слика помага да се предвиди кој ќе има корист.
Анализа од 2023 година во списанието Chest прецизирала како се чита бројката: вредноста измерена додека веќе користите инхалаторен стероид кажува помалку од онаа измерена без лекување. А рандомизирано испитување од 2023 година во британската општа пракса покажало дека одлуката за таблети кортикостероиди при влошување на ХОББ врз основа на бројот на еозинофили од капка крв од прст е исто толку безбедна како давањето таблети на сите, а ја намалува изложеноста на стероиди. Што значи тоа за Вас: целта е помалку непотребни стероиди, а не повеќе.
Сето ова останува насока за лекарот, а не правило за самостојна употреба, и ништо од тоа не го заменува прегледот.
Речник
| Поим | Значење |
|---|---|
| Еозинофил | Бело крвно зрнце вклучено во алергиските реакции и во одбраната од паразити. Се брои во рутинската диференцијална крвна слика. |
| Краткоделувачки бета-агонист (SABA) | Инхалатор за брзо олеснување што ги опушта мускулите на дишните патишта за неколку минути. Не го лекува воспалението. |
| Краткоделувачки мускарински антагонист (SAMA) | Друга група инхалатори за брзо олеснување, почесто користена кај ХОББ. |
| Инхалаторен кортикостероид (ICS) | Инхалатор за секојдневна основна терапија што во тек на неколку недели го намалува воспалението во дишните патишта. |
| Егзацербација | Влошување на астмата или ХОББ што бара дополнително лекување, често таблети кортикостероиди. |
| Воспаление од тип 2 | Воспалителен модел поттикнат од алергија, често со покачени еозинофили. |
| Биолошка терапија | Лекување со антитела во инјекции што делува на еден чекор од воспалителниот процес кај тешка болест. |
| Опсервациска студија | Истражување што го следи она што се случува во вистинскиот живот без да одредува лекување, па покажува врски, а не причини. |
| Микролитар (µL) | Многу мал волумен крв што служи како единица за броење на клетките; 1 000 клетки/µL = 1 ×10⁹/L. |
Често поставувани прашања
Дали висок број на еозинофили значи дека имам астма?
Не. Еозинофилите се покачуваат при алергии, егзем, реакции на лекови, паразитски инфекции и уште неколку други состојби. Кај човек што веќе има дијагноза на астма или ХОББ, бројката помага да се опише типот на воспаление и да се насочи лекувањето. Сама по себе не поставува дијагноза, а лекарот ја чита заедно со симптомите, тестовите за белодробната функција и анамнезата.
Колку пумпи за брзо олеснување годишно се премногу?
Препораките обично ги земаат трите пакувања годишно како точка кога лекувањето треба да се преиспита, а студиите опишани погоре ги следат исходите од тоа ниво нагоре. Потребата од олеснување повеќе од двапати неделно е уште еден практичен знак за преглед. Бројката е повод за разговор, а не пресуда.
Дали треба да престанам да ја користам пумпата за олеснување?
Не. Пумпата е тука за симптомите и може да биде неопходна при влошување. Истражувањата сугерираат дека честата потреба од неа треба да води до преглед на основната терапија, а не до откажување од пумпата. Прекинувањето на кој било инхалатор без совет од лекар може да биде опасно.
Можат ли лековите да го променат бројот на еозинофили?
Да. Таблетите кортикостероиди и, во помала мера, инхалаторните стероиди го намалуваат бројот, понекогаш значително. Затоа еден резултат земен за време на лекување кажува помалку од неколку резултати низ времето, и затоа лекарите запишуваат што сте земале кога е земен примерокот.
Дали низок број на еозинофили е проблем?
Нискиот број обично сам по себе не е загрижувачки и може едноставно да е последица на лекување со стероиди или на неодамнешна инфекција. Кај ХОББ главно покажува дека инхалаторните стероиди помалку веројатно ќе помогнат, па изборот на лекување се насочува на друго место.
Која анализа ги мери еозинофилите?
Диференцијалната крвна слика, дел од комплетната крвна слика, го дава секој тип бели крвни зрнца во проценти и обично како апсолутен број. За границите на лекувањето се користи апсолутниот број, кој во македонските наоди обично е изразен во ×10⁹/L.
Извори
- National Library of Medicine, MedlinePlus — Blood Differential, преглед на анализата, 2024. medlineplus.gov
- Centers for Disease Control and Prevention — Most Recent Asthma Data, национална и државна статистика, 2026. cdc.gov
- National Heart, Lung, and Blood Institute — Asthma: what asthma is, causes and treatment. nhlbi.nih.gov
- Van Vaerenbergh F. et al. — Cardiovascular effects and mortality of short-acting bronchodilators in asthma and COPD — ERJ Open Research, 2026. doi.org/10.1183/23120541.00462-2026
- Tsao C.-L. et al. — Adverse Outcomes Associated With Short-Acting Beta-Agonist Overuse in Asthma: A Systematic Review and Meta-Analysis — Allergy, 2025. consensus.app
- Pfeffer P. et al. — Association of Frequent Short-Acting Beta-Agonist Inhaler Prescriptions with Acute Cardiovascular Events — Pragmatic and Observational Research, 2025. consensus.app
- Janson C. et al. — High use of short-acting beta2-agonists in COPD is associated with an increased risk of exacerbations and mortality — ERJ Open Research, 2023. consensus.app
- Mathioudakis A. et al. — Blood Eosinophil Count Predicts Inhaled Corticosteroids Response in COPD: ICS-RECODE Individual Participant Data Meta-Analysis — American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, 2026. consensus.app
- Mathioudakis A. et al. — Rethinking Blood Eosinophils for Assessing Inhaled Corticosteroids Response in COPD — Chest, 2023. consensus.app
- Ramakrishnan S. et al. — Blood eosinophil-guided oral prednisolone for COPD exacerbations in primary care (STARR2) — The Lancet Respiratory Medicine, 2023. consensus.app
- Центар за управување со кризи — Единствен број за итни повици 112. cuk.gov.mk
Дополнително читање
- Еозинофили: високи, ниски и нормални вредности
- Крвна слика: прочитајте ги резултатите
- Астма: симптоми, причини и лекување
- Анализа на крв за алергии и IgE
- Комплемент C3 и стареење
- Кивате или Ве чешаат очите покрај животни? Прочитајте го нашиот водич за алергија на кучиња и мачки.
Разберете ги Вашите лабораториски наоди со AI DiagMe
Ред како „еозинофили“ на наодот малку значи сè додека не се стави покрај Вашите симптоми и Вашето лекување. AI DiagMe ги претвора бројките од анализа на крв, урина или столица во едноставен јазик, за да дојдете на прегледот знаејќи што да прашате за Вашата диференцијална крвна слика, калиумот и показателите за воспаление. Ви помага да го разберете резултатот. Не поставува дијагноза и не го заменува Вашиот лекар.
Протолкувајте ги Вашите резултати за неколку минути
