Një studim i ri i madh e vë një analizë të zakonshme gjaku nën një dritë të re: të rriturit mbi 50 vjeç me vitaminë B12 të ulët patën më pas më shumë fraktura se të rriturit e ngjashëm me nivele normale. I botuar më 30 shtator 2026 në Scientific Reports, punimi shqyrton mungesën e vitaminës B12 dhe rrezikun e frakturave te më shumë se 230 000 njerëz. Ai tregon një lidhje, jo një shkak, por është një arsye e mirë për të kuptuar çfarë do të thotë shifra juaj e B12. Më poshtë shpjegojmë çfarë bënë studiuesit, çfarë gjetën, ku ndalen provat dhe çfarë t'i pyesni mjekut.
Çfarë gjeti studimi i ri për B12 dhe frakturat
Studimi gjeti se të rriturit mbi 50 vjeç me mungesë B12 kishin rreth 33% rrezik më të lartë për fraktura. Ekipi përdori kartelat elektronike shëndetësore të një rrjeti të madh ndërkombëtar. U përfshinë të rritur 50 vjeç e lart që kishin bërë një analizë të vitaminës B12 midis viteve 2016 dhe 2023. Njerëzit me mungesë, të përcaktuar si rezultat 199 pg/mL ose më pak, u çiftuan një me një me njerëz që e kishin B12 në intervalin normal 300 deri në 900 pg/mL. Çiftimi u bë me një metodë statistikore të quajtur «propensity score matching», që i bën dy grupet sa më të ngjashme për moshën, sëmundjet, ilaçet dhe rezultatet e tjera laboratorike. Kështu mbetën 115 735 njerëz në secilin grup.
Sipas përmbledhjeve të botuara të studimit, frakturat u regjistruan te 7,2% e grupit me mungesë dhe te 6,0% e grupit të krahasimit. Pasi u mor parasysh koha e ndjekjes, rreziku i frakturave ishte rreth 33% më i lartë në grupin me mungesë (raporti i rrezikut 1,33, intervali i besueshmërisë 95% nga 1,29 deri në 1,38). Duke parë vetëm vitet një deri në pesë, ai ishte rreth 37% më i lartë (1,37, nga 1,32 deri në 1,42).
Rezultatet e lidhura treguan në të njëjtin drejtim, nga rreth 22% më shumë osteoporozë pa frakturë deri në rreth 50% më shumë rënie të përsëritura. Nivelet kufitare dhe të larta të B12 u lidhën gjithashtu me më shumë fraktura, por më dobët, dhe modeli sipas niveleve të B12 nuk ishte një vijë e drejtë.
Një kontroll i brendshëm i metodës
Autorët provuan gjithashtu dy gjendje referuese. Homocisteina e lartë, një tregues që rritet kur B12 është e ulët, tregoi rreth 41% rrezik më të lartë, siç pritej. Lipoma, një gungë e padëmshme dhjamore që nuk duhet të ketë asnjë lidhje me B12, nuk tregoi asnjë lidhje. Rezultate të tilla sugjerojnë se metoda nuk po prodhonte thjesht zhurmë.
Si ta lexoni rezultatin e B12 në fletën e analizave
Studimi i grupoi rezultatet në katër zona. Laboratorët dhe agjencitë shëndetësore i vendosin kufijtë në vende pak të ndryshme, ndaj përdoreni tabelën si hartë, jo si vendim.
| Rezultati i B12 | Emërtimi në studim | Çfarë thonë laboratorët dhe agjencitë shëndetësore |
|---|---|---|
| 199 pg/mL ose më pak (rreth 147 pmol/L) | Mungesë | Shumica e laboratorëve i konsiderojnë vlerat nën 200 pg/mL nën normën (NIH). |
| 200 deri në 299 pg/mL | Kufitare | Zonë e ulët ose kufitare; shpesh merren në konsideratë analiza shtesë (NIH). |
| 300 deri në 900 pg/mL | Normale (grupi i krahasimit) | MedlinePlus jep një interval tipik prej rreth 299 deri në 1 054 pg/mL; laboratorët ndryshojnë. |
| Mbi 900 pg/mL | E lartë | E rrallë; sëmundjet e mëlçisë dhe disa çrregullime të gjakut mund ta rrisin B12 (MedlinePlus). |
Laboratorët e japin B12 ose në pg/mL ose në pmol/L, ndaj shikoni gjithmonë njësinë pranë rezultatit tuaj. Si udhëzim i përafërt, shumëzoni pg/mL me 0,74: 199 pg/mL janë rreth 147 pmol/L. Krahasoni rezultatin gjithmonë me intervalin referues të shtypur nga laboratori juaj.
Meqë një shifër e vetme e B12 jep një pamje të papërsosur të asaj që kanë indet, NIH vëren se mjekët mund të shtojnë acidin metilmalonik (MMA) kur rezultati bie në një zonë gri, afërsisht 150 deri në 399 pg/mL. Një MMA e lartë sugjeron një mungesë të vërtetë. Për pamjen e plotë, udhëzuesi ynë shpjegon si të lexoni analizën e vitaminës B12.
Pse kjo është një lidhje dhe jo provë
Vetë autorët theksojnë se gjetjet nuk tregojnë që mungesa e B12 shkakton ose parashikon frakturat. Disa kufizime kanë rëndësi:
- Është një studim vëzhgues i ndërtuar mbi kartela shëndetësore, ndaj faktorë të fshehur mund të shpjegojnë ende një pjesë të diferencës.
- B12 u mat një herë, në fillim, dhe suplementet ose ndryshimet e mëvonshme nuk u regjistruan.
- Dendësia e kockave, vitamina D, kalciumi, hormoni paratiroid, ushqyerja, aktiviteti fizik dhe përdorimi i kortikosteroideve nuk u morën plotësisht parasysh.
- Frakturat nga aksidentet dhe frakturat nga brishtësia e kockave nuk mund të ndaheshin me siguri.
- Grupi me mungesë kishte vdekshmëri më të lartë dhe ndjekje më të shkurtër, gjë që e ndërlikon krahasimin.
- Të gjithëve u ishte kërkuar analiza e B12 për një arsye klinike, ndaj rezultatet mund të mos vlejnë për të gjithë të rriturit.
Studimi nuk tregon as që marrja e B12 ul rrezikun e frakturave. Nevojiten ende studime prospektive.
Pse B12 mund të ulet pas moshës 50 vjeç
Ekspertët e Mayo Clinic shpjegojnë se mungesa e B12 bëhet më e shpeshtë me moshën, kryesisht sepse trupi e përthith më keq vitaminën. Anemia pernicioze, një sëmundje autoimune, është shkaku tretës më i shpeshtë. NIH shton se gastriti atrofik, një hollim i mukozës së stomakut që ul acidin e stomakut, prek rreth 2% të popullsisë së përgjithshme, por 8% deri në 9% të të rriturve 65 vjeç e lart.
Edhe disa ilaçe luajnë rol. Frenuesit e pompës protonike (si omeprazoli), bllokuesit H2 dhe metformina mund të pengojnë përthithjen ose të ulin nivelet në gjak. E rëndësishme: mund të keni B12 të ulët pa anemi, ndaj një hemogramë normale nuk e përjashton. Artikulli ynë për simptomat dhe shkaqet e mungesës së vitaminës B12 i trajton në hollësi shenjat nervore dhe të gjakut, dhe udhëzuesi ynë për nivelet e homocisteinës shpjegon treguesin që rritet bashkë me të.
Përparimet më të fundit shkencore
E reja këtu është shkalla dhe skema e studimit. Studimi është shumë i madh, krahason grupe të çiftuara me kujdes dhe shton gjendje kontrolli për të kërkuar shtrembërime. Ai nuk e zgjidh pyetjen nëse B12 e ulët i dëmton kockat.
Kërkimet e mëparshme janë të përziera. Një rishikim sistematik i vitit 2017 arriti në përfundimin se lidhja midis B12, dendësisë së kockave dhe frakturave nuk ishte e vërtetuar mirë, pjesërisht sepse studimet e përcaktonin statusin e B12 në mënyra të ndryshme. Një ndjekje e mëvonshme e provës së rastësishme B-PROOF, te të moshuar që morën B12 me acid folik për dy deri në tre vjet, nuk gjeti ulje të përgjithshme të frakturave. U shfaq një përfitim i mundshëm te njerëzit me homocisteinë të lartë, por ai duhet konfirmuar.
Çfarë ndryshon për ju: një rezultat i ulët i B12 meriton vëmendje më vete, sepse mund të prekë nervat dhe gjakun. Ky studim shton një arsye për të pyetur nëse po vlerësohen edhe shëndeti i kockave dhe rreziku i rënieve. Nuk është arsye për të nisur vetë suplemente për të mbrojtur kockat.
Cilat rezultate të lexoni bashkë
Mjekët rrallë e shohin B12 më vete. Ndihmon të rishikoni rezultatin tuaj të folatit, sepse folati i ulët mund t'i fshehë ose t'i imitojë problemet me B12. Për anën e kockave, mjeku mund të shohë edhe kalciumin dhe treguesit e kockave, nivelin tuaj të vitaminës 25-OH D dhe rezultatin e hormonit paratiroid (PTH). Laboratorët shqiptarë e japin zakonisht vitaminën 25-OH D në ng/mL dhe kalciumin në mg/dL.
Si ta bëni këtë analizë në Shqipëri
Analiza e B12 nuk bën pjesë në listën e analizave të programit kombëtar të kontrollit mjekësor bazë, që përfshin kryesisht hemogramën, gliceminë, yndyrnat e gjakut dhe treguesit e mëlçisë e të veshkave. Nëse keni simptoma ose merrni prej kohësh metforminë ose ilaçe për acidin e stomakut, flisni me mjekun e familjes: ai mund t'ju drejtojë për analizat përkatëse.
Kur të flisni me mjekun tuaj
Përmendni rezultatin tuaj të B12, ose kërkoni një analizë, nëse ju ndodh ndonjë nga këto:
- Mpirje, ndjesi gjilpërash ose djegie në duar ose në këmbë, ose vështirësi me ekuilibrin.
- Rënie të kohëve të fundit, ose një frakturë pas një rënieje të lehtë.
- Lodhje të pazakontë, zbehje, ndryshime të kujtesës ose humor të ulët.
- Përdorim afatgjatë të metforminës, të një frenuesi të pompës protonike ose të një bllokuesi H2.
- Një rezultat të mëparshëm të B12 nën rreth 300 pg/mL që nuk është ndjekur kurrë.
Vetëm një mjek që njeh historinë tuaj mund t'i interpretojë rezultatet dhe të vendosë për ndonjë trajtim.
Fjalorth
- Raporti i rrezikut (hazard ratio): një masë që krahason sa shpejt ndodhin ngjarjet në dy grupe me kalimin e kohës. 1,33 do të thotë rreth 33% më shumë.
- Propensity score matching: një metodë që çifton njerëz të ngjashëm për shumë karakteristika, për t'i bërë krahasimet më të drejta.
- Studim vëzhgues: kërkim që vëzhgon çfarë u ndodh njerëzve pa u caktuar një trajtim, ndaj mund të tregojë lidhje, por jo të provojë shkaqe.
- Acidi metilmalonik (MMA): një lëndë që grumbullohet kur mungon B12, e përdorur për të konfirmuar mungesën.
- Homocisteina: një aminoacid që rritet kur B12, folati ose B6 janë të ulëta.
- Anemia pernicioze: një sëmundje autoimune që e pengon trupin të përthithë B12.
Pyetje të shpeshta
A shkakton mungesa e vitaminës B12 fraktura?
Ky studim nuk mund ta thotë. Ai gjeti se frakturat ishin më të shpeshta te të rriturit mbi 50 vjeç me B12 të ulët, por autorët deklarojnë se kjo nuk tregon shkak ose parashikim.
Cili nivel i B12 konsiderohet mungesë?
Studimi përdori 199 pg/mL ose më pak. Shumica e laboratorëve i konsiderojnë vlerat nën 200 pg/mL nën normën, dhe intervali 200 deri në 300 pg/mL konsiderohet i ulët ose kufitar. Intervalet referuese ndryshojnë sipas laboratorit.
A duhet të marr suplemente B12 për të mbrojtur kockat?
Provat aktuale nuk e mbështesin këtë. Në ndjekjen afatgjatë të një prove te të moshuarit, B12 me acid folik nuk i uli frakturat në tërësi. Nëse niveli juaj është i ulët, mjeku do të vendosë nëse dhe si ta trajtojë.
A mund ta përjashtojë një hemogramë normale mungesën e B12?
Jo. Sipas Mayo Clinic, mungesa e anemisë nuk e përjashton mungesën e B12, prandaj përdoret një analizë e posaçme e B12.
Cilat ilaçe mund ta ulin B12?
Më të njohurit janë frenuesit e pompës protonike, bllokuesit H2 dhe metformina. Mos e ndërprisni një ilaç të përshkruar pa këshillë mjekësore.
Burimet
- Yang C, et al. Vitamin B12 status and long-term fracture risk in a multicenter propensity score-matched cohort. Scientific Reports, 2026
- NIH Office of Dietary Supplements: Vitamin B12 fact sheet for health professionals
- MedlinePlus: Vitamin B12 level
- Mayo Clinic News Network: Vitamin B-12 deficiency more common with increasing age
- Oliai Araghi S, et al. Long-term effects of folic acid and vitamin B12 supplementation on fracture risk and cardiovascular disease: extended follow-up of the B-PROOF trial. Clinical Nutrition, 2020 (përmes PubMed)
- Macêdo LLG, et al. Vitamin B12, bone mineral density and fracture risk in adults: a systematic review. Revista da Associação Médica Brasileira, 2017 (përmes PubMed)
- Këshilli i Ministrave: VKM nr. 185, datë 2.4.2014, për programin kombëtar të kontrollit mjekësor bazë (FSDKSH)
Artikuj të tjerë
- Analiza e vitaminës B12: si të lexoni rezultatet
- Mungesa e vitaminës B12: simptomat, shkaqet dhe dëmtimi i nervave
- Nivelet e homocisteinës: çfarë do të thotë vërtet një rezultat i lartë
- Analiza e vitaminës 25-OH D: si të lexoni rezultatet
- Vitamina D 5 000 IU: çfarë thonë kërkimet
Kuptoni rezultatet e analizave tuaja të gjakut me AI DiagMe
Keni një rezultat të B12, folatit ose vitaminës D për të cilin nuk jeni të sigurt? Kuptoni analizat tuaja me AI DiagMe, një AI e rishikuar nga një komitet mjekësh, me të dhënat tuaja të ruajtura në Francë.
