Ретатрутид повторно е во вестите откако Eli Lilly на 29 септември 2026 објави нови резултати од студиите од фаза 3. Ретатрутид е лек во испитување што се дава како инјекција еднаш неделно. Не е одобрен ниту од американската FDA ниту од Европската агенција за лекови, а со тоа не е ни регистриран во Македонија. Затоа сè што следува доаѓа од клинички студии, а не од секојдневна пракса. Оваа статија објаснува што покажуваат студиите за гадењето, пролевот, необичните чувства на кожата и прекинот на терапијата, и кои анализи на крв лекарите вообичаено ги користат за да ги следат луѓето што примаат ваков вид лек.
Целта е да Ви помогне смирено да ги прочитате бројките. Резултатот од една студија опишува групи доброволци под строг надзор. Тој не може да Ви каже што ќе се случи токму со Вас.
Што е ретатрутид и каде се наоѓа денес
Ретатрутид е лек што истовремено активира три хормонски рецептори: GLP-1, GIP и глукагон. Семаглутидот делува на еден од нив, а тирзепатидот на два, па затоа ретатрутидот често се нарекува „троен агонист“. Во програмата TRIUMPH, возрасни со дебелина или прекумерна тежина, со или без дијабетес тип 2, примале неделна инјекција или плацебо околу 80 недели.
Според најновото соопштение на Lilly, барањето до FDA е планирано за почетокот на 2027 година. Додека регулаторно тело не го одобри, ретатрутид не може да се препише на рецепт. Во Македонија лековите ги регистрира Агенцијата за лекови и медицински средства (МАЛМЕД), па и тука лекот би станал достапен дури по такво одобрение.
Несакани ефекти на ретатрутид во студиите од фаза 3
Најчести се тегобите со варењето
Во TRIUMPH-1, која вклучила 2 339 возрасни без дијабетес, тегобите со желудникот и цревата биле најчестиот проблем при доза од 12 mg. Тие се прикажани подолу во споредба со плацебо, според медиумските извештаи за резултатите на Lilly.
| Несакан ефект (TRIUMPH-1, 12 mg) | Ретатрутид | Плацебо |
|---|---|---|
| Гадење | 42,4 % | 14,8 % |
| Пролив | 32,0 % | 13,5 % |
| Запек | 26,1 % | 10,9 % |
| Повраќање | 25,3 % | 4,8 % |
Овие ефекти биле опишани како благи до умерени. Една претходна студија од фаза 2, објавена во New England Journal of Medicine, покажала дека тие зависат од дозата и делумно се ублажуваат кога лекувањето започнува со пониска доза.
Дизестезија: нов сигнал
Дизестезија значи невообичаено или непријатно чувство на кожата, на пример пецкање, печење или зголемена чувствителност на допир. Таа не била пријавена во претходните студии од фаза 2. Во TRIUMPH-4, студија кај луѓе со дебелина и артроза на коленото, се јавила кај 8,8 % од луѓето на 9 mg и кај 20,9 % на 12 mg, наспроти 0,7 % на плацебо, според BioSpace. Во TRIUMPH-1 била опишана како блага. Според Lilly, поради неа луѓето не ја прекинувале терапијата.
Прекин на терапијата
Во TRIUMPH-1, прекинот поради несакани ефекти изнесувал 4,1 % на 4 mg, 6,9 % на 9 mg и 11,3 % на 12 mg, наспроти 4,9 % на плацебо. Во TRIUMPH-4 бројките биле повисоки: 12,2 % и 18,2 % за 9 mg и 12 mg, наспроти 4 % на плацебо. Lilly тоа делумно го објаснува со тоа што учесниците сметале дека ослабеле премногу.
Што додаваат новите резултати од TRIUMPH-2
TRIUMPH-2 следела 1 152 возрасни со дијабетес тип 2 и дебелина или прекумерна тежина во текот на 80 недели. При 12 mg, просечното слабеење изнесувало 20,8 %, наспроти 4,0 % на плацебо. HbA1c се намалил за околу 1,5 до 1,6 процентни поени при двете повисоки дози, наспроти 0,2 на плацебо. Тегобите со варењето повторно биле главниот проблем: пролив кај 33,6 % и гадење кај 28,0 % на 12 mg, наспроти 13,2 % и 8,0 % на плацебо. Прекинот поради несакани ефекти изнесувал 7,7 % наспроти 4,9 %.
Важат две предупредувања. Овие бројки доаѓаат од соопштение на компанијата, а целосната објава со стручна рецензија допрва следува. Освен тоа, резултатите кај луѓе со дијабетес обично се разликуваат од резултатите кај луѓе без дијабетес.
Анализи на крв што лекарот може да ги користи при терапија од типот GLP-1
Ниту една анализа на крв не може однапред да каже дали ретатрутид ќе Ви одговара. Табелата подолу ги наведува анализите што лекарите вообичаено ги користат кај луѓе што примаат лекови од групата GLP-1 или кај луѓе со состојбите за кои станува збор. Таа ја одразува општата пракса и здравиот разум, а не распоред за следење утврден во студиите со ретатрутид: Вашиот лекар одлучува што Ви е потребно.
| Анализа | Зошто може да се побара | Што треба да имате на ум |
|---|---|---|
| HbA1c и гликемија на гладно | Го следи шеќерот во крвта во текот на неделите и месеците | Студиите покажаа јасен пад на HbA1c кај дијабетес тип 2. Можеби ќе треба да се преиспитаат другите лекови за дијабетес. |
| Липиден статус | Покажува како слабеењето влијае на холестеролот и триглицеридите (во mmol/L) | Студиите пријавија подобрување на non-HDL холестеролот и триглицеридите. |
| ALT и AST | Ги проверува ензимите на црниот дроб (во U/L), често покачени при масен црн дроб | Јавните резимеа што ги прегледавме не даваат детали за промените на ензимите. |
| Креатинин (µmol/L), eGFR и електролити | Бараат знаци на дехидрација по повраќање или пролив | Вреди да се проверат ако тегобите со варењето траат. |
| Липаза | Се бара при силна, долготрајна болка во горниот дел од стомакот | Не е рутинска анализа, а еден резултат сам по себе не поставува дијагноза на панкреатитис. |
Во Македонија, вакви анализи обично ги препишува матичниот лекар со упат, а се прават во лабораторија што има договор со ФЗОМ, со партиципација; можат да се направат и во приватна лабораторија без упат, на Ваш трошок.
За да видите како се мери контролата на шеќерот, прочитајте го нашиот водич за анализата на HbA1c. Ензимите на црниот дроб се објаснети во нашиот водич за вредностите на ALT, кој можете да го прочитате пред прегледот. Многу лаборатории даваат и вредност на eGFR за филтрацијата на бубрезите, а за панкреасот прочитајте го објаснувањето за амилаза и липаза. За холестеролот подетално, погледнете го проширениот липиден профил.
Најнови научни сознанија
Првата голема студија од фаза 2, објавена во New England Journal of Medicine во 2023 година, покажа дека ретатрутид доведува до значително слабеење кај возрасни со дебелина и дека тегобите со варењето зависат од дозата. Покажа и дека пулсот се зголемува со дозата, а подоцна се смирува. Што значи тоа за Вас: побавниот почеток може полесно да се поднесе, а лекарот може да го следи и Вашиот пулс, не само анализите на крв.
Систематски преглед и мета-анализа од 2026 година ги обединија првите рандомизирани студии. Луѓето почесто ја прекинувале терапијата поради несакани ефекти отколку на плацебо, а сериозните несакани настани биле ретки. Авторите нагласуваат дека доказите се ограничени: студиите биле малку, а податоците од фаза 3 сè уште не биле целосно објавени. Што значи тоа за Вас: ветувањето е вистинско, но долгорочната слика е недовршена, па затоа секоја одлука треба да ја водат регулаторните тела и Вашиот лекар.
Зошто неодобрениот ретатрутид е поинаков ризик
Бидејќи побарувачката е голема, производи што се продаваат на интернет како ретатрутид или како „пептид за истражување“ се многу распространети. FDA предупредува дека неодобрените верзии на лековите GLP-1 не се проверени за безбедност, ефикасност и квалитет; до мај 2026 година примила повеќе од 1 700 пријави за несакани настани поврзани со магистрално подготвени производи GLP-1. Резултатите од студиите не можат да се применат на шишенце со непозната содржина и јачина. Ако веќе користите таков производ и не се чувствувате добро, кажете му на лекарот што точно сте земале. Во Македонија, несаканите ефекти од лекови може да се пријават и до МАЛМЕД.
Кога да разговарате со Вашиот лекар
Јавете се веднаш кај лекар ако имате повраќање или пролив што не престанува, знаци на дехидрација како вртоглавица или многу темна урина, или силна болка во горниот дел од стомакот што се шири кон грбот. Побарајте итна помош (112 или 194) ако Ви отече лицето, тешко дишете или Ве боли градниот кош. И новото печење, пецкање или болка на кожата заслужува разговор со лекарот, особено ако трае.
Речник
- Троен агонист: лек што вклучува три хормонски рецептори, во овој случај GLP-1, GIP и глукагон.
- Дизестезија: непријатно или невообичаено чувство на допир, како печење или пецкање.
- HbA1c: анализа на крв што го одразува просечниот шеќер во крвта во последните околу три месеци.
- Плацебо: неактивна инјекција што служи за споредба во студијата.
- Студија од фаза 3: голема студија во доцна фаза што проверува дали лекувањето делува и дали е доволно безбедно.
Најчесто поставувани прашања
Дали ретатрутид е одобрен?
Не. Лекот е во испитување, а Lilly најави дека ќе поднесе барање до FDA. Додека не се донесе одлука, не може да се препише ниту во САД ниту во Македонија.
Кои се најчестите несакани ефекти на ретатрутид?
Гадењето, пролевот, запекот и повраќањето биле најчести во студиите од фаза 3, обично во блага до умерена форма. Во студијата кај луѓе со дијабетес се јавил и намален апетит.
Што е тој несакан ефект со пецкање или печење?
Се вика дизестезија. Во TRIUMPH-4 била почеста на 12 mg отколку на 9 mg, а во TRIUMPH-1 била опишана како блага.
Кои анализи на крв се корисни при лекување со ваков лек?
Лекарот може да ги провери HbA1c, липидите, ензимите на црниот дроб и бубрежната функција, а липаза да побара само ако се појави силна болка во стомакот. Вистинскиот избор зависи од Вашата здравствена историја.
Дали е безбеден ретатрутидот „за истражување“ што се продава на интернет?
FDA наведува дека неодобрените производи GLP-1 не се проверени за безбедност, ефикасност и квалитет. Податоците од студиите не важат за нив.
Извори
- FDA: загриженоста на FDA за неодобрените лекови GLP-1 за слабеење (на англиски)
- NIDDK (NIH): лекови на рецепт за прекумерна тежина и дебелина (на англиски)
- Eli Lilly: резултати од TRIUMPH-2 за ретатрутид, 29 септември 2026 (на англиски)
- AJMC: ретатрутид во студијата од фаза 3 TRIUMPH-1 (на англиски)
- Pharmacy Times: ретатрутид во клучната студија од фаза 3 TRIUMPH-1 (на англиски)
- BioSpace: резултати од TRIUMPH-4 и безбедносниот сигнал за дизестезија (на англиски)
- Jastreboff и соработници, New England Journal of Medicine, 2023: тројниот агонист ретатрутид кај дебелина, студија од фаза 2
- Ефикасност и безбедност на висока доза ретатрутид кај возрасни со дебелина и дијабетес тип 2: систематски преглед и бајесовска мета-анализа (SN Comprehensive Clinical Medicine, 2026)
- Агенција за лекови и медицински средства (МАЛМЕД): регистар на лекови и пријавување несакани реакции
Други статии
- Анализи за опаѓање на косата: што откриваат вестите за GLP-1
- Оземпик и рак на дојка: што покажа голема студија од 2026
Разберете ги Вашите анализи на крв со AI DiagMe
Ако сте на терапија за тежината или за шеќерот во крвта, полесно ќе постапите според Вашите лабораториски наоди кога ги разбирате. Разберете ги Вашите лабораториски наоди со AI DiagMe.
