Analiza për Helicobacter pylori është kërkuar për shumë vite për një arsye të vetme: për të parë nëse një bakter i zakonshëm i stomakut qëndron pas dispepsisë, gastritit ose ulçerës. Një studim i publikuar në shtator 2026 e zgjeron këtë pamje. Duke përmbledhur 43 studime me më shumë se 48 milionë persona, studiuesit vlerësojnë se ekspozimi ndaj Helicobacter pylori mund të lidhet me më shumë se një në pesë raste të kancerit të zorrës së trashë në botë. Lajmi u përhap shpejt dhe ngre një pyetje praktike për këdo që ka pasur shqetësime në stomak: a duhet të bëni analizën dhe çfarë do t’ju tregonte në të vërtetë rezultati? Përgjigjja e shkurtër: ky zbulim është një sinjal për popullatat, jo një udhëzim i ri për secilin prej nesh, por e bën më të dobishëm se kurrë kuptimin e rezultatit tuaj.
Çfarë gjeti në të vërtetë studimi i shtatorit 2026?
Studimi vlerëson sa raste të kancerit të zorrës mund t’i atribuohen bakterit, por nuk provon se bakteri i shkaktoi ato. Ai u botua në revistën me qasje të hapur eGastroenterology dhe u njoftua nga BMJ Group më 8 shtator 2026. Studiuesit e Universitetit të Kalifornisë në San Diego dhe të Universitetit të Hong Kongut bashkuan rishikimet sistematike ekzistuese me numrin e rasteve të kancerit në botë sipas Global Cancer Observatory për vitin 2022.
Tre shifra kanë rëndësi. Personat e ekspozuar ndaj H. pylori kishin rreth 1,6 herë më shumë rrezik për kancer të zorrës se personat pa ekspozim. Në të 43 studimet së bashku, rreth 22 % e rasteve të kancerit të zorrës mund t’i atribuoheshin këtij ekspozimi. Kur studiuesit mbajtën vetëm 14 studimet me cilësinë më të mirë (studime mbi popullatën dhe studime kohortë), shifra ra në 12 %.
Ky dallim mes 22 % dhe 12 % është pjesa që duhet mbajtur mend. Një studim modelimi vlerëson sa nga barra e një sëmundjeje mund të lidhet me një faktor; ai nuk tregon se faktori i shkaktoi kanceret. Autorët e thonë qartë, dhe kujtojnë se stili i jetesës, ushqyerja, mosha dhe gjenetika së bashku shpjegojnë një pjesë shumë më të madhe të kancerit të zorrës sesa H. pylori. Ata paralajmërojnë gjithashtu se zhdukja e bakterit në shkallë të gjerë do të rriste seriozisht rrezikun e rezistencës ndaj antibiotikëve.
Cila analizë për H. pylori çfarë tregon?
Nuk ka një analizë të vetme për H. pylori: ka katër, ato u përgjigjen pyetjeve të ndryshme, dhe ngatërrimi i tyre është burimi më i shpeshtë i paqartësisë kur vijnë rezultatet.
Testi i frymës me ure (urea breath test) shfrytëzon një veti të veçantë të bakterit: H. pylori e kthen urenë në dioksid karboni. Ju jepni një mostër fryme, gëlltitni ure me atome karboni të shënuara, pastaj jepni një mostër të dytë. Nëse karboni i shënuar shfaqet në frymën e dytë, bakteri është i pranishëm dhe aktiv tani.
Testi i antigjenit në feçe kërkon proteinat e H. pylori në një mostër jashtëqitjeje. Ashtu si testi i frymës, ai zbulon infeksionin aktiv dhe funksionon mirë te fëmijët dhe te personat që nuk mund ta bëjnë testin e frymës.
Analiza e gjakut është e një lloji tjetër. Ajo kërkon antitrupat që sistemi juaj imunitar ka prodhuar kundër H. pylori, të cilët mund të mbeten për vite pasi bakteri është zhdukur. Një serologji negative zakonisht do të thotë se nuk ishit të infektuar në kohën e marrjes së mostrës. Një serologji pozitive nuk mund t’ju thotë nëse infeksioni është aktual apo i vjetër, prandaj sot analiza e gjakut përdoret rrallë për diagnozë.
Endoskopia (gastroskopia) me biopsi mbetet mundësia më e plotë. Ajo konfirmon bakterin, tregon çdo ulçerë ose ndryshim parakanceroz të mukozës së stomakut dhe i lejon laboratorit të kontrollojë ndaj cilëve antibiotikë është ende i ndjeshëm shtami.
| Analiza | Mostra | Çfarë zbulon | Përdoret më mirë për |
|---|---|---|---|
| Testi i frymës me ure | Fryma | Infeksion aktiv | Diagnozën e parë dhe konfirmimin e shërimit |
| Antigjeni në feçe | Jashtëqitja | Infeksion aktiv | Diagnozën, fëmijët, kontrollin e shërimit |
| Antitrupat në gjak | Gjaku | Ekspozim i kaluar ose aktual | Përjashtimin e ekspozimit; kurrë për kontrollin e shërimit |
| Endoskopia me biopsi | Indi i stomakut | Bakterin dhe dëmtimin e indit | Simptomat dhe testin e ndjeshmërisë ndaj antibiotikëve |
Pse koha e marrjes së mostrës ndryshon rezultatin?
Testi i frymës dhe ai i feçes masin një bakter të gjallë, ndaj çdo gjë që e shtyp atë e shtrembëron përgjigjen. Para secilit prej tyre zakonisht duhet të ndërprisni frenuesit e pompës protonike (omeprazol, pantoprazol, esomeprazol) rreth dy javë më parë dhe antibiotikët rreth katër javë më parë, gjithmonë me miratimin e mjekut. Nëse bëni testin e frymës ndërsa merrni omeprazol, mund të merrni një rezultat negativ të rremë: bakteri është ende aty, por shumë i qetë për t’u dalluar.
Serologjia është përjashtimi: antitrupat nuk ndikohen nga ilaçet që merrni. Pikërisht për këtë arsye ajo përdoret kur dikush sapo ka mbaruar antibiotikët, dhe pikërisht për këtë arsye nuk vlen për të kontrolluar nëse trajtimi funksionoi.
Çfarë do të thotë një rezultat pozitiv dhe çfarë nuk do të thotë?
Një test pozitiv për infeksion aktiv do të thotë se bakteri ndodhet në stomakun tuaj. Rreth dy të tretat e popullsisë së botës e mbartin atë, sipas vlerësimeve të CDC-së të cituara nga Instituti Kombëtar i Kancerit i SHBA-së, dhe përhapja ndryshon shumë sipas grupeve të popullsisë: në një anketë kombëtare amerikane, rreth 21 % te të rriturit e bardhë, kundrejt 52 % te të rriturit me ngjyrë dhe 64 % te të rriturit me origjinë meksikane.
Nga të infektuarit, shumica nuk zhvillojnë kurrë sëmundje. Rreth një në dhjetë zhvillon ulçerë dhe rreth një në njëqind zhvillon kancer të stomakut. Megjithatë H. pylori është shkaku kryesor i kancerit të stomakut, prandaj një infeksion i konfirmuar trajtohet dhe nuk lihet vetëm nën vëzhgim.
Një rezultat pozitiv nuk do të thotë se ju pret një diagnozë kanceri të zorrës. Studimi i modelimit i vitit 2026 përshkruan një rrezik relativ të moderuar në nivel popullatash të tëra. Ai nuk kthehet në një parashikim personal dhe nuk zëvendëson depistimin e zakonshëm të kancerit kolorektal, i cili mbetet mjeti që e zbulon vërtet herët kancerin e zorrës. Në Shqipëri, kontrolli mjekësor bazë falas për moshat 35–70 vjeç përfshin edhe analizën e feçes për gjak okult. Për stomakun, informacioni përkatës gjendet në artikullin tonë mbi simptomat, shkaqet dhe diagnozën e kancerit të stomakut.
Kujt i këshillohet sot analiza?
Udhëzimet nuk kanë ndryshuar me këtë studim: analiza rekomandohet për personat me ulçerë aktive të stomakut ose të duodenit, ose me ulçerë të dokumentuar në të kaluarën, si dhe pas operacionit për kancer të hershëm të stomakut ose për limfomë MALT gastrike të shkallës së ulët. Dispepsia e vazhdueshme, të përzierat pa shpjegim ose mungesa e hekurit pa shkak të qartë janë arsye që mjeku të kërkojë bakterin, sepse H. pylori pengon thithjen e hekurit; udhëzuesi ynë shpjegon çfarë do të thotë ferritina e ulët dhe çfarë ndodh më pas.
Në Shqipëri, mjeku i familjes është zakonisht hapi i parë: sipas Observatorit Evropian të Sistemeve Shëndetësore, konsultat specialistike dhe analizat laboratorike në sistemin publik ofrohen falas ose me kosto të ulët me referim nga mjeku i familjes. Pyesni mjekun tuaj se cili test (fryma, feçet ose gastroskopia) është i disponueshëm pranë jush.
Ajo që shumica e ekspertëve ende nuk e mbështesin është testimi i gjithë popullsisë pa simptoma. Arsyeja është përdorimi i kujdesshëm i antibiotikëve: kurat e panevojshme të çrrënjosjes janë lidhur me rritjen e rezistencës së H. pylori, dhe rezistenca e bën infeksionin më të vështirë për t’u pastruar për të gjithë.
Arritjet më të fundit shkencore
Dy studime të fundit tregojnë pse pyetja për kancerin e zorrës mbetet e hapur, dhe ato shkojnë në drejtime të ndryshme.
Një analizë e vitit 2026 në revistën Gut ndoqi për dekada dy kohorta të mëdha të studimeve të rastësishme në Kinë. Personat e infektuar që nuk u trajtuan kishin rrezik më të lartë për kancer kolorektal se ata të painfektuar. Trajtimi e uli ndjeshëm këtë rrezik në kohortën më të vogël dhe më të gjatë, por në kohortën shumë më të madhe nuk pati përfitim të përgjithshëm pas rreth 14 vjetësh, me një efekt të dukshëm vetëm te personat me rrezik të lartë gjenetik ose me disa shtame të caktuara të bakterit. Me fjalë të thjeshta: pastrimi i bakterit mund të ndihmojë disa njerëz më shumë se të tjerët, dhe ende nuk dimë cilët.
Një kohortë kombëtare suedeze me më shumë se 80 000 persona që morën trajtimin e çrrënjosjes nuk gjeti ulje të qartë dhe të qëndrueshme të kancerit kolorektal më pas. Rreziku ishte madje pak më i lartë në dy vitet e para, gjë që ka shumë të ngjarë të pasqyrojë vëmendjen mjekësore shtesë dhe kolonoskopitë shtesë, jo dëmin nga trajtimi.
Për sa i përket testimit, një rishikim i vitit 2025 në një revistë të mikrobiologjisë klinike raportoi se testet moderne monoklonale të antigjenit në feçe arrijnë ndjeshmëri dhe specifikë mbi 90 %, duke qenë një alternativë e vërtetë e testit të frymës, edhe pse performanca ndryshon sipas kitit dhe trajtimit të mostrës. Një krahasim i vitit 2026 te fëmijët tregoi se testi i frymës mbetej pak përpara, me rreth 89 % ndjeshmëri kundrejt 73 % për testin e feçes.
Çfarë ndryshon për ju: nëse laboratori ju ofron testin e antigjenit në feçe në vend të testit të frymës, ky është një zëvendësim i arsyeshëm, jo një zgjidhje më e dobët. Por një rezultat i vetëm negativ i marrë ndërsa merrnit ilaçe kundër acidit ia vlen të përsëritet.
Kur duhet të shkoni te mjeku?
- Dhimbje në pjesën e sipërme të barkut që përsëritet, fryrje ose ndjesi ngopjeje shumë herët gjatë ngrënies
- Humbje peshe ose oreksi pa shpjegim
- Jashtëqitje e zezë si katran, ose të vjella që duken si llum kafeje: kërkoni ndihmë menjëherë (numri i urgjencës 127)
- Dhimbje e fortë e papritur barku, marramendje ose të fikët: kërkoni ndihmë menjëherë
- Një trajtim i mëparshëm për H. pylori që nuk u pasua kurrë nga një kontroll i shërimit rreth një muaj më vonë
Fjalorth
- Antigjen: një pjesë e mikrobit që testi mund ta zbulojë drejtpërdrejt; prandaj testi i antigjenit në feçe tregon infeksion aktual.
- Serologji: analizë gjaku që kërkon antitrupat, jo vetë mikrobin.
- Trajtimi i çrrënjosjes: kombinim antibiotikësh me një ilaç që ul acidin, për 10 deri në 14 ditë, që e pastron H. pylori te shumica e njerëzve.
- Studim atribuimi të rrezikut: llogaritje që vlerëson çfarë pjese të një sëmundjeje mund të lidhet me një faktor, bazuar në kërkime ekzistuese dhe jo në pacientë të rinj.
- Rrezik relativ: sa më i mundshëm është një rezultat në një grup krahasuar me një tjetër; vetëm ai nuk tregon sa i shpeshtë është rezultati.
Pyetje të shpeshta
A është testi i frymës analiza më e saktë për H. pylori?
Ndër testet joinvazive, testi i frymës me ure është në përgjithësi më i sakti, me testet moderne monoklonale të antigjenit në feçe shumë afër. Endoskopia me biopsi është vlerësimi më i plotë, sepse tregon edhe gjendjen e mukozës së stomakut.
A mund të përdor një test H. pylori në shtëpi?
Testet për në shtëpi ekzistojnë dhe shumë prej tyre bazohen te antitrupat, që do të thotë se një rezultat pozitiv nuk e dallon një infeksion aktual nga një i kaluar. Rezultati i një testi në shtëpi duhet konfirmuar te mjeku para çdo trajtimi me antibiotikë.
A do të thotë kancer një test pozitiv për H. pylori?
Jo. Shumica e të infektuarve nuk zhvillojnë kurrë kancer; rreth një në njëqind zhvillon kancer të stomakut. Një rezultat pozitiv është arsye për të trajtuar infeksionin, jo një diagnozë.
A duhet ta bëj analizën për shkak të studimit për kancerin e zorrës?
Jo vetëm për shkak të studimit. Ai është një vlerësim në nivel popullate, dhe udhëzimet aktuale e bazojnë testimin te simptomat, historia e ulçerës dhe faktorët specifikë të rrezikut. Depistimi i zakonshëm i kancerit kolorektal mbetet mjeti i duhur për kancerin e zorrës.
Sa kohë pas trajtimit duhet ta përsëris analizën?
Rreth katër javë pas mbarimit të antibiotikëve, me test fryme ose feçe, kurrë me serologji, sepse antitrupat mbeten edhe pasi bakteri është zhdukur.
Burimet
- BMJ Group — Helicobacter pylori exposure may be linked to more than 1 in 5 bowel cancer cases worldwide (8 shtator 2026)
- Observatori Evropian i Sistemeve dhe Politikave Shëndetësore (OBSH) — profili i sistemit shëndetësor të Shqipërisë
- FSDKSH — VKM nr. 185, datë 2.4.2014, për programin e kontrollit mjekësor bazë (i ndryshuar)
- MedlinePlus (NIH / National Library of Medicine) — Helicobacter pylori (H. pylori) Tests
- National Cancer Institute — Helicobacter pylori (H. pylori) and Cancer
- Global and regional burden of colorectal cancer potentially related to Helicobacter pylori exposure: a risk attribution modelling study, eGastroenterology, 2026
- Han X et al. — H. pylori infection, treatment and colorectal cancer risk by genetic predisposition: evidence from two randomised trials, Gut, 2026
- Liu Q et al. — Helicobacter pylori Eradication Therapy and the Risk of Colorectal Cancer: A Population-Based Nationwide Cohort Study in Sweden, Helicobacter, 2024
- Kang X et al. — Application value and performance of stool antigen detection in the diagnosis of Helicobacter pylori infection, European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases, 2025
Artikuj të tjerë
- Koprokultura: çfarë zbulon dhe si lexohet
- Kanceri i stomakut: simptomat, shkaqet, diagnoza dhe trajtimi
- Ferritina e ulët: çfarë do të thotë dhe çfarë ndodh më pas
Kuptoni analizat tuaja me AI DiagMe
Një rezultat i testit të frymës, të feçes ose të gjakut ju tregon diçka të saktë, por rrallë në një gjuhë që ju ndihmon të veproni. AI DiagMe lexon raportin tuaj të laboratorit dhe shpjegon çdo vlerë në shqip të thjeshtë, me kontekstin që do të shtonte një mjek. Ai ju ndihmon të kuptoni, nuk zëvendëson mjekun. Kuptoni analizat tuaja me AI DiagMe.
