Примарниот алдостеронизам е хормонска причина за висок крвен притисок што може да се лекува, а нова студија во списанието Hypertension покажува дека изборот на граница за алдостерон речиси го удвојува бројот на луѓе кај кои скринингот е позитивен. Студијата споредува два начини на читање на истите хормонски анализи. Резултатите ги објавија на 19 октомври 2026 Quest Diagnostics и нејзините академски коавтори. Тие се ретроспективни и сè уште непотврдени, но отвораат практично прашање: што точно се смета за позитивен резултат при скрининг на примарен алдостеронизам? Оваа статија објаснува што беше споредено, каде стојат насоките на Ендокриното здружение (Endocrine Society) од 2025 и што студијата не може да Ви каже.
Што спореди новата студија за примарен алдостеронизам
Студијата ги примени двата сета критериуми врз истите резултати на повеќе од 60 000 пациенти. Според соопштението на Quest Diagnostics, истражувачи од Quest, Mass General Brigham, Harvard Medical School и UT Southwestern анализирале анонимизирани лабораториски резултати од повеќе од 60 000 пациенти во САД кај кои биле измерени алдостерон и ренин. Соопштението ја опишува работата како ретроспективна анализа објавена во Hypertension, списание на Американското здружение за срце. Вредностите подолу се во американските единици; во загради е приближната вредност во pmol/L, единицата што ја користат многу европски лаборатории (1 ng/dL ≈ 27,7 pmol/L).
| Критериум | Критериуми на Endocrine Society од 2025 (според соопштението) | Потолерантни испитани критериуми |
|---|---|---|
| Плазма ренинска активност | 1 ng/mL/h или помалку | 1 ng/mL/h или помалку |
| Алдостерон | 7,5 ng/dL или повеќе (≈ 208 pmol/L) | Над 5 ng/dL (≈ 139 pmol/L) |
| Однос алдостерон/ренин | Над 15 | Не се бара |
| Пациенти со позитивен скрининг | 13,0 % | 26,2 % |
Според построгите критериуми, 13,0 % од пациентите биле позитивни. Според потолерантните, 26,2 %. Соопштението наведува дека околу 79 % од дополнителните пациенти имале алдостерон меѓу 5 и 7,5 ng/dL, опсегот што построгата граница го изоставува.
Зошто насловот бара внимателно читање
Насловот на соопштението вели дека сегашните граници можеби пропуштаат половина од пациентите. Тоа се однесува на уделот на дополнително означените пациенти, а не на измерен број пропуштени дијагнози. Неколку ограничувања се важни:
- Анализата е ретроспективна и не вклучува потврдни тестови, па дополнително означените пациенти не се потврдени случаи.
- Врските со состојби како атријална фибрилација се засноваат на шифри од осигурителните сметки, што е несовршена евиденција.
- Соопштението проценува дека до 25 до 30 % од луѓето со висок крвен притисок би можеле да добијат дијагноза ако критериумите се потврдат во проспективни студии. Таа потврда сè уште ја нема.
- Меѓу авторите има вработени во компанијата што ги правела анализите, а изворот е корпоративно соопштение што не е независно оценето.
Каде стојат насоките на Endocrine Society од 2025
Насоките од 2025 предлагаат скрининг кај секој човек со хипертензија. Според насоките објавени во Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism во август 2025, панелот предлага кај сите со висок крвен притисок да се измерат алдостерон и ренин и да се пресмета нивниот однос. Состојбата ја опишува како честа, но значително недоволно дијагностицирана. Преглед од 2026 наменет за клиничките лаборатории додава дека универзалниот скрининг ќе го зголеми бројот на анализи и дека границите зависат од методот, бидејќи анализите за алдостерон се разликуваат од лабораторија до лабораторија. Ревизија на лабораториите во Обединетото Кралство исто така покажа значителни разлики во референтните интервали и границите меѓу центрите.
Во пракса, значи, не постои една магична бројка. Вашиот лабораториски наод, лековите што ги пиете и Вашата целокупна состојба влијаат на тоа како се толкува резултатот. За основите на самиот хормон, прочитајте го нашиот водич за анализата на алдостерон.
Што може да ги промени резултатите за алдостерон и ренин
Подготовката е важна. MedlinePlus објаснува дека може да Ви побараат да ја ограничите солта околу две недели пред анализата и да избегнувате природен црн ликорис (сладок корен) најмалку две недели. Нивоата во крвта се менуваат и со положбата на телото, па може да Ве замолат да лежите или да стоите пред земањето крв. Некои лекови за крвен притисок можат да влијаат на резултатите, а Cleveland Clinic наведува дека лекарите понекогаш ја прилагодуваат терапијата за поточен резултат. Никогаш самостојно не прекинувајте лек што Ви е препишан.
Времето е уште еден фактор. Посебна студија од септември 2026 укажува дека алдостеронот се лачи во бранови, па затоа еден нормален резултат не мора да го затвори прашањето. За да видите каде се вклопува таа студија, прочитајте ја нашата статија за односот алдостерон/ренин.
Најнови научни сознанија
Преглед од 2026 во Nature Reviews Disease Primers заклучува дека примарниот алдостеронизам и понатаму е недоволно дијагностициран и дека едноставното мерење на ренин и алдостерон се препорачува кај сите луѓе со хипертензија. Прегледот наведува и дека повеќето луѓе со оваа состојба ја имаат во двете надбубрежни жлезди, и тогаш лекувањето обично е со лекови, а не хируршко. Што менува тоа за Вас: ако живеете со висок крвен притисок, разумно е да прашате дали некогаш сте биле проверени.
Систематскиот преглед на кој се потпираат насоките додава искрена забелешка. Неговите автори не нашле студии што директно испитале дали скринингот ги подобрува исходите, па голем дел од доказите се опсервациски, а за некои прашања со многу ниска сигурност. Скринингот се препорачува врз основа на рамнотежата на доказите, а не затоа што е докажан во клиничка студија.
Конечно, мултицентрична студија од Кореја од 2026 изработи дрво на одлучување за да предвиди кој ќе биде позитивен на потврдниот тест со инфузија на физиолошки раствор, со цел некои пациенти да се поштедат од дополнителен тест. Студијата е ретроспективна и рана, па денес не менува ништо. Но покажува каде оди полето: кон тестирање водено од веројатност, а не од една единствена граница.
Кога да разговарате со Вашиот лекар
Според Cleveland Clinic, вреди да прашате за тестирање ако имате постојано висок крвен притисок или низок калиум. Фактори на ризик се:
- Низок калиум во крвта, особено ако нема објаснување.
- Висок крвен притисок што започнал пред 30-годишна возраст.
- Крвен притисок за кој се потребни три или повеќе лекови.
- Тумор на надбубрежната жлезда откриен на снимање.
Во Македонија разговорот почнува кај Вашиот матичен лекар, кој може да Ве упати кај ендокринолог. Лабораторискиот резултат е само дел од сликата и само Вашиот лекар може да го протолкува заедно со Вашата историја и Вашите лекови.
Речник
- Алдостерон: хормон што го создаваат надбубрежните жлезди и што помага во регулирањето на крвниот притисок и на рамнотежата на натриум и калиум.
- Ренин: ензим од бубрезите што нормално го поттикнува создавањето алдостерон; при примарен алдостеронизам обично е низок.
- Однос алдостерон/ренин: пресметката при скрининг што ги споредува двата хормона.
- Примарен алдостеронизам: вишок алдостерон што го создаваат едната или двете надбубрежни жлезди, познат и како Конов синдром.
- Ретроспективна студија: истражување што анализира податоци собрани во минатото, наместо да ги следи пациентите однапред.
- Потврден тест: дополнителен тест, на пример тест со инфузија на физиолошки раствор, со кој се потврдува или исклучува дијагнозата по позитивен скрининг.
Често поставувани прашања
Што е примарен алдостеронизам?
Тоа е состојба во која надбубрежните жлезди создаваат премногу алдостерон. Според MedlinePlus, повеќето случаи ги предизвикува бениген (неканцерогенен) тумор на надбубрежната жлезда. Може да предизвика висок крвен притисок и низок калиум.
Кој треба да праша за скрининг?
Насоките на Endocrine Society од 2025 предлагаат скрининг кај сите со хипертензија. Cleveland Clinic како посебни причини за прашање ги наведува нискиот калиум, високиот крвен притисок што започнал рано, потребата од три или повеќе лекови и туморот на надбубрежната жлезда.
Дали треба да го прекинам лекот за притисок пред анализата?
Не, не самостојно. MedlinePlus советува да ги следите упатствата на Вашиот лекар и да не прекинувате препишани лекови освен ако не Ви е кажано.
Дали нормалниот резултат ја исклучува болеста?
Не секогаш. Нивото на алдостерон може да варира, а лековите и подготовката можат да ги поместат резултатите. Ако симптомите или факторите на ризик продолжат, разговарајте со Вашиот лекар за повторна анализа.
Извори
- Соопштение на Quest Diagnostics за студијата во Hypertension, 19 октомври 2026
- MedlinePlus: Primary and secondary hyperaldosteronism
- MedlinePlus: Aldosterone test
- Cleveland Clinic: Primary aldosteronism (Conn’s syndrome)
- Adler et al., Primary Aldosteronism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline, J Clin Endocrinol Metab, 2025
- Farah et al., A Systematic Review Supporting the Endocrine Society Clinical Practice Guideline on Management of Primary Aldosteronism, J Clin Endocrinol Metab, 2025
- Vaidya et al., Primary aldosteronism, Nat Rev Dis Primers, 2026
- Sawyer et al., Impact of the 2025 Endocrine Society clinical practice guideline on the diagnosis and management of primary aldosteronism for the clinical laboratory, Pathology, 2026
- Davies et al., A United Kingdom-wide audit of the laboratory investigation of primary aldosteronism, Ann Clin Biochem, 2025
- Kim et al., Decision Tree Prediction of Saline Infusion Test Outcomes in Suspected Primary Aldosteronism, J Clin Endocrinol Metab, 2026
- Закон за здравственото осигурување (пречистен текст, Министерство за здравство) — избран лекар и упат до специјалист
Научните статии се пронајдени преку PubMed.
Други статии
- Однос алдостерон/ренин: зошто една анализа на крв може да го пропушти Коновиот синдром
- Анализа на алдостерон: како да ги разберете резултатите
- Недијагностициран висок крвен притисок: како да знаете дали го имате
Разберете ги резултатите од Вашите анализи на крв со AI DiagMe
Имате лабораториски резултати што не можете да ги разберете? Разберете ги Вашите лабораториски наоди со AI DiagMe.
