Këmbë të skuqura, pra skuqja e njërës ose e të dyja këmbëve, mund të mos tregojë pothuajse asgjë, por mund të tregojë edhe shumë. Vapa, një banjë e nxehtë, një turn i gjatë në këmbë ose vrapi e skuqin lëkurën pa asnjë dëm dhe ngjyra zhduket vetë. Por e njëjta pamje mund të jetë shenja e parë e një infeksioni të lëkurës, e një problemi me qarkullimin e gjakut ose e një këmbe që po dëmtohet në heshtje te një person me diabet.
Në këtë artikull do të mësoni cilat situata të përditshme i skuqin këmbët, cilat sëmundje të lëkurës dhe të qarkullimit bëjnë të njëjtën gjë, si e dallon mjeku një infeksion të vërtetë nga sëmundjet që i ngjajnë, pse këmba diabetike është një rast më vete dhe çfarë kontrollon e çfarë analizash kërkon mjeku.
Filloni nga kutia e shenjave të rrezikut menjëherë më poshtë: nëse diçka prej saj përputhet me atë që shihni, ndaloni leximin dhe kërkoni të shiheni nga mjeku.
Shenjat e rrezikut: kur këmbët e skuqura kërkojnë vlerësim urgjent
Kërkoni ndihmë mjekësore të njëjtën ditë, ose urgjencën kur shkruhet kështu
⚠️ Nëse keni diabet dhe një këmbë të skuqur, të ngrohtë ose të ënjtur, duhet të vlerësoheni po atë ditë, edhe nëse nuk ju dhemb. Dëmtimi diabetik i nervave e zbeh dhimbjen, ndaj një infeksion që rrezikon gjymtyrën ose një këmbë Charcot mund të zhvillohen me shumë pak shqetësim. Instituti Kombëtar i Diabetit dhe i Sëmundjeve të Tretjes e të Veshkave i SHBA-së (NIDDK) këshillon të telefononi menjëherë mjekun kur lëkura e këmbës skuqet, ngrohet ose dhemb, dhe shënon se këmba Charcot mund të fillojë pikërisht kështu. Te këmba diabetike, « nuk më dhemb » nuk është arsye për t’u qetësuar.
Kërkoni gjithashtu ndihmë urgjente ose telefononi 127 nëse keni ndonjë nga këto:
- Skuqje që përhapet, me ethe, të dridhura ose ndjesi të përgjithshme sëmundjeje.
- Një buzë e kuqe që shihet qartë se përparon brenda disa orëve.
- Lëkurë që nxihet ose merr ngjyrë të errët, ose flluska që formohen mbi zonën e skuqur.
- Dhimbje shumë më e fortë se ç’duket lëkura: një dhimbje që nuk përputhet me pamjen mund të sinjalizojë një infeksion nekrotizues (që shkatërron indet), urgjencë mjekësore.
- Një këmbë e ftohtë dhe e zbehtë, ku as ju, as mjeku nuk e ndjeni pulsin.
- Ënjtje e pulpës me dhimbje ose ndjeshmëri, që mund të tregojë trombozë të venave të thella (një mpiksje në një venë të thellë të këmbës).
- Skuqje rreth një plage të hapur, një flluske ose një ulçere në këmbë.
- Çdo nyje e kuqe, e nxehtë dhe e ënjtur: mundësi artriti septik (infeksion brenda nyjës).
- Skuqje te kushdo që ka qarkullim të dobët, imunitet të ulët, ose ka pasur më parë ulçerë në këmbë ose amputim.
Skuqja me ngrohtësi, ënjtje, dhimbje, ethe, plagë të hapur, ose te dikush me diabet a sëmundje të arterieve, është çështje për mjekun. Nuk mund të zgjidhet nga një faqe interneti.
Shkaqet e përditshme të këmbëve të skuqura
Shumica e këmbëve të skuqura kanë një shpjegim të zakonshëm. Lëkura skuqet kur zgjerohen enët e vogla pranë sipërfaqes, dhe nxehtësia është shkaktari më i shpeshtë: një banjë e nxehtë, asfalti i nxehtë, një ngrohëse, një dhomë e ngrohtë. Ngjyra zakonisht shfaqet në të dyja këmbët, është e njëtrajtshme e jo me njolla, dhe qetësohet brenda një ore pasi freskoheni.
Graviteti është faktori i dytë. Nëse qëndroni në këmbë për orë të tëra ose rrini ulur me këmbët të varura, gjaku grumbullohet në venat e këmbëve dhe lëkura merr një nuancë të kuqe të errët që zhduket kur i ngrini këmbët. Ky grumbullim i zakonshëm ndryshon nga skuqja iskemike « e varur » e përshkruar më poshtë, dhe mënyra si reagon kur ngrihet këmba është ajo që i dallon.
Edhe ushtrimet fizike i skuqin këmbët për të njëjtën arsye: muskujt kërkojnë gjak, enët zgjerohen, lëkura skuqet. Fërkimi nga këpucët e reja ose çorapet lë njolla të kuqe mbi pikat e shtypjes, ndërsa alkooli dhe disa ilaçe gjithashtu i zgjerojnë enët e gjakut. Djegia nga dielli harrohet lehtë në pjesën e sipërme të këmbëve: lëkurë e kuqe, e ndjeshme dhe e ngrohtë, e kufizuar qartë në zonën e ekspozuar, shpesh me një vijë të pastër aty ku ishte rripi i sandales.
Këto shkaqe të përditshme kanë një tablo të përbashkët: të dyja këmbët, pa ethe, pa ënjtje që zgjat, pa dhimbje të vërtetë dhe përmirësim i qëndrueshëm pasi largohet shkaku. Çdo gjë tjetër meriton një kontroll nga mjeku.
Sëmundjet e lëkurës që i skuqin këmbët
Dermatiti kontaktues është një inflamacion i shkaktuar nga diçka që prek lëkurën: goma dhe ngjitësit e këpucëve, ngjyrat e çorapeve, nikeli i tokëzave, përbërësit e kremrave për këmbët. Skuqja merr formën e asaj që e shkaktoi, kruhet dhe mbetet aty ku ishte kontakti, në vend që të përhapet jashtë si një infeksion.
« Këmba e atletit » (tinea pedis) është një infeksion me kërpudha që zakonisht fillon mes gishtave me lëkurë të bardhë e të lagësht, skuqje, të çara dhe kruarje. Ka rëndësi përtej kruarjes: të çarat mes gishtave janë një portë e shpeshtë hyrjeje për bakteret që shkaktojnë celulitin. Nëse mbizotëron kruarja, shihni udhëzuesin tonë për kruarjen e këmbëve natën.
Morthi (perniozë) shfaqet pas ekspozimit ndaj të ftohtit dhe lagështisë, jo domosdoshmërisht ngricës, thjesht të ftohtit. Disa orë pas ngrohjes, në gishtat e këmbëve dalin njolla të kuqe ose vjollcë që kruhen e djegin dhe zhduken pas një ose dy javësh.
Eritromelalgjia është e veçantë dhe shpesh nuk njihet. Shkakton episode dhimbjeje të fortë djegëse, me këmbë të kuqe të ndezur dhe të nxehta, që nxiten nga ngrohtësia, ushtrimet ose qëndrimi me këmbët të varura, dhe qetësohen me freskim: njerëzit shpesh tregojnë se i futin këmbët në ujë të ftohtë. Mes sulmeve këmbët duken normale. Meqë kjo tablo është kaq karakteristike, përshkrimi i saj i qartë te mjeku shpesh e shkurton rrugën drejt diagnozës.
Psoriaza, ekzema dhe reaksionet ndaj ilaçeve i skuqin gjithashtu këmbët, zakonisht me shenja edhe në pjesë të tjera të trupit.
Qarkullimi i gjakut dhe këmbët e skuqura: venat, arteriet dhe skuqja e varur
Problemet e venave: dermatiti i stazës dhe pamjaftueshmëria venoze kronike
Kur valvulat e venave të këmbëve nuk punojnë më mirë, gjaku kthehet me vështirësi lart dhe presioni rritet në enët e vogla të kyçit. Me kalimin e muajve kjo sjell pamjaftueshmërinë venoze kronike: ënjtje që rëndohet nga mbrëmja, rëndesë e dhimbshme, lëkurë me njolla kafe rreth kyçeve, zhvoshkje e thatë që kruhet dhe një ngjyrë e kuqe e zbehtë.
Kjo e fundit, dermatiti i stazës, është gjëja që ngatërrohet më shpesh me infeksionin në pjesën e poshtme të këmbës. Zakonisht prek të dyja këmbët, është krijuar gjatë javëve e jo ditëve, kruhet më shumë se dhemb dhe nuk shoqërohet me ethe.
Një pikë e rëndësishme sigurie: masat që ndihmojnë problemet e venave mund të dëmtojnë kur edhe arteriet janë të ngushtuara, ndaj askush nuk duhet të fillojë vetë çorapet ose fashat kompresive. Nëse janë të përshtatshme apo jo varet nga vlerësimi i arterieve.
Sëmundja e arterieve dhe skuqja e varur: një e kuqe që nuk qetëson
Sëmundja arteriale periferike ngushton arteriet që ushqejnë këmbët dhe shputat. Sipas Bibliotekës Kombëtare të Mjekësisë së SHBA-së, shenjat e saj përfshijnë puls të dobët ose që mungon në këmbë, plagë që shërohen ngadalë ose aspak, lëkurë të zbehtë ose të kaltërosh, një këmbë më të ftohtë se tjetra dhe rritje të dobët të thonjve e të qimeve.
Kur ngushtimi bëhet i rëndë, ndodh diçka e papritur. Enët e vogla të këmbës mbeten përherë të zgjeruara, duke u përpjekur të marrin sa më shumë gjak. Kur këmba varet poshtë, graviteti i mbush ato dhe pjesa e përparme e shputës e gishtat marrin një ngjyrë të kuqe të thellë e të errët. Kur e ngrini këmbën mbi nivelin e zemrës, ngjyra ikën dhe këmba mbetet shumë e zbehtë.
Kjo tablo, e kuqe kur është poshtë, e bardhë kur është lart, quhet skuqje e varur (dependent rubor) dhe nuk është shenjë e qarkullimit të mirë. Ajo tregon drejt iskemisë kronike që rrezikon gjymtyrën, një fazë e sëmundjes së arterieve në të cilën këmba është në rrezik nëse nuk rikthehet rrjedha e gjakut. Shpesh shoqërohet me dhimbje natën në pjesën e përparme të shputës, që lehtësohet kur këmba varet nga shtrati, dhe me plagë në gishta ose në thembër që nuk shërohen. Është arsye për t’u parë shpejt nga mjeku, jo për t’u qetësuar.
Edhe tromboza e venave të thella hyn këtu. Një mpiksje në një venë të thellë të këmbës shkakton më shpesh ënjtje dhe dhimbje në njërën pulpë; skuqja mund të jetë ose jo, prandaj nuk mund ta konfirmojë apo ta përjashtojë mpiksjen. Ënjtja e pulpës me dhimbje kërkon vlerësim urgjent, dhe shpesh përfshin një analizë gjaku D-dimer bashkë me ekografinë.
Celuliti, dhe pse dy këmbë të skuqura zakonisht nuk janë celulit
Celuliti është një infeksion bakterial i lëkurës dhe i indit poshtë saj. MedlinePlus e përshkruan si lëkurë të kuqe, të dhimbshme dhe të ndjeshme, që mund të bëjë flluska e kore, shpesh me ethe, të dridhura dhe gjëndra limfatike të fryra. Bakteret hyjnë nga një e çarë e lëkurës.
Veçoria që duhet mbajtur mend është asimetria. Celuliti pothuajse gjithmonë prek vetëm një gjymtyrë, sepse bakteret zakonisht nuk i infektojnë të dyja këmbët në të njëjtën ditë. Kur të dyja këmbët ose të dyja kërcinjtë janë të kuq njëkohësisht, gjasat anojnë fort nga një shkak i përgjithshëm ose mekanik: dermatiti i stazës, mbajtja e lëngjeve nga probleme të zemrës, veshkave ose mëlçisë, ose një reaksion kontakti a ndaj ilaçeve.
Mjekët i grupojnë këto sëmundje që i ngjajnë celulitit nën emrin pseudocelulit. Dallimi ka rëndësi në të dy drejtimet: trajtimi i një imitimi si infeksion do të thotë antibiotikë të panevojshëm, ndërsa nënvlerësimi i një infeksioni të vërtetë e lë atë të përhapet.
Kjo nuk do të thotë se skuqja në të dyja anët është e padëmshme. Ka sëmundje serioze që prekin të dyja këmbët: pamjaftueshmëria e rëndë e zemrës, sëmundje inflamatore të përhapura dhe, rrallë, infeksioni në të dyja anët. Simetria është një e dhënë për t’ia treguar mjekut, jo një përfundim që e nxirrni vetë në shtëpi.
Këmba diabetike: një rast më vete
Gjithçka e mësipërme ndryshon kur personi ka diabet. Tri gjëra mblidhen bashkë: dëmtimi i nervave heq dhimbjen që do të jepte alarmin, rrjedha e pakësuar e gjakut ngadalëson shërimin dhe sheqeri i lartë në gjak e bën infeksionin më të mundshëm dhe më agresiv.
NIDDK e thotë qartë: mund të keni probleme në këmbë pa ndjerë dhimbje. Prandaj rregulli i zakonshëm « po të ishte serioze, do të dhembte » dështon rëndë këtu, dhe prandaj rregulli në krye të kësaj faqeje është vlerësimi po atë ditë, pavarësisht dhimbjes.
Dy situata përbëjnë pjesën më të madhe të rrezikut. E para është infeksioni i këmbës diabetike, që mund të kalojë brenda pak ditësh nga një e çarë e vogël e lëkurës deri te indet e thella dhe kocka.
E dyta është neuro-osteoartropatia Charcot, ose këmba Charcot. Në një këmbë që ka humbur ndjeshmërinë mbrojtëse, kockat dhe nyjat mund të inflamohen, të zbuten dhe të shemben. Faza e hershme duket si një këmbë e kuqe, e nxehtë dhe e ënjtur, shpesh dukshëm më e ngrohtë se tjetra, me çuditërisht pak dhimbje, dhe shpesh ngatërrohet me një infeksion ose një ndrydhje. Nëse kapet herët, deformimi i përhershëm shpesh mund të shmanget; nëse kalon pa u vënë re, mund të përfundojë me një shputë të shembur, të prirur për ulçera.
Nëse jetoni me diabet, kontrolloni këmbët çdo ditë, edhe mes gishtave dhe nën shputa, dhe çdo skuqje, ngrohtësi, ënjtje ose plagë të re trajtojeni si arsye për të telefonuar po atë ditë mjekun e familjes ose endokrinologun që ju ndjek. Edhe ndryshimet e thonjve kanë rëndësi: shihni thonjtë te diabetikët. Kontrolli i diabetit ndiqet me HbA1c dhe me glicemien esëll. Broshura e Qendrës Spitalore Universitare « Nënë Tereza » (QSUT) për pacientët me diabet këshillon që HbA1c të mbahet nën 7%, me glicemi esëll 70–110 mg/dL.
Nyje të kuqe, të nxehta e të ënjtura: përdhesi dhe artriti septik
Ndonjëherë skuqja përqendrohet në një nyje, në vend që të shtrihet mbi lëkurë. Përdhesi është shembulli klasik. Sipas Institutit Kombëtar të Artritit dhe të Sëmundjeve Muskuloskeletore e të Lëkurës të SHBA-së (NIAMS), shumë njerëz e kanë krizën e parë në gishtin e madh të këmbës; krizat shpesh fillojnë papritur natën dhe mund të jenë aq të forta sa t’ju zgjojnë, ndërsa nyja është e ënjtur, e kuqe dhe e ngrohtë.
Përdhesi ndodh kur kristalet e uratit formohen brenda dhe rreth një nyje. Shpesh kërkohet një analizë e acidit urik në gjak, edhe pse një rezultat normal gjatë krizës nuk e përjashton përdhesin dhe një rezultat i lartë nuk e konfirmon. Artikulli ynë për trajtimin e përdhesit shkon më thellë.
Përdhesi ka rëndësi këtu sepse një nyje e nxehtë, e kuqe dhe e ënjtur nuk mund të merret si përdhes pa e vërtetuar. Artriti septik, infeksioni brenda nyjës, duket pothuajse njësoj dhe e shkatërron shpejt kërcin. Është urgjencë, dhe dallimi mes të dyve zakonisht kërkon marrjen e lëngut nga nyja. Mos prisni kurrë që të kalojë vetë një nyje e kuqe, e nxehtë dhe e ënjtur, duke menduar se është krizë përdhesi.
Si i vlerëson mjeku këmbët e skuqura
Pjesën më të madhe të punës e bën ekzaminimi. Mjeku do t’ju pyesë sa shpejt u shfaq skuqja, nëse është një këmbë apo të dyja, nëse ka dhimbje, kruarje ose mpirje, nëse keni pasur ethe dhe çfarë sëmundjesh keni pasur. Pastaj shikon dhe prek: kufijtë e skuqjes, ngrohtësinë krahasuar me këmbën tjetër, ënjtjen dhe nëse ka plagë ose të çarë mes gishtave.
Dy manovra të thjeshta kanë peshë. Krahasimi i këmbëve krah për krah tregon asimetrinë, dhe ngritja e këmbës për të parë ngjyrën e dallon grumbullimin e zakonshëm nga skuqja e varur. Prekja e pulsit të këmbës dhe matja e indeksit kyç-krah (tensioni në kyçin e këmbës krahasuar me krahun) vlerësojnë furnizimin arterial.
Analizat i përgjigjen pyetjeve të caktuara dhe nuk kërkohen si paketë. Treguesit e inflamacionit si proteina C-reaktive (CRP) dhe shpejtësia e sedimentimit (ESR) tregojnë se ka inflamacion, por jo çfarë e shkakton. Një hemogramë e plotë mund të tregojë rritje të rruazave të bardha, ndërsa prokalcitonina mund të ndihmojë në vlerësimin e një infeksioni bakterial. Glicemia dhe HbA1c kërkojnë diabetin. Imazheria (ekografia për mpiksjet, radiografia ose rezonanca magnetike për kockat dhe ndryshimet Charcot) shtohet kur historia të çon atje.
Në Albani, rruga e zakonshme kalon nga mjeku i familjes në qendrën shëndetësore, i cili ju drejton, kur duhet, te poliklinika e specialiteteve ose te spitali. Sipas fiches së Albanisë të Observatorit Evropian për Sistemet dhe Politikat Shëndetësore, konsultat e kujdesit parësor dhe urgjenca janë falas për të gjithë banorët, ndërsa analizat laboratorike dhe konsultat specialistike janë falas ose me kosto të ulët me rekomandimin e mjekut të familjes.
Tabela më poshtë përmbledh tablotë që mjeku peshon. Ajo ju ndihmon të dini çfarë duhet të përfshijë përshkrimi juaj, por nuk zëvendëson ekzaminimin.
| Çfarë shihni | Çfarë tregon zakonisht | Çfarë të bëni |
|---|---|---|
| Të dyja këmbët të kuqe pas qëndrimit në këmbë, nxehtësisë ose një banje të nxehtë; ikën me freskim ose kur ngrihen; pa dhimbje dhe pa ethe | Zgjerim normal i enëve dhe grumbullim i gjakut nga graviteti | Freskohuni, ngrini këmbët, vëzhgoni; shkoni te mjeku nëse nuk ikën më |
| Një këmbë e kuqe, e nxehtë, e ënjtur dhe e dhimbshme, që përhapet brenda orëve, me ose pa ethe | Mundësi celuliti ose infeksioni tjetër akut | Vlerësim mjekësor po atë ditë; urgjenca (127) nëse keni ethe ose përhapet shpejt |
| Të dy kërcinjtë dhe këmbët me të kuqe të zbehtë prej javësh, me kruarje, ënjtje të kyçeve dhe njolla kafe | Dermatit i stazës nga pamjaftueshmëria venoze, që shpesh ngatërrohet me celulitin | Lini një vizitë te mjeku; mos filloni kompresim pa vlerësim të arterieve |
| E kuqe që thellohet kur këmba varet dhe zbehet kur këmba ngrihet | Skuqje e varur: shenjë e sëmundjes së rëndë të arterieve, jo e qarkullimit të mirë | Vlerësim mjekësor i shpejtë, me drejtim te specialisti i enëve të gjakut |
| Këmbë e kuqe, e ngrohtë ose e ënjtur te një person me diabet, me pak ose aspak dhimbje | Mundësi infeksioni të këmbës diabetike ose këmbë Charcot aktive | Vlerësim po atë ditë, sado e lehtë të duket |
| Skuqje rreth një plage të hapur, flluske ose ulçere në këmbë | Mundësi infeksioni i plagës, që mund të prekë indet e thella ose kockën | Vlerësim po atë ditë; mos e trajtoni vetë në shtëpi |
| Dhimbje e papritur dhe e fortë në një nyje, shpesh në gishtin e madh, e kuqe, e nxehtë dhe e ënjtur | Krizë përdhesi, por artriti septik duket njësoj | Vlerësim mjekësor urgjent për t’i dalluar |
| Këmbë të kuqe e të nxehta që djegin në episode, lehtësohen me freskim, normale mes tyre | Të bën të mendosh për eritromelalgji | Lini një vizitë te mjeku dhe tregoni qartë se freskimi ju lehtëson |
Përparimet më të fundit shkencore në vlerësimin e këmbëve të skuqura
Kërkimet e fundit janë përqendruar më pak te trajtimi dhe më shumë te problemi më i vështirë: dallimi i sëmundjeve që duken njësoj.
Një studim prospektiv validimi i botuar në JAMA Dermatology në vitin 2024 nga Pulia dhe kolegët ndoqi të rritur që mbërrinin në urgjencë me një këmbë të skuqur papritur. Çfarë u gjet: temperatura e sipërfaqes së lëkurës, e matur me imazheri termike (një kamerë që lexon nxehtësinë në vend të dritës), ishte vazhdimisht më e lartë në celulitin e vërtetë sesa në pseudocelulit, dhe kombinimi i saj me pikët ALT-70 (një listë kontrolli që bazohet te asimetria, numri i rruazave të bardha, rrahjet e zemrës dhe mosha) i dallonte imitimet më mirë se secila metodë më vete. Autorët shënojnë se celuliti diagnostikohet gabim deri në 30% të rasteve. Çfarë do të thotë për ju: nëse mjeku dyshon nëse këmba juaj e kuqe është vërtet e infektuar, kjo pasqyron provat aktuale, jo mosbesim ndaj simptomave tuaja.
Një rishikim sistematik me meta-analizë, i botuar në Archives of Dermatological Research në vitin 2024 nga Lin dhe kolegët, bashkoi katërmbëdhjetë studime për celulit të dyshuar. Çfarë u gjet: kur një dermatolog e rishikonte diagnozën, plani fillestar me antibiotikë ndryshonte në një pjesë të madhe të rasteve, duke përmirësuar saktësinë dhe duke pakësuar antibiotikët e panevojshëm, pa rritur rishtrimet në spital. Çfarë do të thotë për ju: mendimi i dytë i një specialisti për një këmbë të kuqe është kujdes i mirë i njohur, jo vonesë, sidomos kur skuqja është në të dyja anët ose zgjat prej javësh.
Udhëzimet IWGDF/IDSA të vitit 2023 për infeksionet e këmbës diabetike, të hartuara nga Senneville dhe kolegët, përditësuan standardin ndërkombëtar. Çfarë u gjet: infeksioni në këmbën diabetike duhet diagnostikuar klinikisht, nga skuqja, ngrohtësia, ënjtja, ndjeshmëria dhe sekrecionet, dhe duhet klasifikuar sipas rëndesës, ndërsa kjo shkallë përcakton sa urgjentisht ekzaminohet personi. Çfarë do të thotë për ju: shenjat e dukshme në këmbën tuaj janë pika e nisjes së një vlerësimi zyrtar të rëndesës, një arsye më shumë për të mos pritur.
IWGDF botoi gjithashtu në vitin 2023 udhëzimin e saj të parë të posaçëm për neuro-osteoartropatinë Charcot aktive, të hartuar nga Wukich dhe kolegët. Çfarë u gjet: ai përcaktoi si duhet njohur dhe trajtuar këmba Charcot aktive, duke e vënë njohjen e hershme si përparësi, sepse faza akute shfaqet si një këmbë e kuqe, e ngrohtë dhe e ënjtur që ngatërrohet lehtë me infeksionin. Çfarë do të thotë për ju: nëse keni diabet dhe neuropati dhe njëra këmbë papritur bëhet e kuqe, e nxehtë dhe e ënjtur, përmendni me emër këmbën Charcot: ngritja herët e kësaj mundësie ndryshon atë që ndodh më pas.
Pyetje të shpeshta
Kur janë urgjencë këmbët e skuqura?
Këmbët e skuqura janë urgjencë nëse skuqja përhapet dukshëm para syve tuaj, nëse keni ethe ose ndiheni keq, nëse lëkura bën flluska, nxihet ose errësohet, ose nëse dhimbja është shumë më e fortë se ç’duket lëkura: ky kombinim mund të tregojë një infeksion nekrotizues. Edhe një këmbë e ftohtë, e zbehtë dhe pa puls është urgjencë, ashtu si një pulpë që papritur ënjtet dhe dhemb. Në këto raste telefononi 127. Kushdo me diabet dhe me një këmbë të kuqe, të ngrohtë ose të ënjtur duhet të vlerësohet po atë ditë edhe pa këto shenja, sepse dhimbja mund të mungojë.
Pse më janë skuqur të dyja këmbët?
Skuqja që prek të dyja këmbët njëkohësisht zakonisht nuk është infeksion. Celuliti pothuajse gjithmonë kufizohet në një gjymtyrë, ndaj simetria tregon më shumë drejt shkaqeve që veprojnë në gjithë trupin ose njësoj në të dyja këmbët: nxehtësia, qëndrimi i gjatë në këmbë ose ulur me këmbët poshtë, dermatiti i stazës nga pamjaftueshmëria venoze, mbajtja e lëngjeve nga probleme të zemrës, veshkave ose mëlçisë, ose një reaksion ndaj diçkaje që preku të dyja këmbët. Megjithatë, skuqja në të dyja anët nuk është automatikisht e padëmshme: kërkon përsëri mendimin e mjekut, sidomos nëse është e re, e dhimbshme ose shoqërohet me ënjtje a me gulçim.
Kam diabet dhe këmba më është skuqur, por nuk më dhemb. A mund të pres?
Jo. Neuropatia diabetike e zbeh ose e heq dhimbjen, ndaj mungesa e dhimbjes nuk ju tregon asgjë për rëndesën e problemit. Një këmbë e kuqe, e ngrohtë ose e ënjtur te një person me diabet mund të jetë një infeksion tashmë i thellë, ose një këmbë Charcot aktive ku kockat po zbuten. Të dyja janë gara me kohën dhe të dyja mund të shfaqen me pak shqetësim. Kontaktoni po atë ditë mjekun e familjes, endokrinologun ose mjekun që ju ndjek për diabetin, dhe mos u mbështetni te ndjesia e këmbës për të vendosur sa urgjente është.
Pse më skuqen shputat kur qëndroj në këmbë?
Kur këmba është nën nivelin e zemrës, graviteti e tërheq gjakun në enët e saj, dhe te shumica e njerëzve kjo sjell një ngjyrë rozë të lehtë e të njëtrajtshme që ikën brenda një minute pasi i ngrini këmbët. Nëse skuqja është e thellë, e errët ose vjollcë, shfaqet sidomos në pjesën e përparme të shputës dhe në gishta, dhe kthehet në zbehje të fortë kur e ngrini këmbën, kjo tablo quhet skuqje e varur dhe mund të sinjalizojë ngushtim të rëndë të arterieve të këmbës. Pyetja vendimtare nuk është nëse shfaqet ngjyra, por sa i madh është ndryshimi kur këmba ngrihet.
A mund të jenë këmbët e skuqura shenjë e një mpiksjeje gjaku?
Tromboza e venave të thella shkakton më shpesh ënjtje dhe dhimbje në njërën pulpë sesa skuqje të vetë këmbës, dhe kur ndryshon ngjyra, ajo mund të jetë e kuqe, e kaltërosh ose të mos ndryshojë fare. Meqë skuqja këtu është tregues kaq i pabesueshëm, shenjat për të cilat duhet vepruar janë ënjtja e pulpës vetëm në njërën anë, ndjeshmëria e pulpës dhe një këmbë që rëndohet ose dhemb kur ecni, sidomos pas një operacioni, palëvizshmërie ose udhëtimi të gjatë. Nëse i keni, kërkoni vlerësim urgjent në vend që ta gjykoni nga ngjyra.
A do të thotë gjithmonë infeksion lëkura e kuqe në këmbë?
Jo, dhe gabimi i kundërt është gjithashtu i shpeshtë. Shumë këmbë të skuqura shkaktohen nga nxehtësia, graviteti, fërkimi, dermatiti ose sëmundja e venave e jo nga bakteret, dhe kërkimet tregojnë se imitimet joinfektive shpesh trajtohen si celulit. Nga ana tjetër, një infeksion i vërtetë mund të fillojë në heshtje, sidomos në një këmbë me ndjeshmëri të pakësuar. Në praktikë, skuqja vetëm nuk e konfirmon e nuk e përjashton infeksionin: shenjat përreth (një këmbë apo të dyja, ethet, shpejtësia e fillimit, dhimbja, një plagë, diabeti) janë ato që japin përgjigjen, dhe këto kërkojnë mjekun.
Fjalorth
| Termi | Përkufizimi |
|---|---|
| Celulit | Infeksion bakterial i lëkurës dhe i indit poshtë saj, që shkakton lëkurë të kuqe, të dhimbshme dhe të ndjeshme, zakonisht vetëm në një gjymtyrë |
| Pseudocelulit | Emër i përgjithshëm për sëmundjet joinfektive që i ngjajnë celulitit, si dermatiti i stazës ose një reaksion ndaj ilaçeve |
| Dermatit i stazës | Lëkurë e kuqe, që kruhet dhe zhvishket rreth kyçeve, e shkaktuar nga presioni i lartë prej kohësh në venat e këmbëve |
| Skuqje e varur | Skuqje e thellë e këmbës kur varet poshtë, që zbehet kur këmba ngrihet; shenjë e ngushtimit të rëndë të arterieve |
| Eritromelalgji | Episode dhimbjeje djegëse me këmbë të kuqe të ndezur e të nxehta, që nxiten nga ngrohtësia dhe zakonisht lehtësohen me freskim |
| Morth (perniozë) | Njolla të kuqe ose vjollcë që kruhen në gishtat e këmbëve, që dalin disa orë pas ekspozimit ndaj të ftohtit dhe lagështisë |
| Neuropati diabetike | Dëmtim i nervave nga diabeti, që pakëson ose heq ndjeshmërinë e këmbëve, përfshirë aftësinë për të ndjerë dhimbje |
| Këmbë Charcot | Inflamim, zbutje dhe shembje e kockave dhe e nyjave në një këmbë që ka humbur ndjeshmërinë mbrojtëse, shpesh duke filluar si këmbë e kuqe, e ngrohtë dhe e ënjtur |
| Sëmundje arteriale periferike | Ngushtim i arterieve që furnizojnë këmbët dhe shputat, që pakëson rrjedhën e gjakut dhe ngadalëson shërimin e plagëve |
| Trombozë e venave të thella | Mpiksje gjaku që formohet në një venë të thellë, zakonisht të kërcirit, të kofshës ose të legenit |
Burimet
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Diabetes & Foot Problems
- MedlinePlus, National Library of Medicine. Cellulitis
- MedlinePlus, National Library of Medicine. Peripheral Arterial Disease
- National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (NIAMS). Gout
- National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI). Venous Thromboembolism
- Qendra Spitalore Universitare « Nënë Tereza » (QSUT). Si të mbajmë diabetin në kontroll (broshurë për pacientët)
- European Observatory on Health Systems and Policies. Albania: health system summary
- Senneville É, Albalawi Z, van Asten SA, et al. IWGDF/IDSA Guidelines on the Diagnosis and Treatment of Diabetes-related Foot Infections (IWGDF/IDSA 2023). Clinical Infectious Diseases. 2023 (përmes PubMed)
- Wukich DK, Schaper NC, Gooday C, et al. Guidelines on the diagnosis and treatment of active Charcot neuro-osteoarthropathy in persons with diabetes mellitus (IWGDF 2023). Diabetes/Metabolism Research and Reviews. 2023;40(3):e3646 (përmes PubMed)
- Pulia MS, Schwei RJ, Alexandridis R, et al. Validation of Thermal Imaging and the ALT-70 Prediction Model to Differentiate Cellulitis From Pseudocellulitis. JAMA Dermatology. 2024;160(5):511-517 (përmes PubMed)
- Lin V, Callado GY, Pardo I, et al. Diagnostic stewardship and dermatology consultation in cellulitis management: a systematic literature review and meta-analysis. Archives of Dermatological Research. 2024;317(1):61 (përmes PubMed)
Për të lexuar më tej
- Diabeti: shkaqet, simptomat dhe trajtimet
- Thonjtë te diabetikët: simptomat dhe shkaqet
- Përdhesi: lehtësimi i dhimbjes dhe trajtimet
- Kruarja e këmbëve natën: shkaqet dhe trajtimet
- Vlerat normale të glicemisë
Kuptoni rezultatet e analizave tuaja me AI DiagMe
Nëse mjeku ekzaminon këmbët tuaja të skuqura, analizat mund të përfshijnë tregues të inflamacionit si CRP ose ESR, hemogramën e plotë, glicemien ose HbA1c, acidin urik ose D-dimerin. Këto rezultate vijnë si numra me vlera referuese dhe me pak shpjegim.
AI DiagMe ju ndihmon të kuptoni çfarë do të thonë këta numra pasi t’i keni marrë, që të bisedoni më të informuar me mjekun tuaj. Nuk vendos diagnozë, nuk mund ta shohë ose ta ekzaminojë këmbën tuaj dhe nuk është për urgjenca: nëse ndonjë gjë nga kutia e shenjave të rrezikut vlen për ju, kërkoni ndihmë mjekësore tani ose telefononi 127.
Merrni interpretimin e analizave tuaja brenda pak minutash
