Хемоглобинот се мери речиси во секоја рутинска крвна слика, па врската меѓу хемоглобинот и деменцијата заслужува внимателен поглед. Корејска студија што следела 316 542 возрасни до 15 години покажала дека луѓето со најниски вредности на хемоглобин почесто развиле деменција од луѓето во референтната група, а и највисоките вредности биле поврзани со мало зголемување. Трудот е објавен во Journal of Alzheimer’s Disease во 2026 година и повторно беше во вестите на почетокот на октомври. Тој опишува поврзаност, а не причина. Еве што измериле истражувачите, што резултатите не можат да Ви кажат и како мирно да го прочитате Вашиот наод.
Што откри студијата за хемоглобинот и деменцијата
Тимот користел национална кохорта од здравствени прегледи. Возрасни на 40 и повеќе години биле прегледани во 2004 и 2005 година, а потоа следени преку евиденцијата на здравственото осигурување до 2019 година за да се види кој добил дијагноза на деменција. Бидејќи нормалниот хемоглобин се разликува кај мажите и жените, учесниците биле поделени во пет еднакви групи (квинтили) посебно за секој пол. Групата со најмала стапка на деменција, четвртиот квинтил, служела како референтна.
И ниските и високите вредности се издвоија
Во споредба со референтната група, луѓето во најниската петтина имале поголем ризик од деменција од која било причина, а луѓето во највисоката петтина имале помало, но сепак мерливо зголемување. Обрасцот не бил ист за секој тип на деменција, како што покажува табелата.
| Група според хемоглобинот | Деменција од која било причина | Алцхајмерова болест | Васкуларна деменција |
|---|---|---|---|
| Најниски 20 % | Околу 16 % поголем релативен ризик | Околу 14 % поголем | Околу 19 % поголем |
| Референтна група (четврта петтина) | Референца | Референца | Референца |
| Највисоки 20 % | Околу 7 % поголем | Без јасно зголемување | Околу 18 % поголем |
Поврзаноста била појасна и подоследна кај жените отколку кај мажите. Процентите погоре потекнуваат од медиумското известување за студијата, а обрасцот (ризикот за Алцхајмерова болест расте само при пониски вредности, а за васкуларна деменција на двата краја) се совпаѓа со објавениот апстракт.
Што навистина значи „16 % поголем“
Овие бројки се релативни ризици во текот на многу години следење. Релативно зголемување од 16 % применето на мала почетна веројатност останува мала апсолутна промена за секој поединец. Студијата Ви кажува дека групите во просек се разликувале, а не дека одредена вредност на хемоглобин кај Вас предвидува деменција.
Зошто хемоглобинот и деменцијата би можеле да бидат поврзани
Хемоглобинот е протеинот во црвените крвни клетки што го пренесува кислородот, а мозокот зависи од постојано снабдување. Истражувачите предложиле неколку објаснувања, ниедно докажано. Намаленото снабдување со кислород или недостигот на железо со текот на времето би можеле да ги оптоваруваат мозочните клетки. Хроничните болести и воспалението можат да го намалат хемоглобинот и истовремено да влијаат на здравјето на мозокот. Високите вредности може да одразуваат други состојби, како болест на белите дробови, пушење или дехидрација, а студијата не може да каже која важи.
Можна е и обратна причинска врска. Раната, сè уште непрепозната деменција може да ги промени апетитот, тежината и исхраната години пред дијагнозата, а тоа би можело да го намали хемоглобинот. Во тоа сценарио, ниската вредност е знак за она што се случува, а не нејзин предизвикувач.
Што оваа студија не покажува
Студијата е опсервациска, па не може да докаже дека нискиот или високиот хемоглобин предизвикува деменција. Хемоглобинот бил измерен на еден преглед во 2004 и 2005 година, популацијата била корејска, а авторите бараат потврда кај поразновидни групи. Апстрактот сугерира дека корекцијата на анемијата може да помогне, додека медиумите ги цитираат истражувачите кои советуваат да не се земаат додатоци на железо и да не се обидувате да го менувате хемоглобинот само за да спречите деменција. Ниедно клиничко испитување не покажало дека зголемувањето или намалувањето на хемоглобинот спречува деменција. Потврдената анемија заслужува соодветно испитување заради самата себе, под надзор на лекар.
Најнови научни сознанија
Според PubMed, неколку трудови од 2026 година го разгледуваат истото прашање од различни агли и заедно укажуваат на врска што е реална во податоците, но не е целосно објаснета.
Шведска студија кај постари возрасни, објавена во JAMA Network Open, покажала дека луѓето со анемија имале повисоки нивоа на маркери во крвта поврзани со Алцхајмеровата болест и со годините почесто развивале деменција. Ризикот бил најголем кога нискиот хемоглобин и покачените маркери се јавувале заедно (DOI). Што менува ова за Вас: ако лекарот Ви побара тест од крв за Алцхајмерова болест, Вашиот хемоглобин и статусот на железото помагаат тој да се протолкува.
Друга корејска студија во Scientific Reports следела возрасни над 60 години со повторени прегледи и покажала дека трајната анемија е поврзана со повеќе деменција, посилно за Алцхајмерова болест отколку за васкуларна деменција, и повеќе колку што анемијата е потешка. Ефектот изгледал поголем кај мажите, што се разликува од обрасцот кај жените опишан погоре, па разликите меѓу половите не се разјаснети (DOI).
Преглед од 2026 година во Frontiers in Nutrition тврди дека анемијата, недостигот на железо и функционалниот недостиг на железо се различни профили, дека кај луѓето не е покажан целосен причински синџир и дека крвната слика со анализи за железо, протолкувана во контекст, е покорисна отколку гледањето само на хемоглобинот (DOI). Придружен коментар во JAMA Network Open го опишува хемоглобинот како „ново лице на познат протеин“ во истражувањата за превенција на деменција (DOI).
Како да го прочитате Вашиот резултат за хемоглобин
Користете го референтниот опсег отпечатен на Вашиот наод, бидејќи границите се разликуваат според лабораторијата, возраста и полот. Македонските лаборатории хемоглобинот го даваат во g/L: 130 g/L одговара на 13 g/dL. Во студиите погоре, анемијата била дефинирана како хемоглобин под 130 g/L (13 g/dL) кај мажите и под 120 g/L (12 g/dL) кај жените. За да видите како лабораториите ги толкуваат сите можни резултати, прочитајте го нашиот целосен водич за хемоглобинот.
| Вашиот резултат | Што обично укажува | Разумен следен чекор |
|---|---|---|
| Во опсегот на Вашата лабораторија | Нема анемија, не е потребно ништо поради деменција | Рутинско следење |
| Под опсегот | Анемија поради недостиг на железо, B12 или фолна киселина, губење крв, бубрежна болест или воспаление | Повторете ја анализата и барајте ја причината со Вашиот лекар |
| Над опсегот | Дехидрација, пушење, болести на белите дробови или коскената срцевина, или ефект на голема надморска височина | Повторете по добра хидратација и побарајте медицинска проценка |
Кога хемоглобинот е низок, лекарите обично потоа ги проверуваат резервите на железо. За да ги разберете дополнителните анализи, прочитајте го нашиот водич за низок феритин. Потоа погледнете го објаснувањето на анализите за железо.
Во Северна Македонија крвната слика обично ја бара Вашиот матичен лекар со упат, а може да се направи и во приватна лабораторија без упат. Резултатите од јавниот систем можете да ги видите и во апликацијата „Мое здравје“ на Министерството за здравство.
Кога да разговарате со Вашиот лекар
Вредноста на хемоглобинот не е тест за деменција, но во некои ситуации е причина за понатамошна проверка. Закажете преглед ако забележите нешто од следново.
- Постојан замор, недостиг на воздух, бледило, вртоглавица или чукање на срцето, кои се чести знаци на анемија.
- Резултат за хемоглобин надвор од опсегот на две посебни анализи на крв.
- Нови промени во меморијата или размислувањето, што ги забележувате Вие или Вашите блиски. За раните знаци, прочитајте го нашиот преглед за деменцијата.
- Обилни менструации, црна столица или други знаци на губење крв заедно со низок резултат.
Ако сте загрижени за самата деменција, прашајте го Вашиот лекар за тестот од крв p-tau217. Тој е поспецифичен маркер од хемоглобинот. За превенција, чекорите со посилни докази од која било цел за хемоглобинот се опишани во нашиот водич за намалување на ризикот од деменција.
Речник
- Хемоглобин: протеин во црвените крвни клетки што содржи железо и пренесува кислород.
- Анемија: состојба во која црвените крвни клетки или хемоглобинот паѓаат под нормалата.
- Квинтил: една од пет еднакви групи со кои се споредуваат луѓето од најниските до највисоките вредности.
- Однос на ризик (hazard ratio): мерка колку почесто (или поретко) настанува некој настан во една група во однос на друга со текот на времето.
- Васкуларна деменција: деменција предизвикана од намален проток на крв кон мозокот.
Најчесто поставувани прашања
Дали нискиот хемоглобин предизвикува деменција?
Ниедна студија не го покажала тоа. Нискиот хемоглобин е поврзан со поголема веројатност за подоцнежна дијагноза на деменција, но причината може да биде самата анемија, некоја основна болест или рана болест што ја менува исхраната.
Може ли анемијата да го зголеми ризикот од деменција?
Неколку големи кохорти покажуваат поголем ризик од деменција кај луѓето со трајна анемија, особено кога е потешка. Ова се поврзаности, а не е докажано дека лекувањето на анемијата спречува деменција.
Која вредност на хемоглобинот се смета за ниска?
Многу лаборатории користат граница под 130 g/L (13 g/dL) за мажи и под 120 g/L (12 g/dL) за жени што не се бремени, но важи референтниот опсег на Вашиот наод.
Може ли и високиот хемоглобин да го зголеми ризикот од деменција?
Во корејската кохорта, највисоката група покажала мало зголемување, главно за васкуларна деменција. Тоа може да одразува други состојби и бара потврда.
Дали треба да земам железо за да го заштитам мозокот?
Не. Земајте железо само ако лекарот потврди недостиг, бидејќи премногу железо може да биде штетно, а студијата не ги поддржува додатоците како превенција.
Извори
- Mayo Clinic: Анемија, симптоми и причини
- Светска здравствена организација: Анемија (информативен лист)
- MedlinePlus: Анемија
- MedlinePlus: Деменција
- drmitov.mk: Крвна слика – како самите да ја „прочитате“ (единици во македонските наоди)
- Song et al., The association between hemoglobin level and risk of developing dementia, Journal of Alzheimer’s Disease, 2026
- Kang et al., Anemia and risk of dementia in the general population, Scientific Reports, 2026
- Valletta et al., Anemia and blood biomarkers of Alzheimer disease in dementia development, JAMA Network Open, 2026
- Li et al., Anemia, iron deficiency, and blood biomarkers for Alzheimer disease, Frontiers in Nutrition, 2026
- Wolters, Hemoglobin and anemia in dementia prevention, JAMA Network Open, 2026
Други статии
- Хемоглобин: што значат Вашите резултати од анализата на крв
- Хематокрит: што значат Вашите резултати и нормалните вредности
- MCV во крвната слика: што мери и што значат резултатите
- Тест p-tau217: што предвидува деценија пред симптомите
- Намалете го ризикот од деменција: што менуваат препораките на СЗО од 2026
Разберете ги Вашите анализи на крв со AI DiagMe
Не сте сигурни што значат заедно Вашиот хемоглобин, феритин и MCV? Разберете ги Вашите наоди со AI DiagMe, толкување со вештачка интелигенција потврдено од одбор на лекари, со податоци чувани во Франција.
