Тестот за алергии од крв може да збуни кога првпат ќе го видите: редови алергени, бројки во kU/L и колона со наслов „класа“. Овој водич на едноставен јазик објаснува што всушност мери тестот за алергии од крв, по што се разликуваат вкупниот и специфичниот IgE и како да ги разберете резултатите. Ќе дознаете како анализата од крв се споредува со кожните тестови и со провокацијата со храна, што значи, а што не значи „позитивен“ резултат, кога е корисно компонентното (молекуларно) тестирање и кои предупредувачки знаци треба да Ве однесат кај лекар или алерголог. Целта е со повеќе сигурност да го читате Вашиот наод, а не сами да си поставувате дијагноза.
Комплетите за „чувствителност на храна“ што мерат IgG, а не IgE, работат сосема поинаку, а нашиот водич објаснува што всушност мерат тестовите за нетолеранција на храна.
Што е тест за алергии од крв?
Тестот за алергии од крв е лабораториска анализа што го мери имуноглобулинот Е (IgE), антитело што го создава Вашиот имунолошки систем. Антителата се протеини што нормално помагаат во борбата против инфекциите. Кај луѓето склони кон алергии, имунолошкиот систем создава IgE и против безопасни материи, како полен, кикиритки или влакна и перут од животни. Анализата на крв го открива и го мери тој IgE.
Постојат два основни вида. Анализата на вкупен IgE ја мери вкупната количина IgE во крвта. Анализата на специфичен IgE мери колку IgE создавате против еден определен алерген, и за секој тестиран алерген се прави посебно мерење.
Лекарите обично го бараат тестот за алергии од крв кога симптомите укажуваат на алергија: повторливо кивање и течење од носот (поленска треска), чешање на очите, копривна треска, разгорување на егземот, тешкотии со дишењето или реакција по определена храна или лек. Целта е да се откријат веројатните предизвикувачи, за да можат да се контролираат или избегнуваат.
Потребна е само мала количина крв, земена од вена на раката, и не е потребна посебна подготовка. Според MedlinePlus, тестот за алергии од крв често се избира кога кожното тестирање не е соодветно, што го прави флексибилен прв чекор за многу луѓе. Во Македонија анализата обично ја бара матичниот лекар, алергологот или педијатарот, а може да се направи и во приватна лабораторија без упат.
IgE: антителото зад алергиските реакции
IgE е клучната молекула кај брзите (непосредни) алергиски реакции. Кога човек чувствителен на некој алерген ќе дојде во допир со него, IgE прикачен на имунолошките клетки предизвикува ослободување хистамин и други хемиски материи, што доведува до симптоми како кивање, копривна треска или чешање на очите.
IgE припаѓа на семејството антитела во кое се и IgG и IgA, но само IgE е директно поврзан со класичната алергија што брзо се јавува. Таа разлика е важна при читањето на наодот, бидејќи не секое антитело укажува на алергија.
Вкупен IgE наспроти специфичен IgE
Овие две бројки одговараат на различни прашања. Резултатот за вкупен IgE го одразува целиот IgE во крвта собран заедно. Покачениот вкупен IgE укажува дека имунолошкиот систем создава повеќе антитела од алергиски тип од вообичаено, но не кажува на што реагирате. Вкупниот IgE може да се зголеми и од причини што не се поврзани со алергија, како некои паразитски инфекции или некои имунолошки состојби.
Резултатот за специфичен IgE е алерген по алерген. На пример, може да покаже дека создавате IgE против мачкин перут, но не и против грињи од прашина. Затоа лекарите обично се потпираат на специфичниот IgE, водени од Вашите симптоми, а не само на вкупниот IgE.
Што всушност значи „сензибилизација“
Ова е најпогрешно сфатениот дел од наодот за алергии. Позитивен специфичен IgE покажува сензибилизација: Вашето тело создало IgE против тој алерген. Сам по себе, тој не потврдува дека ќе имате симптоми кога ќе бидете изложени.
Многу луѓе имаат мерлив IgE против некоја храна или полен, а сепак го поднесуваат без никаква реакција. American College of Allergy, Asthma and Immunology нагласува дека резултатот има значење само заедно со Вашата клиничка историја. Во пракса, негативниот резултат често е посигурен сигнал, бидејќи помага алергијата да се исклучи.
Видови тестови за алергии од крв и алергиски панели
Тестирањето од крв не е една анализа, туку мени со опции, а изборот на вистинската зависи од Вашите симптоми.
Специфичен IgE за еден алерген
Тука лабораторијата мери IgE против еден внимателно избран алерген, како кикиритка, белка од јајце, полен од бреза или определен антибиотик. Овој насочен пристап најдобро функционира кога Вашата историја веќе укажува на веројатен предизвикувач, на пример тешкотии со дишењето или осип по определена храна или по лек како пеницилинот.
Алергиски панели
Алергискиот панел групира неколку сродни алергени во едно барање. Чести групи се панелите за храна (на пример млеко, јајце, кикиритка, соја, пченица и риба) и панелите за алергени од околината или „инхалаторните“ панели (полени, грињи од прашина, мувла и перут од животни). Панелите се практични и користат еден примерок крв, но имаат и недостаток: тестирањето алергени што Вашата историја не ги посочува ја зголемува веројатноста за позитивен резултат без клиничко значење. Тоа е една од причините зошто алерголозите не советуваат „скрининг на сè одеднаш“.
Компонентно (молекуларно) тестирање
Понова опција, компонентната дијагностика, гледа подалеку од целиот алерген, до поединечните протеини во него. Кикиритката, на пример, содржи неколку протеини, а IgE против некои од нив (како складишниот протеин Ara h 2) е посилно поврзан со сериозни реакции отколку IgE против другите. Затоа компонентното тестирање може да помогне ризикот попрецизно да се процени и сè почесто се користи кај сложени случаи, иако го толкува специјалист, а не се чита директно од панелот. Честа употреба е да се одвои вистинска, потенцијално сериозна алергија на храна од поблага вкрстена реакција, кога IgE создаден против полен реагира и на сроден протеин во овошје или јаткасти плодови и предизвикува само благи, локални симптоми.
Во некои наоди може да го видите и постариот термин RAST. Современите лаборатории користат методи како ImmunoCAP, кои се постандардизирани; RAST само се однесува на првобитната техника и повеќе не вклучува радиоактивност.
Како да ги читате резултатите од тестот за алергии од крв
Специфичниот IgE обично се прикажува како бројка во kU/L (килоединици на литар) и се групира во класа од 0 до 6. Повисоките бројки значат дека е откриено повеќе IgE. Табелата подолу покажува често користена лабораториска скала, но точните граници се разликуваат меѓу лабораториите и методите, па секогаш читајте го резултатот според референтните вредности отпечатени на Вашиот наод.
| Класа | Специфичен IgE (kU/L) | Вообичаено толкување |
|---|---|---|
| 0 | Под 0,35 | Не е откриен |
| 1 | 0,35 – 0,69 | Низок / граничен |
| 2 | 0,70 – 3,49 | Умерен |
| 3 | 3,50 – 17,4 | Висок |
| 4 | 17,5 – 49,9 | Многу висок |
| 5 | 50,0 – 99,9 | Многу висок |
| 6 | 100 или повеќе | Исклучително висок |
Едно важно предупредување: повисоката класа значи поголема веројатност да сте сензибилизирани, но не предвидува колку силна би била реакцијата. Некој со класа 2 може да реагира посилно од некој со класа 5. Тежината зависи од многу фактори, а не само од бројката.
Граничните резултати, често класа 1, се во „сива зона“. Ниско позитивната бројка може да одразува блага сензибилизација, стара алергија што слабее или едноставно вредност блиску до прагот на откривање, и најмногу тежи кога се совпаѓа со Вашите симптоми. Вкупниот IgE тука може да даде контекст: многу низок вкупен IgE заедно со низок специфичен резултат ја прави значајната алергија помалку веројатна, а висок вкупен IgE може да покачи многу специфични вредности одеднаш и понекогаш да даде слаби позитивни резултати без клиничко значење. И ова е причина бројките да се читаат заедно и со Вашата историја, а не издвоено.
Ако во наодот покрај другите вредности има и ознаки за покачено или намалено, нашиот водич како да ги читате резултатите од анализите на крв го објаснува општиот изглед на наодот. Ве интересира времето? Видете колку трае до резултатите од анализите за вообичаените рокови.
Сродна трага може да се појави и во вообичаената крвна слика: покачен број на еозинофили (вид бели крвни зрнца) понекогаш се гледа кај алергиски состојби, иако не е специфичен за алергија.
Тест за алергии од крв, кожен прик-тест и провокација со храна
Анализата од крв е еден од трите главни начини за испитување алергии, и секој има јасна улога. Табелата ги споредува.
| Карактеристика | Тест за алергии од крв (специфичен IgE) | Кожен прик-тест | Орална провокација со храна |
|---|---|---|---|
| Што мери | IgE антитела во крвта | Реакција на кожата (мало испакнување) | Вистинскиот одговор кога ја јадете храната |
| Каде се прави | Се зема крв и се праќа во лабораторија | Во амбуланта, на подлактицата или на грбот | Во амбуланта или болница, под надзор |
| Време до резултатот | Обично неколку дена | Околу 15 – 20 минути | Неколку часа |
| Влијание на антихистаминиците | Не | Да – обично се прекинуваат неколку дена претходно | Не се однесува |
| Соодветен при егзем или раширен осип | Да | Често тешко | Зависи |
| Соодветен во бременост | Да | Често се избегнува | Само ако е јасно безбедно |
| Главна улога | Флексибилна прва опција | Брз, многу алерголози го претпочитаат | Најсигурен за потврда на алергија на храна |
Практичните заклучоци се добро утврдени. Анализата од крв е практична затоа што на неа не влијаат лековите за алергија и може да се направи на секоја возраст, вклучително и кај луѓе со раширен егзем или раширен осип на кожата, кога кожното тестирање е тешко. Оралната провокација со храна останува најточниот начин да се потврди или исклучи вистинска алергија на храна, и затоа се прави само под надзор.
По резултатите: едноставна рамка
Еден резултат сам ретко го решава прашањето. Следните чекори го одразуваат начинот на кој лекарите навистина ги користат овие анализи.
- Почнете од приказната, а не од бројката. Какви симптоми имавте, колку брзо по изложувањето и дали се повторуваа? Позитивен тест што одговара на јасна реакција кажува многу повеќе од издвоена бројка.
- Споредете ги резултатите со симптомите. Позитивен резултат за храна што ја јадете без проблем и без симптоми обично значи сензибилизација без алергија. Јасна историја на реакција заедно со позитивен IgE поцврсто укажува на алергија.
- Негативниот резултат е охрабрувачки, но не апсолутен. Негативниот специфичен IgE е добар доказ против алергија, но ретки реакции можат да се јават и без мерлив IgE, па неубедливиот резултат бара следење.
- Прашајте дали е потребна потврда. Кај храната, следен чекор може да биде орална провокација под надзор. Кај некои предизвикувачи, компонентното тестирање ја прецизира сликата.
- Однесете го наодот кај стручно лице. Алергологот ги комбинира историјата, прегледот и вистинските анализи за да постави дијагноза и план за лекување.
Зошто не се препорачуваат IgG тестовите за „чувствителност на храна“
Можеби ќе наидете на комплети што се продаваат директно на потрошувачите, кои мерат IgG против храна и резултатите ги рекламираат како „чувствителност на храна“ или „одложени алергии“. Водечките организации за алергологија советуваат IgG тестирањето на храна да не се користи за дијагноза на алергија или нетолеранција на храна. IgG против храна генерално е нормален знак дека сте ја јаделе таа храна, а не знак на болест, а позитивен панел може да доведе до непотребно избегнување храна. Ако размислувате за таков тест, прво разговарајте со лекар.
Кога да одите кај лекар или алерголог
Тестот за алергии од крв е алатка за планирање, а не замена за медицинска грижа. Побарајте стручен совет ако симптомите траат, се влошуваат или Ви пречат во спиењето, училиштето, работата или секојдневието. Разговарајте со лекар пред да ја промените исхраната врз основа на резултат, особено кај децата, за да не исфрлате храна без потреба.
Некои ситуации се итни. Симптоми како недостиг на воздух по јадење, оток на усните или грлото, раширена копривна треска, вртоглавица или колапс можат да укажуваат на анафилакса, тешка реакција на целото тело што бара итно лекување со адреналин (епинефрин) и повик за итна помош на 112 или 194. По сомнение за тешка реакција, лекарот може да го провери нивото на серумска триптаза, показател што се зголемува кога алергиските клетки се силно активирани.
Добро е да се знае и дека алергијата ретко доаѓа сама. Состојби како астма, егзем и алергиски конјунктивитис (црвени очи што чешаат) често се преклопуваат, а поцелосната проценка ја гледа целата слика, а не една бројка.
Речник
- Алерген: Нормално безопасна материја, како полен, кикиритка или перут од домашни миленици, што предизвикува алергиска реакција кај чувствителни луѓе.
- Алергиски панел: Групна анализа на крв што истовремено мери специфичен IgE против неколку сродни алергени, како панел за храна или панел за алергени од околината.
- Анафилакса: Тешка, брза алергиска реакција на целото тело што може да влијае на дишењето и крвниот притисок и бара итно лекување.
- Атопија: Наследна склоност кон алергиски состојби, како поленска треска, астма и егзем.
- Компонентна дијагностика (CRD): Вид тестирање што мери IgE против поединечни протеини во алергенот, за попрецизно да се процени ризикот.
- Еозинофили: Вид бели крвни зрнца, што се бројат во крвната слика и можат да бидат покачени кај некои алергиски состојби.
- ImmunoCAP: Широко користен современ лабораториски метод за мерење специфичен IgE; ја замени постарата техника RAST.
- Имуноглобулин Е (IgE): Антителото во срцето на непосредните алергиски реакции, што го мери тестот за алергии од крв.
- Сензибилизација: Присуство на IgE против некој алерген, што покажува дека имунолошкиот систем го препознава, но само по себе не потврдува клиничка алергија.
- Вкупен IgE: Мерење на целиот IgE во крвта заедно, што може да укаже на алергиска склоност без да го открие предизвикувачот.
Најчесто поставувани прашања
Дали треба да бидам на гладно или да ги прекинам лековите за алергија пред тестот за алергии од крв?
За повеќето тестови за алергии од крв не треба да бидете на гладно и обично не треба да ги прекинувате антихистаминиците или другите лекови за алергија. Тоа е клучна разлика од кожниот прик-тест, пред кој антихистаминиците обично се паузираат неколку дена, бидејќи можат да ја прикријат реакцијата на кожата. Анализата од крв го мери IgE во примерок што се праќа во лабораторија, па Вашите лекови не го менуваат резултатот. Секогаш следете ги конкретните упатства од Вашата амбуланта или лабораторија, бидејќи некои комбинирани прегледи или специјализирани анализи можат да имаат свои барања.
Колку трае тестот за алергии од крв и кога ќе ги добијам резултатите?
Самото земање крв обично трае само неколку минути. Времето го одзема лабораториската анализа: резултатите најчесто се готови за неколку дена, иако тоа зависи од лабораторијата, од бројот на тестирани алергени и од начинот на кој ги добивате резултатите. Панелите и специјализираното компонентно тестирање можат да траат малку подолго. Ако резултатите доцнат или не ги разбирате, јавете се во амбулантата што ја побарала анализата, наместо да чекате во неизвесност.
Дали високите нивоа на IgE се опасни?
Високото ниво на IgE не е болест само по себе и не е „опасно“ само по себе. Тоа покажува дека имунолошкиот систем создава повеќе антитела од алергиски тип, што може да одразува алергии, егзем, астма или понекогаш неалергиски причини, како некои инфекции. Важно е што големината на бројката не предвидува колку тешка би била алергиската реакција. Важна е целата слика: Вашите симптоми, историјата и кои специфични алергени се во прашање. Лекарот го толкува високиот IgE во тој контекст, а не ја лекува само бројката.
Може ли тестот за алергии од крв да даде лажен резултат?
Да, како и секоја анализа, не е совршен. Лажно позитивен резултат значи дека е откриен IgE без вистинска алергија во секојдневието, и затоа позитивен резултат за храна што ја јадете без проблем е чест и обично безопасен. Лажно негативен резултат, иако поретко, исто така е можен, па убедлива историја на реакција може да бара дополнителна проценка и по негативен резултат. Токму затоа анализата од крв се толкува заедно со симптомите и, кога е потребно, се потврдува со кожно тестирање или провокација со храна под надзор, а не се користи издвоено.
Може ли да се намали нивото на IgE?
Не постои брз домашен лек што сигурно го намалува IgE. Со текот на времето, доследното избегнување на потврден алерген може да го намали специфичниот IgE против него, а алерген-имунотерапијата (инјекции или капки против алергија) може да го промени имунолошкиот одговор под надзор на специјалист. Кај некои состојби лекарите можат да препишат лек што директно делува на IgE. Секој план за влијание врз IgE треба да го води лекар, бидејќи целта е безбедно да се контролираат симптомите, а не да се „брка“ определена бројка во наодот.
Може ли децата да направат тест за алергии од крв?
Да. Тестовите за алергии од крв можат да се прават на секоја возраст и често се избираат кај мали деца, бидејќи едно земање крв може да биде полесно од кожното тестирање, особено ако детето не може да мирува или има раширен егзем. Резултатите се толкуваат со истото внимание како кај возрасните, секогаш заедно со симптомите и историјата на детето. Родителите не треба да исфрлаат храна од исхраната на детето само врз основа на резултатот, бидејќи непотребното ограничување може да влијае на исхраната и растот; секоја промена прво разгледајте ја со педијатар или алерголог.
Извори
- Allergy Blood Test — MedlinePlus (National Library of Medicine, NIH)
- Allergy Blood Tests — Cleveland Clinic
- Testing and Diagnosis — American College of Allergy, Asthma and Immunology (ACAAI)
Дополнително читање
- Како да ги читате резултатите од анализите на крв
- Крвна слика: како да ги читате резултатите
- Серумска триптаза: разберете ја оваа анализа
- Астма: хронична болест на дишните патишта
- Егзем: сè што треба да знаете
Разберете ги Вашите анализи на крв со AI DiagMe
Кога наодот ќе Ви биде в раце, најтешкиот дел е да го разберете. AI DiagMe Ви помага да ги разберете лабораториските резултати на едноставен јазик, без разлика дали гледате вредности на специфичен IgE, вкупниот IgE, еозинофилите во крвната слика или серумската триптаза по реакција. Создаден е за да Ви помогне да сфатите што значи секоја вредност и кои прашања да ги поставите, а не за да Ви постави дијагноза или да го замени Вашиот лекар. Ако имате тест за алергии од крв или други резултати што сакате да ги разјасните, пробајте го уште денес.
➡️ Протолкувајте ги Вашите резултати за неколку минути
